23 ماۋسىم, 2016

شەتتەگى شەتىن ماسەلە

360 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن
بريفينگقاراعاندى وبلىسىنداعى اۋىلدان «ءسىبىر جاراسى» شىقتى دەگەن كۇدىك ازىرگە راستالعان جوق كەشە قاراعاندى قالاسىنداعى ءباسپاسوز ورتالىعىندا وبلىستىڭ شەت اۋدانىنداعى ەركىندىك اۋىلىندا ورىن العان توتەنشە وقيعاعا بايلانىستى ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى. ەسكە سالار بولساق, 18 ماۋ­سىم كۇنى اتالعان اۋىلدىڭ تۇر­­عى­نى­ اۋىرىپ تۇرعان سيى­رىن سويىپ, ونىڭ ءبىراز ەتىن تۋىس­تارى­نا ۇلەستىرىپ بەرگەن دە, قال­عانىن كورشىلەرىنە ساتقان. سو­­دان ول مالدىڭ ەتىن جەگەن ءبىر­­نەشە ادام «ءسىبىر جاراسىمەن» (كۇيدىرگى) اۋىردى دەگەن كۇدىكپەن وبلىستىق ينفەكتسيالىق اۋرۋ­حاناعا جاتقىزىلعان بولاتىن. ءدارى­گەرلەردىڭ بۇلايشا بولجام جاساۋىنا ناۋقاستاردىڭ دەنە­سىن تۇتاستاي بورتپە باسىپ كەت­كەنى نەگىز بولعان ەدى. ۇزاماي, 20-21 ماۋ­سىم كۇندەرى اۋرۋ­حانا­داعى الگى ناۋ­­قاس­تاردىڭ ەكەۋى قايتىس بولىپ كەتتى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جونىندەگى ورىنباسارى ش.مامالينوۆ, قر اشم ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ كوميتەتى وبلىستىق اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى م.مۇحتاروۆ, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ە.نۇرلىباەۆ, وبلىستىق تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتى باس­شى­سىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ب.قال­ماعانبەتوۆ جانە وبلىستىق ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى س.مۋسين قاتىسىپ, قالىپتاسقان جاعدايعا تو­لىق­تاي شولۋ جاساپ, جۋرناليستەر سۇراق­تارىنا ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپ بەردى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 18 ماۋسىمىندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ شەت اۋدانىنداعى وسپەن سەلولىق وكرۋگىنە قاراستى ەركىندىك اۋىلىنداعى سويىلعان مالدىڭ ەتىن ساتىپ العان تۇرعىندار قولدارىنىڭ تەرىلەرى زاقىمدانعان بەلگىسىمەن اقادىر پوسەلكەلىك ەمحاناسىنا بارادى. مەديتسينالىق مەكەمەدە ولارعا الدىن الا «ءسىبىر جاراسى» دياگنوزى قويىلىپ, ەرتەڭىندە, ياعني 19 ماۋسىم كۇنى بۇل كىسىلەر وبلىستىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنا «ءسىبىر جاراسى, تەرىلىك فورما» الدىن الا دياگ­نوزىمەن جاتقىزىلعان. سول كۇنى وبلىستىق ايماقتىق ۆەتەريناريا ينسپەكتسياسى ەكى ادامنىڭ «ءسىبىر جاراسىمەن» اۋىرعان دەگەن كۇدىكپەن اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعانى تۋرالى حا­باردى الىسىمەن, ەپيز­ووتيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جانە جەدەل شارالار قابىلداۋ ءۇشىن ەركىندىك ەلدى مەكەنىنە اۋداندىق ايماقتىق ينسپەكتسيا, شەت اۋدانىنىڭ ۆەتەريناريا ءبولىمى جانە ۆەتەريناريا ستانساسى ماماندارىن شۇعىل تۇردە اتتاندىرادى. ەپيزووتيكالىق تەكسەرىس بارىسىندا سويىلعان مالدىڭ ەتىنەن سىناق الىنىپ, 20 ماۋسىم كۇنى «رەسپۋبليكالىق ۆەتەريناريا زەرتحاناسىنىڭ» قاراعاندى وبلىستىق فيليالىنا جانە 21 ماۋسىم كۇنى «ۆەتەريناريا بويىنشا ۇلتتىق رەفەرەنتتىك ورتالىققا» جىبەرىلگەن. «رەسپۋبليكالىق ۆەتەريناريا زەرتحاناسىنىڭ» قاراعاندى وبلىس­تىق فيليالىنىڭ 2016 جىلعى 21 ماۋ­سىمىنداعى سىناق حاتتاماسىنا سايكەس, سويىلعان مالعا «ءسىبىر جاراسى» دياگنوزى قويىلدى. دەگەنمەن مۇنى ۆەتەريناريا بويىنشا ۇلتتىق رەفەرەنتتىك ورتالىقتىڭ ماماندارى ازىرگە راستاعان جوق. قازىرگى ۋاقىت­تا بۇل ىسكە بىلىكتى دەگەن ماماندار جۇ­مىلدىرىلىپ, جان-جاقتى زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇگىنگى كۇندە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, ۆەتەرينارلىق باقى­لاۋ جانە قاداعالاۋ كوميتەتىنىڭ وبلىس­تىق ايماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ, تۇ­تى­نۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ وكىلدەرى قۇرامىنا ەنگەن ارنايى شتاب قۇرىلىپ, وقيعا بولعان جەردە ءتيىستى جۇمىستاردى اتقارۋ ۇستىندە. «قازىرگى تاڭدا ەركىندىك ەلدى مەكە­نىندە «رەسپۋبليكالىق ەپيزووتياعا قارسى وتريادتىڭ» كۇشىمەن دەزينفەكتسيا جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. اتاپ وتەتىن جايت, اتالعان ەلدى مەكەندە جانۋارلاردىڭ اسا قاۋىپتى اۋرۋلارىنا, سونىڭ ىشىندە «ءسىبىر جاراسىنا» قارسى ۆەتەرينارلىق-الدىن الۋ شارالارى جوسپارىنا سايكەس, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا بارلىق مال (3860 باس) ەگىلگەن بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا ەركىندىك ەلدى مەكەنىندە شەكتەۋ قويىلىپ, اۋدان اكىمىنىڭ وكىمىمەن توتەنشە جاعداي جاريالانعان», – دەدى ش.مامالينوۆ. بۇگىنگى كۇندە ەركىندىك اۋىلىنا اپاراتىن جولدىڭ ءبارى جابىلىپ, پوليتسيا بەكەتتەرى قۇرىلعان. اۋىلداعى 1800 ءمۇيىزدى ءىرى قارا, ەكى مىڭ قوي, 900 جىلقىنى ماماندار قاتاڭ باقىلاۋعا الىپ, تەكسەرىپ جاتىر. ازىرگە اۋىرعان سيىردان باسقا دەرتتى مال تابىلعان جوق. سونداي-اق, ەركىندىك اۋىلىندا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە وسى توتەنشە وقيعاعا بايلانىستى قوز­عال­عان قىلمىستىق ءىس بويىنشا تەرگەۋ-تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. ەندى و دۇنيەلىك بولىپ كەتكەن مارقۇمدار تۋرالى ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز. قايتىس بولعان 49 جاستاعى ەر ادام اۋىرعان مالدى سويىپ جاتقانىندا ساۋساعىن پىشاقپەن كەسىپ العان ەكەن. بىراق تا ول دارىگەرلەرگە كورىنگەندە جاراقاتىن مال سويىپ جاتقانىندا العانىن ايتپاعان. «سول سەبەپتى, مارقۇمعا اۋەلدە دارىگەرلەر دۇرىس مەديتسينالىق كومەك كورسەتپەدى دەگەن ايىپتاۋلاردى نەگىزسىز دەپ سانايمىن», – دەدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ە.نۇرلىباەۆ. ال قايتىس بولعان ايەل ادام بولسا, مارقۇم اۋىرعان مالدىڭ ەتىن ءپىسىرىپ جاتقانىندا ءدامىن كورۋ ءۇشىن شالا پىسكەن ەتتەن اۋىز تيگەن ەكەن. بۇگىنگى كۇندە مارقۇمداردى جەرلەۋ بويىنشا شەتىن ماسەلە شەشىلۋ ۇستىندە. زاڭ بويىنشا, مۇنداي جاعدايدا قايتىس بولعان جانداردى جەر قوينىنا بەرۋ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتارعا سايكەس ەرەكشە ءتارتىپ بويىنشا ىسكە اسىرىلاتىن كورىنەدى. بۇل تۋراسىندا مارقۇمداردىڭ تۋعان-تۋىستارىنا ەسكەرتىلگەن جانە ولاردىڭ كەلىسىمدەرى دە الىنعانعا ۇقسايدى. جالپى, بۇگىنگى كۇندە كۇدىكتى دەرتكە شالدىققان ناۋقاستارمەن قارىم-قاتىناستا بولعان 62 ادام انىقتالدى. ولاردىڭ اراسىندا 21 بالا بار. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ادامداردىڭ بارلىعى جەرگىلىكتى جەردە دارىگەر-مامانداردىڭ تولىقتاي باقىلاۋىنا الىنعان. ال وبلىستىق ينفەكتسيالىق اۋرۋحانانىڭ وقشاۋلاندىرىلعان پالاتالارىندا 6 ادام ەمدەلىپ جاتىر. ازىرگە ماماندار بۇل دەرتتىڭ قايدان كەلگەنىن تاپ باسىپ ايتا الماي وتىر. بولجام دەگەن كوپ. «جاۋ جوق دەمە, جار استىندا» دەمەكشى, اۋرۋ جەر استى سۋىمەن كەلۋى مۇمكىن, اۋرۋ مالداردىڭ ولەكسەلەرىن كومگەن مال قورىمىنان شىعۋى دا عاجاپ ەمەس. نەگە دەسەڭىز, مامانداردىڭ ايتۋىنشا, «ءسىبىر جاراسى» اۋرۋىنىڭ ۋىتى 100 جىلعا دەيىن ساقتالاتىن كورىنەدى. جالپى, ءدال وسىنداي جاعداي وسپەن اۋىلدىق وكرۋگىندە 1965 جىلى بولىپتى. ول كەزدە اۋرۋ مال ورتەلىپ, سول ماڭداعى مال قورىمىنا كومىلگەن ەكەن. ال وبلىس بويىنشا 1988 جىلى ۇلىتاۋ اۋدانىندا تۋرا وسىنداي وقيعا ورىن الىپتى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قاتىسقان رەسمي تۇلعالار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىنەن رەسمي ساراپتامالار مەن تەكسەرۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بەلگىلى بولماي تۇرىپ, قانداي دا ءبىر قورىتىندى نەمەسە اسىعىس شەشىم جاساۋدان اۋلاق بولۋلارىن ءوتىندى. ال قالىپتاسقان توتەنشە جاعدايدىڭ بارلىق جاي-جاپسارى, سۇراقتار مەن بولجامداردىڭ ناقتى جانە رەسمي جاۋابى الدىمىزداعى بەيسەنبى نەمەسە جۇما كۇندەرى بەلگىلى بولماق. قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى
سوڭعى جاڭالىقتار