نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ستۋدەنتتەرگە ديپلوم تاپسىرۋ راسىمىنە قاتىستى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
راسىمگە ستۋدەنتتەر, ولاردىڭ اتا-انالارى, قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, سونداي-اق, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسى جينالعاندارعا ارناعان سوزىندە تۇلەكتەردى وقۋ ورنىن تابىستى اياقتاۋىمەن قۇتتىقتاپ, ۋنيۆەرسيتەت جاس مامانداردىڭ ەكىنشى لەگىن ءومىر جولىنا شىعارىپ سالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
– بىلتىر مەن ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ العاقشى تۇلەكتەرىنە ديپلوم تاپسىرعان ەدىم, بۇگىندە ولاردىڭ ناتيجەلەرىن ماقتانىش ەتىپ وتىرمىز. ولار ءوز ءىسىنىڭ ناعىز كاسىپقوي مامانى رەتىندە قالىپتاستى, قازاقستاننىڭ جانە شەتەلدەردىڭ جەتەكشى كومپانيالارىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. كوپشىلىگى شەتەلدىك عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىندا ءبىلىم الۋىن جالعاستىردى. ال بۇگىن ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىنان «ۇلكەن ءومىر جولىنا» تاعى 638 مامان – 457 باكالاۆر جانە 181 ماگيستر اتتانعالى تۇر. ۋنيۆەرسيتەت تەك قازاقستان ءۇشىن ەمەس, كوپتەگەن دامىعان ەلدەر ءۇشىن دە سيرەك كەزدەسەتىن باعىتتار بويىنشا ماماندار دايارلايدى. ول – بيوحيميالىق جانە يادرولىق ينجەنەريا, روبوتتى تەحنيكا مەن مەحاترونيكا, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى وقۋ ورنى ءبىلىم بەرۋدىڭ ەڭ وزىق داستۇرلەرىن ۇشتاستىرىپ, بۇكىل الەمدەگى مىقتى وقىتۋشىلاردىڭ باسىن قوستى, ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم الۋ ءۇشىن ەڭ زاماناۋي ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قۇرالدار مەن زەرتحانالاردى ۇسىندى.
– ۋنيۆەرسيتەت الەمدىك دەڭگەيدەگى عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى بولىپ قالىپتاسقانىن ءبارىمىز ماقتان ەتەمىز. ونىڭ ۇستىنە, ستۋدەنتتەر ءۇشىن وقۋ تەگىن. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم الۋ قۇنى باكالاۆريات باعدارلاماسى بويىنشا – 4 جىلدا ورتا ەسەپپەن 87 مىڭ دوللار, ماگيستراتۋرا ءۇشىن 36 مىڭ دوللار بولادى. بۇل شىعىستاردىڭ بارلىعىن مەملەكەت وتەيدى, ويتكەنى, بىزگە كادرلار وتە كەرەك, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ 10 مىڭنان استام قازاقستان جاستارى «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا الەمنىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم العانىن جانە وقىپ جاتقانىن ەسكە سالدى.
– مەملەكەت وقۋ اقىسىن, ستيپەنديا جانە كولىك شىعىندارىن تولەيدى. بۇل – وراسان مول قارجى. ءماسەلەن, «بولاشاقتىق» ءبىر ماگيستردى وقىتىپ شىعۋدىڭ قۇنى ۇلىبريتانيادا – جىلىنا 55 مىڭ دوللار, اقش-تا ەكى جىلدا – 136 مىڭ دوللار. PhD باعدارلاماسى ءبىر دوكتورانت ءۇشىن ۇلىبريتانيادا ءتورت جىلعا 200 مىڭ دوللار, اقش-تا بەس جىلدا – 400 مىڭ دوللار تۇرادى. مەملەكەت سىزدەردىڭ زاماناۋي جانە باسەكەگە توتەپ بەرە الاتىن ءبىلىم الۋلارىڭىز ءۇشىن قامقورلىق جاسادى. ەندى سىزدەر ونى ءوز ەلدەرىڭنىڭ يگىلىگى ءۇشىن پايدالانىپ, قىزمەت ەتۋگە تيىسسىزدەر, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ وقۋ ورنى جوعارى دەڭگەيدەگى كادرلاردى دايارلاۋ ءۇشىن اشىلعانىنا نازار اۋدارىپ, تۇلەكتەردى ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنا بارۋعا شاقىردى.
– ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى تۇلەكتەردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا باعدارىن وزگەرتىپ, قازاقستانداعى جۇمىس بەرۋشىلەرمەن ءوزارا بەلسەندى ىقپالداستىق ورناتقانى ءجون. ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق حولدينگتەرى مەن كومپانيالارى, مەملەكەتتىك ورگاندار حالىقارالىق دەڭگەيدەگى وتاندىق ماماندارعا وزدەرى مۇددەلى بولىپ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىن قىزمەتكە شاقىرۋ جونىندە بىرلەسىپ جۇمىس جۇرگىزۋگە ءتيىس. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قامقورشىلىق كەڭەسى مەن باسشىلىعى وسى ماسەلەلەرمەن اينالىسىپ, ۇكىمەتكە ناقتى ۇسىنىستار بەرۋى كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ۋنيۆەرسيتەت تاريحىنىڭ استانا جىلناماسىنىڭ ءبىر پاراعىنا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
– استانا سان عاسىرلىق تاريحى بار وزگە كوپ قالادان يننوۆاتسيالىق رۋحىمەن ەرەكشەلەنەدى. كەلەسى جىلى ءبىز ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزەمىز, ونىڭ تاقىرىبى «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» بولۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور. الەم ءبىلىم ەكونوميكاسى ءجانە ءتورتىنشى تەحنولوگيالىق ءتوڭكەرىس داۋىرىنە اياق باسىپ وتىر. XXI عاسىر – جەدەل وزگەرىستەر ۋاقىتى. بۇگىندە جۇرت وزدەرىنە 50 جىلدان سوڭ بەلگىلى بولاتىن نارسەنىڭ تەك 5 پايىزىن عانا بىلەدى. مىسالى, نەبارى جارتى عاسىر بۇرىن ءبىز ينتەرنەت, ۇيالى تەلەفون نەمەسە سىمسىز جەلى ارقىلى مالىمەت بەرۋ دەگەندى كوزگە ەلەستەتە دە العان جوقپىز. قازىر, كەرىسىنشە, ادامداردىڭ بۇگىنگى ولشەممەن العاندا تىم كولەمدى جانە باياۋ جۇمىس ىستەيتىن العاشقى تەلەتايپتار مەن كومپيۋتەرلەردى قالاي پايدالانعانىنا تاڭعالامىز. بۇگىندە ۇلتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى گاز, مۇناي نەمەسە التىن سياقتى ءداستۇرلى رەسۋرستارمەن ءولشەنبەيدى. سوندىقتان جاڭا ەكونوميكانىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنا باسا دەن قويۋىمىز بەكەر ەمەس. ونداعى ماڭىزدى ءرولدى بىرەگەي ءبىلىمى مەن ماشىعى بار جاڭاشىل كاسىپقويلار كوماندالارى اتقارادى. ۋنيۆەرسيتەتىمىز ءدال سونداي مامانداردى دايارلاۋ ءۇشىن جۇمىس جۇرگىزەدى. ءبىزدىڭ جەتىستىكتەرىمىز, جاڭالىقتارىمىز جانە يننوۆاتسيالىق يدەيالارىمىز ەلىمىزدىڭ تاريحىنىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالادى دەپ سەنەمىن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى وسى ورايدا تۇلەكتەردىڭ تابىسقا جەتۋىنە تالىمگەرلەر مەن پەداگوگتاردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگىن اتاپ ايتىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنا, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ بارشا پەداگوگتارىنا جاڭا بۋىن قازاقستاندىقتارعا ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ جونىندەگى جاۋاپتى جۇمىستارى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى بۇكىل الەمدىك قوعامداستىق XXI عاسىردا كۇن سايىن دەرلىك جاھاندىق, سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك قاۋىپتەرمەن, سىن-قاتەرلەرمەن جانە اپاتتارمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعانىنا توقتالىپ ءوتتى.
– بۇگىندە الەمدە 800 ميلليونداي ادام اشتىقتى باستان ءوتكەرۋدە. ءار جىلى اشتىقتان 6 ميلليون بالا جانە 30 ميلليون ەرەسەك ادام كوز جۇمادى. جىل سايىن الەمدە ەتنوسارالىق, كونفەسسياارالىق جانە الەۋمەتتىك نەگىزدەگى اسكەري قاقتىعىستىڭ 30-دان استام وشاعى پايدا بولادى. ءدال سونداي ەلدەردە مەملەكەتتەردى تالقانداپ, اپات اكەلەتىن تەرروريزم مەن ەكسترەميزمنىڭ تۋىنداۋىنا قولايلى جاعدايلار قالىپتاسادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى بىرنەشە كۇن بۇرىن عانا قازاقستاندا ءبىرىنشى رەت اۋقىمدى تەرروريستىك شابۋىل بولعانىن ەسكە سالدى.
– بۇل – ءوز حالقىنا قارسى جاسالعان قىلمىس. وسى تەرروريستىك اكتىنى قالايدا ءبىزدىڭ ەلىمىزدى قاقتىعىستار قۇردىمىنا قۇلاتىپ, تەرروريزمنىڭ بەلەڭ الۋىن كوكسەيتىندەر جاسادى. ورىمدەي جاس پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى مەن اسكەريلەردىڭ ەرلىگى – بۇكىل جاستارىمىز ءۇشىن ۇلگى. ولار تەرروريستەرگە تويتارىس بەرىپ, ەلدەگى بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتى قالپىنا كەلتىردى. تاتۋلىق, تىنىشتىق جانە قاۋىپسىزدىك – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەڭ باستى قۇندىلىقتارى. ونسىز ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعى بولمايدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى كۇندەرى بۇكىل ەل بويىنشا مىڭداعان قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر ديپلوم الىپ جاتقانىنا نازار اۋداردى. ولاردىڭ وقۋ ءبىتىرۋى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا تۇسپا-تۇس كەلۋىمەن ەرەكشەلەنەدى, سوعان وراي مەملەكەت باسشىسى بارلىق قازاقستان جاستارىنا ءسوز ارنادى.
– شيرەك عاسىردا ءبىزدىڭ وتانىمىز بارشا قازاقستاندىقتار ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. بىرقاتار جاھاندىق رەيتينگتەر كورسەتكىشتەرى بويىنشا, قازاقستان قازىردىڭ وزىندە دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلدى. بۇگىندە ءبىزدىڭ الدىمىزدا بۇرىنعىدان دا اۋقىمدى مىندەتتەر تۇر. الەمنىڭ دامىعان 30 ەلى قاتارىنا قوسىلۋ جونىندەگى ءورشىل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل تۇستا سىزدەردىڭ, جاستاردىڭ ءرولى ەرەكشە. ءار ادامنىڭ ءومىرى ونىڭ توزىمدىلىگىن سىنايتىن تاعدىردىڭ توسىن وزگەرىستەرىنە تولى. ناعىز باقىت – ادامنىڭ ءوز ءومىرىنىڭ ءار ساتىندە دۇرىس تاڭداۋ جاساپ, سول ارقىلى سىرت الەممەن جانە ءوز بولمىسىمەن ۇيلەسىم تابۋى. ەگەر جاستار گۋمانيزمدى, ءبىلىمدى, جاۋاپكەرشىلىكتى, ادىلەتتىلىكتى تاڭداسا, ءاردايىم تابىسقا جەتەدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ءىس-شارا بارىسىندا ماگيستراتۋرا مەن باكالاۆريات تۇلەكتەرىنە ۇزدىك ديپلومدار تاپسىردى.
ءسوز سويلەگەن ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلار نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ۋنيۆەرسيتەتتە جاسالعان جاعداي ءۇشىن العىس ءبىلدىرىپ, ەلىمىزدىڭ دامۋى جولىنا كۇش سالاتىندارىن ايتتى.
ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرىنىڭ قۇرىلعاننان بەرگى جالپى سانى جەتى مەكتەپ بويىنشا 3300-گە دەيىن جەتتى. جىل سايىن 700-دەن استام جاس ءبىلىم گرانتىنا يە بولادى. سۇرانىسقا يە ماماندىقتار – ەلەكترلىك جانە ەلەكتروندىق ينجەنەريا, بيولوگيا عىلىمدارى, ساياساتتانۋ جانە حالىقارالىق قاتىناستار, ماتەماتيكا.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ
