كەشە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە قازاقستاننىڭ يزرايلدەگى ەلشىسى دۋلات قۋانىشەۆ باق وكىلدەرىنە ارنايى بريفينگ وتكىزىپ, استانا مەن تەل-اۆيۆ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن قارىم-قاتىناس تۋرالى باياندادى. بريفينگتە يزرايلدىك ينۆەستورلاردىڭ قازاقستانداعى ءتيىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا, سونىڭ ىشىندە ەلدەگى بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن قارىشتى دامىتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا قۇيۋعا قىزىعۋشىلىقتارى زور ەكەندىگى ايتىلدى.
الدىمەن ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋراسىندا بايانداما جاساعان دۋلات ورازبەك ۇلى ءيزرايلدىڭ الەمدىك ەكونوميكادا الەۋەتى ارتىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن باسا ايتتى. سوڭعى 13 جىلدا بۇل ەلدىڭ ەكونوميكاسى تۇراقتى ءوسىپ, مەملەكەتتىك تۇرعىدا قارىشتى دامىعان. وتكەن جىلى ءىجو كولەمى 305 ملرد. اقش دوللارىن قۇراپ, حالىق سانىنا جاپپاي ۇلتتىق كىرىس دەڭگەيى 36,5 مىڭ اقش دوللارىنا تەڭ بولعان. ال يزرايل قارجى مينيسترلىگىنىڭ بولجاۋىنشا, ەلدىڭ بيىلعى جىلداعى ءىجو-ءسىنىڭ ءوسىمى 2,8 پايىزدى قۇرايدى دەپ كۇتىلۋدە ەكەن. ماسەلەن, يزرايل ۇكىمەتى الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ تەرىس اسەرىن ەڭ الدىمەن جوعارى تەحنولوگيالىق سالالار ەكسپورتى مەن وسى سەكتورعا شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ەسەبىنەن ازايتا وتىرىپ, الەۋەتىن ارتتىرعان مەملەكەت كورىنەدى.
«سوڭعى جىلى ءيزرايلدىڭ كيبەر-ەكسپورت كولەمى 3 ملرد. دوللارعا باعالانىپ وتىر. بۇل الەمدىك نارىقتىڭ 5 پايىزىن قۇرايدى. كيبەر-ەكسپورت سالاسى بولسا, بۇل ەلگە قارۋ-جاراق ەكسپورتىنا قاراعاندا كوبىرەك – شامامەن 6 ملرد. دوللار كىرىس اكەلگەن. ال كيبەر-ءونىمنىڭ الەمدىك نارىعىنىڭ 10 پايىزىن قامتي وتىرىپ, كيبەر-ازىرلەمەگە سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى جاھاندىق نارىقتىڭ 15 پايىزىن الىپ وتىر», دەدى د.قۋانىشەۆ.
سونداي-اق, ەلشى ءوز سوزىندە يزرايل مەملەكەتى اسكەري-ونەركاسىپ پەن اسكەري اۆياتسيا جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, قارۋ-جاراق پەن وق-ءدارى, تاعى باسقا دا ءارتۇرلى راديولوكاتسيالىق جۇيەلەر مەن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى سەكىلدى تەحنولوگيالىق تۇرعىدا دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن ەل ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل باعىتتاردا قازاقستان وسى ەلمەن ەتەنە جاقىن قارىم-قاتىناس ورناتىپ جاتقانىن ايتقان ەلشى قىزمەتتىك ەرەكشەلىگىنە ساي, ماسەلەگە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالمايتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. سوندىقتان دا ونىمەن ەندىگى اڭگىمە ەكى ەل اراسىنداعى جالپىحالىقتىق قارىم-قاتىناس باعىتىنداعى ساۋالدارعا جاۋاپ الۋمەن ءوربىدى.
ونىڭ العاشقىسى قازاقستان مەن يزرايل اراسىنداعى اۋە قاتىناسى تۋرالى ەدى. «ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, 1992 جىلى «الماتى – تەل-اۆيۆ» باعىتىندا تىكەلەي اۋە رەيسى بولعان. كەيىننەن ول ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى توقتاپ قالدى. قازىر ءبىز وسى اۋە قاتىناسىن ورىنداۋ جولىندا ۇشۋ جيىلىگىن جاڭارتۋعا باعىتتالعان كەلىسسوزدەر ۇدەرىستەرىن جۇرگىزۋ ۇستىندەمىز. جىل سوڭىنا دەيىن ءساتتى اياقتاي الساق, تىكەلەي اۋە رەيسىن جۇزەگە اسىراتىن كومپانيالاردى تارتۋ اسا قيىن شارۋا بولا قويماس دەگەن ويدامىن. سول سياقتى, «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا قازاقستان مەن ءيزرايلدىڭ مەديتسينا سالاسىنداعى ماماندار بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ تەتىگى دە ءتيىمدى شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. اسىرەسە, ناۋقاستارعا اسا كۇردەلى وپەراتسيالار جاساۋدا ەكى ەل دارىگەرلەرى وتە تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ, تاجىريبەلەرىن شىڭداۋدا. اينالىپ وتۋگە بولمايتىن تاعى ءبىر ماسەلە – اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى. جەردى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا وزىق تەحنولوگيالار ەنگىزۋدە يزرايلدىك تاجىريبەنى ەنگىزۋدى ەلباسىنىڭ ءوزى ءجيى ەسكەرتىپ كەلەدى. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ يزرايلدەگى سەرىكتەستەرىمىز ءوز تەحنولوگيالارىمەن بولىسۋگە اركەز دايىن. ءتىپتى, وسى كۇندەرى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى ەگىن شارۋاشىلىقتارىندا وسى ەل تاجىريبەسى قولدانىسقا ەنگىزىلىپ جاتقانىنان حاباردار شىعارسىزدار», دەدى دۋلات ورازبەك ۇلى.
يزرايلدىك كاسىپكەرلەر ەندىگى جەردە قازاقستاندا بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن كەڭىنەن قولدانىسقا ەنگىزۋگە دە زور ىنتا تانىتىپ جاتقان كورىنەدى. ءتىپتى, ولار وسى باعىتتا جۇمىس جۇرگىزۋ ءۇشىن اقمولا جانە قاراعاندى وبلىستارىندا 5 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا قۇيۋعا ءازىر ەكەن. جالپى, بۇل ەل جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ سالاسىندا 1950-جىلداردان باستاپ الەمدە العاش جول اشقاندىعىن ەسكەرسەك, ەۆرەيلەردىڭ ەل ەنەرگەتيكاسىنىڭ دامۋىنا قوسار ۇلەسى قوماقتى بولاتىنداي. ارينە, ءبىز مۇنى ولاردىڭ مول تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ ايتامىز.
جالپى, يزرايل كوپتەگەن پوزيتسيالار بويىنشا ءوزىن ءوزى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋگە قىسقا مەرزىمدە قول جەتكىزىپ ۇلگەرگەن ەل دەسەك, بۇگىندە ولار وزدەرىن تاماق ونىمدەرىمەن 95 پايىز قامتاماسىز ەتەدى ەكەن. سوندىقتان كوپ جاعدايدا وزگە سالالارداعى تاۋار ءوندىرۋ كورسەتكىشتەرىن ەكسپورتتاۋعا مۇددەلىلىك تانىتادى.
بريفينگ بارىسىندا يزرايل ونىمدەرىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنىڭ نارىعىنا شىعارۋ جايى دا ءسوز بولدى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
كەشە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە قازاقستاننىڭ يزرايلدەگى ەلشىسى دۋلات قۋانىشەۆ باق وكىلدەرىنە ارنايى بريفينگ وتكىزىپ, استانا مەن تەل-اۆيۆ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن قارىم-قاتىناس تۋرالى باياندادى. بريفينگتە يزرايلدىك ينۆەستورلاردىڭ قازاقستانداعى ءتيىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا, سونىڭ ىشىندە ەلدەگى بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن قارىشتى دامىتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا قۇيۋعا قىزىعۋشىلىقتارى زور ەكەندىگى ايتىلدى.
الدىمەن ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋراسىندا بايانداما جاساعان دۋلات ورازبەك ۇلى ءيزرايلدىڭ الەمدىك ەكونوميكادا الەۋەتى ارتىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن باسا ايتتى. سوڭعى 13 جىلدا بۇل ەلدىڭ ەكونوميكاسى تۇراقتى ءوسىپ, مەملەكەتتىك تۇرعىدا قارىشتى دامىعان. وتكەن جىلى ءىجو كولەمى 305 ملرد. اقش دوللارىن قۇراپ, حالىق سانىنا جاپپاي ۇلتتىق كىرىس دەڭگەيى 36,5 مىڭ اقش دوللارىنا تەڭ بولعان. ال يزرايل قارجى مينيسترلىگىنىڭ بولجاۋىنشا, ەلدىڭ بيىلعى جىلداعى ءىجو-ءسىنىڭ ءوسىمى 2,8 پايىزدى قۇرايدى دەپ كۇتىلۋدە ەكەن. ماسەلەن, يزرايل ۇكىمەتى الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ تەرىس اسەرىن ەڭ الدىمەن جوعارى تەحنولوگيالىق سالالار ەكسپورتى مەن وسى سەكتورعا شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ەسەبىنەن ازايتا وتىرىپ, الەۋەتىن ارتتىرعان مەملەكەت كورىنەدى.
«سوڭعى جىلى ءيزرايلدىڭ كيبەر-ەكسپورت كولەمى 3 ملرد. دوللارعا باعالانىپ وتىر. بۇل الەمدىك نارىقتىڭ 5 پايىزىن قۇرايدى. كيبەر-ەكسپورت سالاسى بولسا, بۇل ەلگە قارۋ-جاراق ەكسپورتىنا قاراعاندا كوبىرەك – شامامەن 6 ملرد. دوللار كىرىس اكەلگەن. ال كيبەر-ءونىمنىڭ الەمدىك نارىعىنىڭ 10 پايىزىن قامتي وتىرىپ, كيبەر-ازىرلەمەگە سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى جاھاندىق نارىقتىڭ 15 پايىزىن الىپ وتىر», دەدى د.قۋانىشەۆ.
سونداي-اق, ەلشى ءوز سوزىندە يزرايل مەملەكەتى اسكەري-ونەركاسىپ پەن اسكەري اۆياتسيا جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, قارۋ-جاراق پەن وق-ءدارى, تاعى باسقا دا ءارتۇرلى راديولوكاتسيالىق جۇيەلەر مەن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى سەكىلدى تەحنولوگيالىق تۇرعىدا دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن ەل ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل باعىتتاردا قازاقستان وسى ەلمەن ەتەنە جاقىن قارىم-قاتىناس ورناتىپ جاتقانىن ايتقان ەلشى قىزمەتتىك ەرەكشەلىگىنە ساي, ماسەلەگە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالمايتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. سوندىقتان دا ونىمەن ەندىگى اڭگىمە ەكى ەل اراسىنداعى جالپىحالىقتىق قارىم-قاتىناس باعىتىنداعى ساۋالدارعا جاۋاپ الۋمەن ءوربىدى.
ونىڭ العاشقىسى قازاقستان مەن يزرايل اراسىنداعى اۋە قاتىناسى تۋرالى ەدى. «ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, 1992 جىلى «الماتى – تەل-اۆيۆ» باعىتىندا تىكەلەي اۋە رەيسى بولعان. كەيىننەن ول ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى توقتاپ قالدى. قازىر ءبىز وسى اۋە قاتىناسىن ورىنداۋ جولىندا ۇشۋ جيىلىگىن جاڭارتۋعا باعىتتالعان كەلىسسوزدەر ۇدەرىستەرىن جۇرگىزۋ ۇستىندەمىز. جىل سوڭىنا دەيىن ءساتتى اياقتاي الساق, تىكەلەي اۋە رەيسىن جۇزەگە اسىراتىن كومپانيالاردى تارتۋ اسا قيىن شارۋا بولا قويماس دەگەن ويدامىن. سول سياقتى, «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا قازاقستان مەن ءيزرايلدىڭ مەديتسينا سالاسىنداعى ماماندار بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ تەتىگى دە ءتيىمدى شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. اسىرەسە, ناۋقاستارعا اسا كۇردەلى وپەراتسيالار جاساۋدا ەكى ەل دارىگەرلەرى وتە تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ, تاجىريبەلەرىن شىڭداۋدا. اينالىپ وتۋگە بولمايتىن تاعى ءبىر ماسەلە – اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى. جەردى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا وزىق تەحنولوگيالار ەنگىزۋدە يزرايلدىك تاجىريبەنى ەنگىزۋدى ەلباسىنىڭ ءوزى ءجيى ەسكەرتىپ كەلەدى. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ يزرايلدەگى سەرىكتەستەرىمىز ءوز تەحنولوگيالارىمەن بولىسۋگە اركەز دايىن. ءتىپتى, وسى كۇندەرى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى ەگىن شارۋاشىلىقتارىندا وسى ەل تاجىريبەسى قولدانىسقا ەنگىزىلىپ جاتقانىنان حاباردار شىعارسىزدار», دەدى دۋلات ورازبەك ۇلى.
يزرايلدىك كاسىپكەرلەر ەندىگى جەردە قازاقستاندا بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن كەڭىنەن قولدانىسقا ەنگىزۋگە دە زور ىنتا تانىتىپ جاتقان كورىنەدى. ءتىپتى, ولار وسى باعىتتا جۇمىس جۇرگىزۋ ءۇشىن اقمولا جانە قاراعاندى وبلىستارىندا 5 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا قۇيۋعا ءازىر ەكەن. جالپى, بۇل ەل جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ سالاسىندا 1950-جىلداردان باستاپ الەمدە العاش جول اشقاندىعىن ەسكەرسەك, ەۆرەيلەردىڭ ەل ەنەرگەتيكاسىنىڭ دامۋىنا قوسار ۇلەسى قوماقتى بولاتىنداي. ارينە, ءبىز مۇنى ولاردىڭ مول تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ ايتامىز.
جالپى, يزرايل كوپتەگەن پوزيتسيالار بويىنشا ءوزىن ءوزى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋگە قىسقا مەرزىمدە قول جەتكىزىپ ۇلگەرگەن ەل دەسەك, بۇگىندە ولار وزدەرىن تاماق ونىمدەرىمەن 95 پايىز قامتاماسىز ەتەدى ەكەن. سوندىقتان كوپ جاعدايدا وزگە سالالارداعى تاۋار ءوندىرۋ كورسەتكىشتەرىن ەكسپورتتاۋعا مۇددەلىلىك تانىتادى.
بريفينگ بارىسىندا يزرايل ونىمدەرىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنىڭ نارىعىنا شىعارۋ جايى دا ءسوز بولدى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
پەداگوگتەردى اتتەستاتسيالاۋ جۇيەسى جاڭارتىلادى
ءبىلىم • كەشە
اتىراۋ وبلىسىندا جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتكە قايتارىلدى
ايماقتار • كەشە
اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسى: ۇزاق مەرزىمدى باعدار ايقىندالدى
ەنەرگەتيكا • كەشە
جاپونيادا 7,7 بالدىق جەر سىلكىنىسى تىركەلدى
تابيعات • كەشە
