قىتايداعى قىزىقتى ءباسپاسوز تۋرىنا قاتىسۋعا ەۋرازيانىڭ 18 ەلىنەن كەلگەن باق وكىلدەرى بەيجىڭدەگى شىۇ شتاب-پاتەرىنىڭ تابالدىرىعىنان كوتەرىڭكى كوڭىل كۇيمەن اتتادى. ءبىزدى جىلى شىرايمەن قارسى العان اتالمىش حالىقارالىق ۇيىم باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆان كەيۆەن مىرزا تازا ورىس تىلىندە تانىستىرۋ ەكسكۋرسياسىنا شاقىردى. قحر ۇكىمەتى تەگىن بولگەن ساۋلەتتى عيمارات ىشىندەگى حارتيا حولى جاقىندا عانا جوندەۋدەن وتكەندىكتەن, جارقىراپ تۇر.
ءار نارسەنى بىلۋگە اۋەس ارىپتەستەرىمىزدىڭ نازارىن توردەگى تاستۇعىر بىردەن اۋداردى. بۇل وسىدان 14 جىل بۇرىن سانكت-پەتەربۋرگتە قابىلدانعان شىۇ حارتياسىنىڭ قۇرمەتىنە ءمارماردان قويىلعان ەسكەرتكىش ەكەن. ءبىر جاق قابىرعاسىنا «ءوزارا سەنىم, ءوزارا تيىمدىلىك, تەڭدىك, ءوزارا كەڭەسۋ, مادەنيەتتەردىڭ ارالۋاندىعىن قۇرمەتتەۋ جانە بىرلەسە دامۋعا ۇمتىلىس» دەگەن شاڭحاي رۋحىن ايعاقتايتىن اقىلدى سوزدەر قاشالىپ جازىلعان.
وسىناۋ قۇتتى وردانىڭ ورتاق شاڭىراعى استىندا شىۇ-عا مۇشە-مەملەكەتتەر استانالارىنىڭ اتىمەن اتالاتىن التى زالدى ارالاۋ بارىسىندا تاتۋ كورشىلەردىڭ العاۋسىز ارالاس-قۇرالاستىعىنا تاعى ءبىر رەت كۋا بولعانداي كۇيگە بولەندىك. ارقايسىسى وزىندىك ورنەكتەرمەن ادىپتەلگەن. «استانا» زالى قازاقستاننىڭ كەشەگى جانە بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىن بەينەلەيتىن اتريبۋتتارمەن ايشىقتالىپتى. اسقاق الاتاۋ اياسىنىڭ اسەم تابيعاتى, قاراعايلى, قايىڭدى جاسىل جايلاۋ توسىندە تىگىلگەن اقشاڭقان كيىز ءۇي, قۇزار بيىكتەن قۇلاي اققان اساۋ وزەن كوشپەندىلەر ءومىرىنىڭ كوركەم ەلەسىندەي كورىنسە, ارۋ استانانىڭ سيمۆولىنا اينالعان باعانالى «بايتەرەك» تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ وركەنيەت ورىنە ۇمتىلعان قازىرگى جەتىستىكتەرىن پاش ەتىپ, كەۋدەمىزگە ماقتانىش سەزىمىن ۇيالاتادى. بولمەنىڭ توبەسى قازاقى شاڭىراق تۇرىندە جاسالعانىن ۇلتىمىزدىڭ ۇلاعاتىن تانىتقان شەشىم دەپ باعالادىق. مۇندا حالقىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن بىلدىرەتىن باسقا دا ءدۇنيەلەر بارشىلىق ەكەنىن بايقادىق.
كورگەن-بىلگەنىمىزدى كوڭىلىمىزگە ءتۇيىپ ۇلگەرگەنشە شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى راشيد اليموۆتىڭ جۋرناليستەرمەن كەزدەسۋى باستالدى. الەمدىك قوعامداستىقتا ايرىقشا ورىن الاتىن وسىناۋ بەدەلدى ۇيىمنىڭ ارعى-بەرگى تاريحىنا قىسقاشا توقتالعان ول تاشكەنتتە وتەتىن ساميتتە ون بەس جىلدىعىن تويلاعالى وتىرعان شىۇ بۇگىندە بۇكىل دۇنيەجۇزىنە بەلگىلى قۋاتتى قۇرىلىمعا اينالعانىن اۋىز تولتىرا ايتتى.
– شىۇ-نىڭ قۇرىلۋىمەن الەمدە باستى ماقساتى ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ ساقتالۋىنا, قاۋىپسىزدىكتىڭ نىعايۋىنا, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ارتۋىنا, ءاپايتوس ەۋرازيانىڭ ەلەۋلى بولىگىندەگى حالىقتاردىڭ بىرلەسە دامىپ, وركەندەۋىنە جول اشاتىن جاڭا جۇيە دۇنيەگە كەلدى, – دەپ ورىسشا, اعىلشىنشا ەركىن كوسىلگەن كوشەلى ساياساتكەر اڭگىمەسىن اسەرلى ءوربىتتى. – سونىڭ ناتيجەسىندە حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ سونى ارناسى قالىپتاستى. ەندى مەن سىزدەرگە ءوزىمىزدىڭ نەمەن اينالىساتىنىمىزدى بايانداپ بەرەيىن. ءبىز بۇل كۇندەرى بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى تاشكەنتتەگى مەرەيتويلىق جيىنىمىزدى ويداعىداي وتكىزۋگە باعىتتاۋ ۇستىندەمىز. ازىرلىك جۇمىستارىنا بىلەك سىبانا كىرىسكەن جايىمىز بار. ءاربىر باسقوسۋ استارىندا, ارينە, وتكەن-كەتكەنگە ەسەپ بەرۋ, الداعى اتقارىلار ىستەردىڭ اۋقىمىن انىقتاۋ سەكىلدى ماسەلەلەر جاتاتىنى بەلگىلى. سامميتتە شىۇ-عا مۇشە-مەملەكەتتەر باسشىلارى يگەرىلگەن يگى ىستەردى ساراپقا سالىپ, ءتيىستى قورىتىندىعا كەلەدى. وندا ءبىزدىڭ ۇيىمنىڭ نەگىزگى ماقسات-مىندەتتەرى كورىنىس تاپپاق. شىۇ-نىڭ 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسى بەكىتىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. مۇندا نە ىستەپ, نە قوياتىنىمىزدىڭ جول كارتاسى ناقتى كورسەتىلەتىن بولادى. بۇل جوسپاردا ساياسات, قاۋىپسىزدىك, تۋريزم جانە مادەنيەت سالالارىنداعى جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىستى جۇمىستار جۇيەلەنەدى.
سونداي-اق, ول وتكەن كەزەڭدەردە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدى جاقىنداستىرۋ ورايىندا كوپتەگەن وڭدى شارۋالاردىڭ باسى قايىرىلعانىن ايتتى. سونىڭ ارقاسىندا قاراپايىم ادامدار شەكارا اسىپ, ءبىر-بىرىمەن ەركىن ارالاسۋعا مۇمكىندىك العانىن, بارىس-كەلىس كوبەيىپ, الىس-بەرىس ارتقانىن اتاپ كورسەتتى.
– 23-24 ماۋسىمدا وتەتىن تاشكەنت ءسامميتى ايرىقشا ءمان-ماعىناعا يە بولعالى تۇر. ويتكەنى, مەرەيتويلىق باسقوسۋ بولعاندىقتان, قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا وعان توسىن سىيلار ارنالاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل جولى قانداي جاعىمدى جاڭالىقتار شارتاراپتى شارلاماق؟ ونى سول كۇندەرى ەستيتىن بولاسىزدار. ازىرگە ءبارىمىز بىلەتىن ەڭ باستى جەتىستىگىمىز, شىۇ-نىڭ 18 مەملەكەتتەن قۇرالعان شاراپاتتى شاڭىراعى كوتەرىلدى. ونىڭ 6-ۋى ۇيىمنىڭ تولىق مۇشەسى, 6-ۋى باقىلاۋشىلار, 6-ۋى ارىپتەستەرىمىز. بۇل تورتكۇل دۇنيە تۇرعىندارىنىڭ 44 پايىزى ەكەنىن ەسكەرتە كەتكىم كەلەدى. شىۇ – الەمدەگى ەڭ ءىرى ايماقتىق بىرلەستىك. تارتپامىزدا تاعى بەس ەلدىڭ مۇشەلىككە وتۋگە نيەت بىلدىرگەن ءوتىنىشى بار. كەرەگەمىزدىڭ كەڭەيۋى بىزگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى, – دەدى شىۇ باس حاتشىسى.
وسىلايشا, وي قوزعاعان ر.اليموۆ تاعى ءبىر جاعدايعا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇل ۇيىمدا بارلىق شەشىم كونسەنسۋسپەن قابىلدانادى. دەمەك, بۇل رەتتە مەملەكەتتەر وزدەرىنىڭ اۋماعىنا, دامۋ دارەجەسىنە قاراماستان ءوزارا تەڭ قۇقىلى. وسىعان قاراپ-اق, شىۇ الەۋەتى, ءتىلى, ءدىلى, ءدىنى ءارتۇرلى مەملەكەتتەردىڭ بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋىنىڭ وركەنيەتارالىق ديالوگىن ورىستەتۋدىڭ ۇلگى-ونەگەسى ەكەنىن كورسەتسە كەرەك.
ساليقالى ءسوز ساباقتاعان شىۇ-نىڭ باس حاتشىسى جۋرناليستەر تاراپىنان قويىلعان ساۋالدارعا سالماقتى جاۋاپتار قايتاردى. ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا شىۇ كەلەشەكتە دە عالامدىق, ايماقتىق پروبلەمالاردى شەشۋدە, حالىقارالىق بايلانىستاردا دەموكراتيالىق جۇيەنىڭ سالتانات قۇرۋىنا كۇش سالا بەرەتىنىن اتاپ كورسەتتى.
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
بەيجىڭ
سۋرەتتەردە: شىۇ باس حاتشىسى ر.اليموۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتى كەزىندە; شىۇ شتاب-پاتەرىندەگى «استانا» زالى
