ورەلى ونەرتاپقىشتىڭ وزگەشە ونىمدەرى

باعدات لاقباەۆ «قازمۇناي­گاز» ۇلتتىق كومپانيا­سىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى – «قازترانس­ويل» اق-تىڭ «جۋانتوبە» مۇناي ايداۋ ستانساسىندا دانەكەرلەۋشى بولىپ ەڭبەك ەتەدى. قوس مۇشەلدى ارتقا تاستاعان ول الاقانداي اۋىلدا تۇرىپ, الامان جۇرت اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جاڭالىق اشۋدان جالىققان ەمەس. – بالا كۇنىمدە سۋدا وزدىگىنەن جۇزەتىن كەمە سەكىلدى ويىنشىقتار جاسايتىنمىن. قانداي دا ءبىر ونەرتاپقىشتىق زاتىمدى جاساپ بولعانشا تاعاتىم تاۋسىلىپ, جە­تىلدىرگەن سايىن جاڭاشىل­دىق­تارعا اڭسارىم اۋىپ تۇراتىن. ەلەك­تروندىق بەسىك سول تالپىنى­سىم­نىڭ جەمىسى, – دەپ باستادى اڭگى­­مەسىن باعدات. 2011 جىلى 22 جا­­سىندا ويلاپ تاپقان بەسىگىن بەس جىل بويى جەتىلدىرىپ كەلەدى. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, اتالمىش بەسىك ءۇشىن شەت­ەلدەن قىمبات قۇرال­داردى تاپ­سىرىس بەرىپ الدىر­ماعان. قولدا بار ءتۇرلى زاتتاردى, جارام­سىز بولىپ قالعان تۇر­مىس­تىق تەح­­نيكالاردىڭ زاتتارىن پايدا­لان­عان. اتالمىش بەسىك بىرە­گەي دەسەك جاراسار. ماسەلەن, بالا­نىڭ جىلاعان داۋىسى 75 دەتسيبەلگە جەتكەن ۋاقىتتا اۆتوماتتى تۇردە شام جاعىلىپ, ءالدي ءانى قوسىلىپ, وزدىگىنەن تەربەلەدى. اۆتور فلەشكاعا اناسىنىڭ داۋىسىن جازىپ قويسا دا بولاتىنىن ايتادى. سەبەبى, كەز كەلگەن ءسابي ءوز اناسىنىڭ داۋىسىن تانيدى جانە تەز ۋانادى. سول سەكىلدى بەسىك بولمە تەمپەراتۋراسىن ساقتاپ تۇرۋعا شاقتالعان. ياعني بولمەدەگى بالا كۇتىمىنە قاجەت تەمپەراتۋرا شاماسى تومەندەسە, يا بولماسا كوتەرىلسە ارنايى قۇرىلعى ىسكە قوسىلىپ, قاجەتتى تەمپەراتۋرامەن قامتاماسىز ەتەدى. باعدات لاقباەۆ: «العاشىندا مۇنداي دۇنيەلەردى كەز كەلگەن ادام ويلاپ تابا بەرەدى دەپ ويلايتىنمىن. كەيىننەن جاساي باستاعاندا كۇردەلەنە بەرەتىندىگىنە كوزىم جەتتى. قىزىعۋشىلىعىڭ ويانا بەرەدى ەكەن. مۇنى جاساۋداعى ءبىرىنشى ماقساتىم, انالارعا كومەك, ەكىنشىدەن قازىرگى ءتۇرلى جيھازدىڭ دامىعان زامانىندا قازاقتىڭ ءتول دۇنيەسىن ۇمىتتىرماۋ», – دەيدى. بۇگىنگى كۇنى ونەرتاپقىشتىق جۇمىسىنا استاناداعى زياتكەرلىك ورتالىعىنان پاتەنت تە العان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىن­داعى سوزاق اۋدانىنىڭ جۋانتوبە اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن باعدات لاقباەۆ تەك قانا ەلەكتروندىق بەسىكپەن شەكتەلىپ قالعان ەمەس. ول سونىمەن قاتار, بوكستار مەن گاراجدارعا ارنالعان ەلەكتروندى قاقپا (ەسىك) ويلاپ تاپقان. جاساعان قاقپاسىن قازىر ءوز گاراجىندا پايدالانۋدا. العاشىندا بۇل قانداي «سيقىرى» بار قاقپا ەكەندىگىن تۇسىنە الماعانىمىز ايان. سويتسەك, اۆتوماتتاندىرىلعان قاقپا ارنايى پۋلتپەن باسقارىلادى ەكەن. كولىك گاراجعا كىرگەننەن كەيىن بەلگىلەنگەن سىزىققا دەيىن جۇرەدى, ودان سوڭ ارنايى شام جاعىلىپ, قاقپا وزدىگىنەن جابىلادى. ەگەر ول سىزىققا دەيىن بارماسا نەمەسە كولىك تەرىس قويىلسا قاقپا جابىلمايدى. قاتاڭ ءتارتىپ مىندەتتى تۇردە ساقتالۋى شارت. سول سەكىلدى توتەنشە جاعداي بولعان ۋاقىتتا, ماسەلەن ءورت شىققان كەزدە قاقپا ءوزى اشىلادى. بوتەن بىرەۋ اشپاققا نيەتتەنسە دابىل وينايدى. كەرەمەت دۇنيە كوزىمىزدىڭ جاۋىن العاندىعىن جاسىرا المايمىز. ال باعدات قازىر ەكى قاباتتى كيىز ءۇي جاساپ جاتقاندىعىن ايتادى. – بۇل جىلجىمالى كيىز ۇيمەن اينالىسىپ جاتقانىما ءبىراز ۋاقىت بولدى. ەگەر ويىم ءساتتى جۇزەگە اسىپ كەتسە تاپتىرمايتىن دۇنيە بولعالى تۇر. سەبەبى, ءبىرىن­شىدەن بۇل جىلجىمالى. كو­لىككە تىركەپ الىپ, كەز كەلگەن جەرگە اپارۋعا بولادى. ەكىنشىدەن تەز جينالادى. ەكى جاعىنداعى قوس قانات جىلدام جينالىپ, بۇزىلادى, ارنايى ەلەكترگەنەراتورلار ورناتىلادى. ۇشىنشىدەن, ارنايى ەلەكتر ەنەرگياسى قاجەت ەمەس. ول ەنەرگيانى كۇننەن الادى. ياعني كەز كەلگەن اسقا, نەمەسە دالا جاعدايىندا وتەتىن تويلارعا شاقتالعان. تورتىنشىدەن ەكى قاباتتى كيىز ءۇي قوناق كۇتۋگە جانە ساحنا رەتىندە پايدالانۋعا ارنالعان. بەسىنشىدەن, جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە دە قولدانۋعا بولادى. ياعني گازبەن جىلىتىلاتىن قوندىرعىلار ورناتىلادى. قازىرگى كۇنى زياتكەرلىك ورتالىعىنان پاتەنت الۋعا ءوتىنىش بەردىك, جاقىن كۇندەرى وعان دا قولىمىز جەتىپ قالار, – دەيدى اۆتور اعىنان جارىلىپ. جالپى, باعدات لاقباەۆ جۋان­توبە اۋىلىنداعى ساكەن سەي­فۋل­لين اتىنداعى ورتا مەكتەپ­تى ءتامام­داعاننان كەيىن كەنتاۋ قالا­­سىنداعى قازاق-تۇرىك ۋنيۆەر­سيتە­تىنىڭ جانىنداعى ارنايى مامان­داندىرىلعان ورتالىقتا قىسقا مەرزىمدى كۋرستاردى بىتىرگەن. ياعني دانە­كەرلەۋشى, ەلەكتريك, سانتەح­نيك, باعدارلاماشى سەكىلدى مامان­دىقتاردى يگەرىپتى. ودان كەيىن شىم­كەنت قالاسىندا كول­لەدج­­گە ءتۇسىپ, ەلەكترمەن جاب­دىق­تاۋ ماماندىعىن الىپ شىق­قان. قازىرگى كۇنى «جۋانتوبە» مۇناي ايداۋ ستانساسىندا دانەكەر­لەۋشى. ستانسادا جۇمىس ىستەگە­نىنە توعىز جىلداي ۋاقىت بولىپ­تى. كوپتەگەن كونكۋرستارعا قاتى­سىپ جۇلدەلى ورىندار يەلەنگەن. – جۇمىسىم جاقسى. بارلىق الەۋمەتتىك جاعدايلار جاسالعان. ونەرتاپقىشتىق جۇمىستارىممەن دەمالىس كەزىندە, تۇندە اينالىسامىن. ستانساداعى جەرلەس اعالارىممەن كوپ اقىلداسىپ, وزىمە قاجەتتى دۇنيەلەردى مەڭگە­رۋ­دەمىن. ولار قاشاندا قولداۋ بىلدىرەدى. ءسوزدىڭ شىنىن ايتۋ كەرەك, بۇگىندە ونەرتاپقىشتارعا دەگەن قولداۋ از. قانشاما جاس­تار سونىڭ كەسىرىنەن قولعا العان ءدۇ­نيە­لەرىن قويىپ كەتىپ جاتىر. مەن ءوز تۋىندىلارىمدى ەكسپو-2017 كورمەسىنە شىعار­عىم كەلەدى, – دەيدى ول. دانا شاكارمان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى