قازاقشا وقىعاندار ءبىلىمدى ەمەس دەپ كىم ايتادى؟

جۋىردا سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ ءۋاليحانوۆ اۋدا­نىندا ءىسساپاردا بولىپ, ءبىر كەزدە ءوزىم وقىعان №2 كىش­كەنەكول ورتا مەكتەبىنىڭ ۇجى­مىمەن كەزدەسكەنىمدە وسى ءبىلىم ورداسىنىڭ بۇگىنگى باسشىسى تۇرلىبەك وسپانوۆ سوڭعى جىل­دارى كەيبىر جەرگىلىكتى اعاي­ىنداردىڭ بالالارىن ورىس سىنىپتارىنا بەرىپ جاتقان­دىقتارىن رەنىشپەن ايتقان ەدى. ويتكەنى, ولار: «قازاق ءتى­لىندە ءبىلىم العان تۇلەكتەرگە جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ ءۇشىن بولىنەتىن مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى از بول­عان­دىقتان, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەن (ۇبت) جوعارى ۇپاي جيناسا دا, باقتارى جانباي جاتادى. ال ورىسشا وقىعاندار ۇبت-دا تومەندەۋ ۇپاي السا دا, تەگىن وقۋعا ءتۇسۋ مۇمكىندىگىنە كوبىرەك يە», – دەگەن پىكىردە ەكەن. «مۇنىڭ سەبەبى مىنادا: ەلىمىزدە قازاق تىلىندە ءبىلىم العان تۇلەكتەردىڭ سانى ورىسشا وقىعانداردان الدەقايدا كوپ. بىراق, مەملەكەتتىك گرانتتاردى ءبولۋ كەزىندە بۇل جاعداي جەتە ەسكەرىلمەي, ءتيىستى پروپورتسيا ساقتالماي كەلەدى», – دەپ تۇسىندىرگەن ەدى تۇرلىبەك تەمىرعالي ۇلى. سول ساتتە ءبىزدىڭ دە جادىمىزعا ەلىمىزدە ۇبت ال­عاش ەنگىزىلگەن جىلدارى مەم­لە­كەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانت­تارى قازاقشا جانە ورىسشا وقىعان تۇلەكتەردىڭ ساندارى قانشا ەكەندىگى ەسكەرىل­مەستەن, بىردەي ءبولىنىپ بەرىلگەن­دىگى جايلى بۇقارالىق اقپارات قۇ­رال­دارىندا ءادىل سىن ايتىلعاندىعى ءتۇسىپ, مۇنداي ادىلەتسىزدىك ءالى كۇنگە تۇزەتىلمەگەنى مە دەگەن كۇماندى وي كەلدى. ۇشقان ۇيامنىڭ ۇستازدارىنا وسى ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىنا جەتۋگە ۋادە بەرىپ اتتانعان ەدىم. سوعان وراي ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن حابارلاسىپ, مىناداي دەرەكتەر الدىم: 2014-2015 وقۋ جىلىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, قازاق مەكتەپتەرى مەن ارالاس مەكتەپتەردى قوسا العاندا, قازاق تىلىندە وقىعان تۇلەكتەردىڭ سانى 60128 بولعان, نەمەسە بارلىق مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ جالپى سانىنىڭ 72,2 پايىزىن قۇراعان. ورىسشا وقىعانداردىڭ سانى – 23134, ياعني 27,8 پايىز. ال, ۇبت-دا 101-دەن 125-كە دەيىن ۇپاي العان قازاقتىلدى تۇلەكتەر سانى 10491, نەمەسە مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ جالپى سانىنا شاققاندا 17,45 پايىز ەكەن. وسىنداي جوعارى ناتيجەگە جەتكەن ءورىستىلدى تۇلەكتەردىڭ سانى 3976, ياعني تيىسىنشە 17,19 پايىز بولىپ شىقتى. بۇل كورسەتكىشتەر جۇرتشىلىق ىشىندە كەڭىنەن تاراعان «ورىس تىلىندە وقىعانداردىڭ ءبىلىمى قازاقشا وقىعانداردان جوعارى بولادى» دەگەن پىكىردىڭ مۇلدەم جاڭساقتىعىن ايدان انىق اڭعارتىپ تۇرعان جوق پا؟! الايدا, 2014-2015 وقۋ جىلىنا بولىنگەن مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنىڭ قازاقشا جانە ورىسشا وقىعان تۇلەكتەر اراسىندا قالاي بولىنگەندىگىن تالداي كەلگەندە تۇرلىبەك وسپانوۆ ايتقان سىننىڭ نەگىزسىز ەمەستىگى سەزىلدى. اتاپ ايتقاندا, بۇرناعى جىلى قازاقشا وقىعانداردىڭ ۇلەسىنە تەك گۋمانيتارلىق ماماندىقتارعا بولىنگەن گرانتتاردىڭ 72 پايىزى تيگەن, ال تەحنيكالىق عىلىمدار مەن تەحنولوگيالار, پەداگوگيكا, مەديتسينا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ۆەتەريناريا, الەۋمەتتىك عىلىمدار, ەكونوميكا جانە بيزنەس, جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى,قىزمەت كورسەتۋ جانە باسقا ماماندىقتار بويىنشا بۇل كورسەتكىش 65-67 پايىزدان اسپاپتى. مۇنىڭ ءوزى ۇبت-دا ءتاۋىر ناتيجەگە جەتكەن قازاقتىلدى تۇلەكتەردىڭ ءبىرسىپىراسىنىڭ گرانتتان قاعىلۋىنا, ال ولاردان گورى تومەندەۋ ۇپاي جيناعان كەيبىر ءورىستىلدى تۇلەكتەردىڭ «جولدارى بولىپ» كەتۋىنە ىقتيمال جاعداي تۋعىزعاندىعىن جوققا شىعارۋ قيىن, ارينە. ايتكەنمەن, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وتكەن جىلى بۇل ماسەلەدە ادىلدىك ورناتتى دەۋگە ابدەن بولادى. 2015-2016 وقۋ جىلىنا بولىنگەن مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارىنىڭ قازاق تىلىندە ءبىلىم العان تۇلەكتەرگە تيگەن ۇلەسى بارلىق ماماندىقتار بويىنشا 74-77 پايىزعا دەيىن جەتكىزىلگەن. بۇل ەڭبەك نارىعىنداعى ناقتىلى سۇرانىس پەن ەلىمىزدەگى دەموگرافيالىق ءۇردىستى ەگجەي-تەگجەيلى ەسكەرە وتىرىپ, قابىلدانعان وڭ شەشىم ەكەندىگى داۋسىز. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى الداعى ۋاقىتتا دا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىن بولۋدە ادىلدىكتى ساقتايدى, ءسويتىپ, ءتىپتى, شالعايداعى كىلەڭ قازاقتار تۇراتىن ءۋاليحانوۆ اۋدانىنىڭ وزىندە كورىنىس بەرگەن, كەيبىر اتا-انالاردىڭ ءوز بالالارىن قازاقشا وقىتۋدان باس تارتۋى سياقتى كەلەڭسىزدىكتىڭ تامىرىنا تۇپكىلىكتى بالتا شابىلادى دەپ سەنەمىز. كارىباي مۇسىرمان, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى