ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن قابىلدانىپ, بۇگىندە قارقىندى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىنداعى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىن جاڭارتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالىپ كەلەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, باعدارلاما ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنىڭ ينفراقۇرىلىمى مەن جىلۋمەن, سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ بولاتىن. 2015-2016 جىلدار ارالىعىندا اتالعان باعدارلاما اياسىندا ەلىمىز بويىنشا 92 جوبا ىسكە اسىرىلۋعا ءتيىس. قازىرگى تاڭدا تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرى 47,9 ملرد. تەڭگەنى, ياعني جوسپارلانعان قارجىنىڭ 80 پايىزىن يگەردى.
– بۇگىندە مەملەكەت تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. ءتۇرلى رەفورمالار جۇرگىزىلىپ, كوممۋنالدىق نىساندار جاڭارۋدا. البەتتە, ول ۇيلەردىڭ يەلەرىنىڭ دە قالاۋى سول, – دەپ اتاپ ءوتتى بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا «تكش قازاقستاندىق ورتالىعى» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى سەرگەي ءشايجۇنىسوۆ. – تاياۋ ۋاقىتتا وسى قايتا جاڭعىرتۋدىڭ ارقاسىندا كوممۋنالدىق سالا بارىنشا ورنىقتى ءارى ينۆەستيتسيا تارتۋعا لايىقتى سالاعا اينالاتىنىنا تولىق سەنىمدىمىن.
ەسكە سالا كەتسەك, 2015 جىلدىڭ 6 ساۋىرىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ «نۇرلى جول» اتتى مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن بەكىتكەن بولاتىن. بۇگىندە باعدارلاما اياسىندا ەلىمىزدەگى جىلۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جاڭارتۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇزەگە اسىرىلۋدا. قۇنى 60 ملرد. تەڭگە بولاتىن 92 جوبا ىرىكتەلىپ الىنىپ, جۇمىستى اتقارۋ ءۇشىن وبلىستىق جانە قالالىق باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قاراماعىنا بەرىلدى. بۇل جۇمىستاردىڭ ساپالى ءارى مەرزىمدى ورىندالۋىن «تكش قازاقستاندىق ورتالىعى» اق ءجىتى باقىلاپ وتىر. ءبارى دە جوسپارلانعانداي ءجۇزەگە اسىرىلۋدا. ەندى تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرى قارجىنىڭ قالعان 20 پايىزىن يگەرۋى ءتيىس.
سونىمەن قاتار, اعىمداعى جىلى اتالعان جۇمىستارمەن بىرگە ينجەنەرلىك جەلىلەردى جاڭارتۋ ناۋقانىنىڭ كەلەسى ساتىسى باستالدى. ونىڭ ىشىنە جالپى قۇنى 90 ملرد. تەڭگە بولاتىن 99 جوبا ەنگىزىلگەن. بۇل جوبا ەكى جىل ىشىندە جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس.
«نۇرلى جول» باعدارلاماسىنا سايكەس, جىل سايىن تكش سالاسىنا 100 ملرد. تەڭگەدەن كەم ەمەس سومادا قارجى ءبولىنىپ وتىرادى. «تكش قازاقستاندىق ورتالىعى» اق باسشىسى س.ءشايجۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىنداعى جوبالار جىلۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇيەلەردىڭ توزۋىن 67%-دان 53%-عا دەيىن تومەندەتۋگە, 40 شاقىرىم جىلۋ جەلىسىن جاڭادان جۇرگىزىپ, تاعى 145 شاقىرىم جەلىنى جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازىرگى تاڭدا كوممۋنالدىق جەلىلەردىڭ توزۋى 67%-دان 63%-عا دەيىن كەمىدى. بۇل ەلىمىز بويىنشا ايتارلىقتاي ۇلكەن ناتيجە. بارلىعى 211,5 شاقىرىم ينجەنەرلىك جەلىلەر جۇرگىزىلىپ, قايتا جاڭارتىلدى, ونىڭ ىشىندە ءتورت قازاندىق پەن ەكى سورعى ستانساسى بار. سونداي-اق, ءبىر جىلدان دا از ۋاقىتتا 3 020 جۇمىس ورنى اشىلدى.
وسى جىلدان باستاپ تكش-نى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جاڭا تەتىگى ەنگىزىلەدى. بۇل دا اتالمىش باعدارلاما اياسىندا قولعا الىنىپ وتىرعان باستامالاردىڭ ءبىرى. ول – جىلۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جۇرگىزۋگە جانە جاڭارتۋعا سۋبسيديالار بەرۋ بويىنشا. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەملەكەتتىك ەمەس, سونداي-اق حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قارجىلاندىرىلىپ جاتقان ءتيىمدى ينۆەستيتسيالىق جوبالار بويىنشا شىعىنداردى ءىشىنارا تولەۋ. سۋبسيديا سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ ءوزىن ءوزى وتەۋىنە ىقپال ەتىپ, كەتكەن ىسىراپتاردىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەر تاريفىنە ىقپالىن ازايتۋى ءتيىس. وعان بولىنگەن قارجىنىڭ كولەمى 14,5 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى.
بۇلارمەن قوسا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق سالاعا جالپى ۇيلىك ەسەپتەۋ قۇرالدارىن ورناتۋ سياقتى تاعى ءبىر ماڭىزدى شارانى جۇرگىزۋدە. بۇل مىندەتتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى قاتاڭ تاپسىرعانىن ەسكە سالامىز. اتالعان ماقساتقا بيۋدجەتتەن 6 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. جاڭادان ەنگىزە باستاعان ساتتەن, ياعني 2015 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن بەرى قۇنى 1,9 ملرد. تەڭگە بولاتىن 3186 جىلۋ-ەسەپتەۋ قۇرالى ورناتىلعان. اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 5 064 اسپاپتى ورناتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ودان بولەك, «تكش دامىتۋ قورى» اق پەن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىندا 12,2 ملرد. تەڭگەنى نەسيەگە بەرۋ جونىندە مانداتتى حاتقا قول قويىلدى. ونىڭ ىشىندە 10,2 ملرد. تەڭگە – جالپى ۇيلىك جىلۋ ەسەپتەگىشتەردىڭ جۇمىسىنا باعىتتالسا, قالعان ەكى ميللياردى – اۆتوماتتاندىرىلعان جىلۋ تىرەكتەرىن ورناتىپ, جىلۋ مەن سۋدى كوممەرتسيالىق ەسەپتەۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋگە جۇمسالادى.
– تۇتىنۋشى وسى جىلۋ ەسەپتەۋ قۇرالىنىڭ ارقاسىندا نورما بويىنشا ەمەس, تەك ءوزى تۇتىنعان ەنەرگيانىڭ عانا اقىسىن تولەيتىنىن ايتقىم كەلەدى. ەسەپتەۋ اسپابى جىلۋدىڭ سارالانعان ءتاريفى ەنگىزىلگەن ايماقتارداعى جىلۋ ەنەرگياسىنا كەتەتىن شىعىنداردى ازايتىپ, جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرادى, – دەيدى سەرگەي ءشايجۇنىسوۆ.
ايتا كەتۋ كەرەك, «تابيعي مونوپوليالار جانە رەتتەلۋشى نارىقتار تۋرالى» زاڭعا سايكەس, ۇيىنە ەسەپتەۋ قۇرالىن ورناتۋ – ءار قازاقستاندىقتىڭ مىندەتى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن قابىلدانىپ, بۇگىندە قارقىندى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىنداعى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىن جاڭارتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالىپ كەلەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, باعدارلاما ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنىڭ ينفراقۇرىلىمى مەن جىلۋمەن, سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ بولاتىن. 2015-2016 جىلدار ارالىعىندا اتالعان باعدارلاما اياسىندا ەلىمىز بويىنشا 92 جوبا ىسكە اسىرىلۋعا ءتيىس. قازىرگى تاڭدا تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرى 47,9 ملرد. تەڭگەنى, ياعني جوسپارلانعان قارجىنىڭ 80 پايىزىن يگەردى.
– بۇگىندە مەملەكەت تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. ءتۇرلى رەفورمالار جۇرگىزىلىپ, كوممۋنالدىق نىساندار جاڭارۋدا. البەتتە, ول ۇيلەردىڭ يەلەرىنىڭ دە قالاۋى سول, – دەپ اتاپ ءوتتى بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا «تكش قازاقستاندىق ورتالىعى» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى سەرگەي ءشايجۇنىسوۆ. – تاياۋ ۋاقىتتا وسى قايتا جاڭعىرتۋدىڭ ارقاسىندا كوممۋنالدىق سالا بارىنشا ورنىقتى ءارى ينۆەستيتسيا تارتۋعا لايىقتى سالاعا اينالاتىنىنا تولىق سەنىمدىمىن.
ەسكە سالا كەتسەك, 2015 جىلدىڭ 6 ساۋىرىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ «نۇرلى جول» اتتى مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن بەكىتكەن بولاتىن. بۇگىندە باعدارلاما اياسىندا ەلىمىزدەگى جىلۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جاڭارتۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇزەگە اسىرىلۋدا. قۇنى 60 ملرد. تەڭگە بولاتىن 92 جوبا ىرىكتەلىپ الىنىپ, جۇمىستى اتقارۋ ءۇشىن وبلىستىق جانە قالالىق باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قاراماعىنا بەرىلدى. بۇل جۇمىستاردىڭ ساپالى ءارى مەرزىمدى ورىندالۋىن «تكش قازاقستاندىق ورتالىعى» اق ءجىتى باقىلاپ وتىر. ءبارى دە جوسپارلانعانداي ءجۇزەگە اسىرىلۋدا. ەندى تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرى قارجىنىڭ قالعان 20 پايىزىن يگەرۋى ءتيىس.
سونىمەن قاتار, اعىمداعى جىلى اتالعان جۇمىستارمەن بىرگە ينجەنەرلىك جەلىلەردى جاڭارتۋ ناۋقانىنىڭ كەلەسى ساتىسى باستالدى. ونىڭ ىشىنە جالپى قۇنى 90 ملرد. تەڭگە بولاتىن 99 جوبا ەنگىزىلگەن. بۇل جوبا ەكى جىل ىشىندە جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس.
«نۇرلى جول» باعدارلاماسىنا سايكەس, جىل سايىن تكش سالاسىنا 100 ملرد. تەڭگەدەن كەم ەمەس سومادا قارجى ءبولىنىپ وتىرادى. «تكش قازاقستاندىق ورتالىعى» اق باسشىسى س.ءشايجۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىنداعى جوبالار جىلۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇيەلەردىڭ توزۋىن 67%-دان 53%-عا دەيىن تومەندەتۋگە, 40 شاقىرىم جىلۋ جەلىسىن جاڭادان جۇرگىزىپ, تاعى 145 شاقىرىم جەلىنى جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازىرگى تاڭدا كوممۋنالدىق جەلىلەردىڭ توزۋى 67%-دان 63%-عا دەيىن كەمىدى. بۇل ەلىمىز بويىنشا ايتارلىقتاي ۇلكەن ناتيجە. بارلىعى 211,5 شاقىرىم ينجەنەرلىك جەلىلەر جۇرگىزىلىپ, قايتا جاڭارتىلدى, ونىڭ ىشىندە ءتورت قازاندىق پەن ەكى سورعى ستانساسى بار. سونداي-اق, ءبىر جىلدان دا از ۋاقىتتا 3 020 جۇمىس ورنى اشىلدى.
وسى جىلدان باستاپ تكش-نى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جاڭا تەتىگى ەنگىزىلەدى. بۇل دا اتالمىش باعدارلاما اياسىندا قولعا الىنىپ وتىرعان باستامالاردىڭ ءبىرى. ول – جىلۋ, اۋىز سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جۇرگىزۋگە جانە جاڭارتۋعا سۋبسيديالار بەرۋ بويىنشا. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەملەكەتتىك ەمەس, سونداي-اق حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قارجىلاندىرىلىپ جاتقان ءتيىمدى ينۆەستيتسيالىق جوبالار بويىنشا شىعىنداردى ءىشىنارا تولەۋ. سۋبسيديا سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ ءوزىن ءوزى وتەۋىنە ىقپال ەتىپ, كەتكەن ىسىراپتاردىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەر تاريفىنە ىقپالىن ازايتۋى ءتيىس. وعان بولىنگەن قارجىنىڭ كولەمى 14,5 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى.
بۇلارمەن قوسا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق سالاعا جالپى ۇيلىك ەسەپتەۋ قۇرالدارىن ورناتۋ سياقتى تاعى ءبىر ماڭىزدى شارانى جۇرگىزۋدە. بۇل مىندەتتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى قاتاڭ تاپسىرعانىن ەسكە سالامىز. اتالعان ماقساتقا بيۋدجەتتەن 6 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. جاڭادان ەنگىزە باستاعان ساتتەن, ياعني 2015 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن بەرى قۇنى 1,9 ملرد. تەڭگە بولاتىن 3186 جىلۋ-ەسەپتەۋ قۇرالى ورناتىلعان. اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 5 064 اسپاپتى ورناتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ودان بولەك, «تكش دامىتۋ قورى» اق پەن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىندا 12,2 ملرد. تەڭگەنى نەسيەگە بەرۋ جونىندە مانداتتى حاتقا قول قويىلدى. ونىڭ ىشىندە 10,2 ملرد. تەڭگە – جالپى ۇيلىك جىلۋ ەسەپتەگىشتەردىڭ جۇمىسىنا باعىتتالسا, قالعان ەكى ميللياردى – اۆتوماتتاندىرىلعان جىلۋ تىرەكتەرىن ورناتىپ, جىلۋ مەن سۋدى كوممەرتسيالىق ەسەپتەۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋگە جۇمسالادى.
– تۇتىنۋشى وسى جىلۋ ەسەپتەۋ قۇرالىنىڭ ارقاسىندا نورما بويىنشا ەمەس, تەك ءوزى تۇتىنعان ەنەرگيانىڭ عانا اقىسىن تولەيتىنىن ايتقىم كەلەدى. ەسەپتەۋ اسپابى جىلۋدىڭ سارالانعان ءتاريفى ەنگىزىلگەن ايماقتارداعى جىلۋ ەنەرگياسىنا كەتەتىن شىعىنداردى ازايتىپ, جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرادى, – دەيدى سەرگەي ءشايجۇنىسوۆ.
ايتا كەتۋ كەرەك, «تابيعي مونوپوليالار جانە رەتتەلۋشى نارىقتار تۋرالى» زاڭعا سايكەس, ۇيىنە ەسەپتەۋ قۇرالىن ورناتۋ – ءار قازاقستاندىقتىڭ مىندەتى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
پەداگوگتەردى اتتەستاتسيالاۋ جۇيەسى جاڭارتىلادى
ءبىلىم • كەشە
اتىراۋ وبلىسىندا جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتكە قايتارىلدى
ايماقتار • كەشە
اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسى: ۇزاق مەرزىمدى باعدار ايقىندالدى
ەنەرگەتيكا • كەشە
جاپونيادا 7,7 بالدىق جەر سىلكىنىسى تىركەلدى
تابيعات • كەشە
