ۇبت: باق شاپتى ما, باپ شاپتى ما؟

ون كۇن بويى اتا-انالاردىڭ دا, مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ دە كوڭىلىن كۇپتى ەتكەن ۇبت ءوز مارەسىنە جەتىپ, كوزدى اشىپ-جۇمعانشا وتە شىقتى. ءيا, ون ءبىر جىلدىق ءبىلىم ساپاسىن انىقتايتىن باسەكە كۇڭگەيدەگى باس قالاداعى تۇلەكتەر ءۇشىن جەڭىل بولعان جوق. بيىل الىپ شاھارداعى 211 مەكتەپتە ءبىلىم العان 5208 تۇلەك تەست تاپسىرىپ, باقتارىن سىناعان. ەندەشە, ۇبت قورىتىندىسى بويىنشا الماتىلىقتار قانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى, بيىلعى تەستىلەۋدىڭ ەرەكشەلىگى مەن كەمشىلىگى قانداي دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن الماتى قالاسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى راحات شيماشەۆاعا جولىعىپ, اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – بيىل ەلىمىزدە ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ 13-ءشى مارتە ءوتىپ وتىر ەكەن. وسى جىلدارى ۇبت توڭىرەگىندە قو­عامدا ءارتۇرلى – جاقسى دا, كەلەڭسىز دە پىكىرلەردىڭ قالىپتاسقانى راس. بيىل قانداي ەرەكشەلىكتەر بايقادىڭىز؟ – بيىل تەك الماتى قالاسىندا عانا ەمەس, رەسپۋبليكانىڭ باسقا وڭىرلەرىندە دە ورەسكەل, كەلەڭسىز جايتتار بولعان جوق. ونىڭ ۇستىنە ۇبت-نى وتكىزۋدە ەنگىزىلگەن ءوز­گەرىستەر مەكتەپ بىتىرۋشىلەر مەن ولاردىڭ اتا-انالارىنا سابىرلىق, ءۇمىت دۇنيەسىن اكەلگەندەي. ماسەلەن, بيىلعى جىلى 50 بالدان تومەن بالل جيناقتاعان تۇلەكتەرگە اقىلى جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسۋ ءۇشىن اعىمداعى جىلى تامىز ايىنىڭ 1-ءى مەن 8-ءى ارالىعىندا قابىلداۋ كوميسسيالارىنا وتىنىشتەرىن تاپسىرىپ, قايتادان كەشەندى تەستىلەۋدەن وتۋلەرىنە مۇمكىندىك بەرىلدى. ارينە, مۇنداي مۇمكىنشىلىك بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورگەن جوق. بۇل – ءاربىر تۇلەككە قازاقستاندا اقىلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بەرىلگەن جاعداي. بۇل ەندى بيىلعى ۇبت-نىڭ ارتىقشىلىعى دەۋگە بولادى. سونداي-اق, مينيسترلىكتىڭ وكىل­دەرى تۇلەكتەرگە تۇسىنىستىكپەن قاراپ, سابىرعا شاقىرىپ, ولاردى قوبالجۋ, ۇرەيلەنۋ جاعدايىنا تۇسپەۋىنە مۇمكىندىك جاسادى. – ال كەمشىلىگى... – 2016 جىلى الماتىدا ۇبت-نى وتكىزۋ كەزىندە قانداي دا ءبىر ورەسكەل كەمشىلىكتەر كەتتى دەپ ايتا المايمىن. جىلداعىداي ۇيىمداسقان تۇردە ءوتتى. تەستىلەۋ وتەتىن پۋنكت­تەردە مەكتەپ ءبى­تىرۋشىلەردى اۋديتوريالارعا كىرگىزۋ بارىسىندا مەتالل ىزدەگىشتەر, رامالىق دەتەكتورلار قولدانىلدى. سونى­مەن قا­تار, اۋديتوريالاردىڭ بارلىعىندا ۇيالى بايلانىس دابىلىن انىقتايتىن قوندىرعىلار, بەينەباقىلاۋ كامەرالارى, بەينە­تىركەۋىشتەر, ت.ب. تەحنيكالىق قۇ­رالدار قولدانىلدى. سوندىقتان, الماتى قالاسىندا ۇبت ەرەجەگە ساي ءوز دەڭگەيىندە وتكىزىلدى. – سونىمەن, ناتيجە قالاي بولدى, ۇمىتتەرىڭىز اقتالدى ما؟ – الماتى قالاسى بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا, نەگىزگى كورسەتكىشتەر بويىنشا جوعارى ناتيجە كورسەتتى. ورتاشا بالل – 96,2, بىلتىرعى جىلمەن سالىس­تىر­عاندا 4,1 بالعا جوعارى (رەسپۋبليكا بو­يىنشا 81,2), سونىڭ ىشىندە قازاق تىلىندە وقىعان مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ كورسەتكىشى – 98,6 بالل. ورىس تىلىندە وقىعانداردىڭ كورسەتكىشى – 93,7 بالل. 61 مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ تۇلەكتەرىنىڭ ورتاشا بالى 100-دەن جوعارى. ۇبت-نىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قالا مەكتەپتەرىنىڭ اراسىندا ەڭ جوعارى ناتيجەنى №90 مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ليتسەي (118,5ب) السا, 100 بالدان جوعارى 2313 (44,4 پايىز) تۇلەك جيناقتادى. بۇل رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن 24,7 پايىزعا جوعارى. جالپى, ورتا ءبىلىم تۋرالى «التىن بەلگى» اتتەستاتىنا يەگەرلەر سانى 244 تۇلەك, بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 2,6 پايىزعا جوعارى. 50 بالدان تومەن 130 (2,5 پايىز) تۇلەك جي­ناقتادى, رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن 14,5 پايىزعا تومەن. – مىڭنان وزا شاۋىپ, ەڭ جو­عارى بالل العان تۇلەكتەرىڭىز بار ما؟ – 125 بالدى رەسپۋبليكا كو­لەمىندە 19 مەكتەپ ءبىتىرۋشى جيناقتاسا, سونىڭ 6-ى (№12, 159 (2), 169, 175, 178 مەكتەپتەر) ال^­ماتى قا­لاسىنان. – قالانىڭ باس مۇعالىمى رەتىندە الماتىداي ۇلكەن شا­ھاردا بيىلعى ءبىلىم ناۋ­قانىنىڭ ناتيجەلى بولۋىنا نەن­دەي جاعدايلار سەبەپ بولدى دەپ ويلايسىز؟ – ءبىر عانا مىسال ايتايىن, 2016 جىلى الماتى قالاسىنىڭ كومانداسى جالپى ءبىلىم بە­رەتىن پاندەر بويىنشا وتكەن رەسپۋبليكالىق وليمپيادادا 11 رەت, رەسپۋبليكالىق عىلىمي جارىستاردا 14 جىل قاتارىنان, 11 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا وتكەن پرەزيدەنتتىك وليمپيادادا (ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا, بيولوگيا پاندەرى بويىنشا) 3 جىل قاتارىنان ءبىرىنشى ورىنداردى يەلەنىپ كەلەدى. ەرەكشە اتاپ كەتەتىن جايت, ۇبت العاش وتكىزىلگەن جىلدارى مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ 30-40 پايىزى ماماندىعى بويىنشا گەوگرافيا ءپانىن تاڭدايتىن, ال سوڭعى جىلدارى كەرىسىنشە, باسىم كوپشىلىگى فيزيكانى تاڭداۋدا. ياعني, بۇل تۇلەكتەردىڭ تەحنيكالىق باعىتتاعى جو­عارى وقۋ ورىندارىنا كوبىرەك ءتۇسۋىنىڭ كورىنىسى. ارينە, مۇنداي جەتىستىك وڭايلىقپەن كەلمەيدى. بۇل قالاداعى ءاربىر مەكتەپ باسشىسىنىڭ, ءاربىر ۇستازدىڭ قىرۋار ەڭبەگىنىڭ جەتىستىگى. الماتى قالاسىندا مەكتەپىشىلىك باقىلاۋ جۇيەلى تۇردە ۇيىمداستىرىلعان. 1-11-ءشى سىنىپ ارالىعىندا وقۋ­شىلاردىڭ ءبىلىم-ءبى­لىك داعدىلارىن زەردەلەۋ ماقساتىندا مەكتەپ اكىم­شىلىگى تاراپىنان وقۋ جى­لى بويى توقسانىنا ءبىر رەت تەستىلەۋ, با­قىلاۋ جۇمىستارى وتكىزىلەدى. سونىڭ قورىتىندىسىنا تولىق ساراپتاما جاسالىپ, جىبەرىلگەن ولقىلىقتار بويىن­شا وقۋشىلارمەن ءارى قاراي جۇمىستار ۇيىمداستىرىلادى. وسىنداي تەستىلەۋ وتكىزۋ ارقىلى بالالاردىڭ قاي پانگە دەگەن بەيىم­دىلىگىن انىقتاپ, بولاشاقتا ما­ماندىقتى دۇرىس تاڭداۋىنا مۇمكىندىك بەرىلەدى.  اڭگىمەلەسكەن گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى