اۋتيزم بالالار كوزىمەن قاراعاندا

بولات وتەمۇراتوۆتىڭ «اسىل ميراس» قايىرىمدىلىق قورى «اۋتيزم. الەم بارشا ءۇشىن بىرەۋ» باعدارلاماسى اياسىندا الماتى قالاسىنداعى كوركەمونەر مەكتەپتەرىنىڭ, بەينەلەۋ ستۋديالارى مەن شىعارماشىلىق شەبەرحانالاردىڭ 10 جانە 18 جاس ارالىعىنداعى جاس تاربيەلەنۋشىلەرىنىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ كورمەسىن وتكىزدى. ەكسپوزيتسيادا الماتى قا­لا­­­سى­نىڭ جاس جانە دارىندى سۋرەت­­شىلەرىنىڭ ءارتۇرلى ستيل مەن جانرداعى 120-دان اس­تام ەڭبەكتەرى ۇسىنىلعان. سۋرەت­شىلەر الدىنا قويىلعان مىندەتتى شەش­ە الدى ما؟ ولار تاقىرىپتى قانشالىقتى اشا ءبىلدى؟ ولار «اينانىڭ سىرتىنداعى دۇنيەنى» قالاي ەلەستەتۋدە؟ مىنە, وسى ساۋا­لدارعا جاۋاپ كورمە بارى­­سىندا بەرىلدى. ويتكەنى, كور­مە قارساڭىندا شەبەرلىك ساباق­­تارى وتكىزىلىپ, وندا اۋتيزم دە­گەننىڭ نە ەكەنى تۋرا­لى اڭگى­مە­لەندى. اكتەرلەر وسى ءما­سەلە بويىنشا ءارتۇرلى جاعداي­لار­دى ويىن پىشىمىندەگى پانتومي­مالار تۇرىندە كورسەتىپ, تىكەلەي شى­عار­ماشىلىق ۇدەرىسى بەينەلەندى. سونداي-اق, كورمەگە الماتى جانە استانا قالالارىنىڭ «اسىل ميراس» ءاۋتيزمى بار بالا­لار­عا ارنالعان ورتالىقتار ءتار­بيە­لەنۋشىلەرى دە قاتىسىپ, وزدەرىنىڭ قاعاز بەتىندە الەمنىڭ ولارعا قانداي بولىپ كورىنەتىنى ءبىلدىرىلدى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيستر­لىگىنىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا جاسى 18-گە دەيىنگى «اۋتيزم» دياگنوزى بار 1956 بالا تۇرادى ەكەن. ءبىر جىل بۇرىن ولاردىڭ سانى 1456 قۇراعان بولاتىن. شىن مانىندە مۇنداي بالالاردىڭ سانى بۇدان دا كوپ, سەبەبى, اۋتيستيكالىق سپەكتردىڭ بۇزىلۋى بار بالا­لار­دىڭ بارلىعىنا بىردەي دۇرىس دياگنوز قويىلا بەرمەيدى. گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» 2015 جىلدان بەرى «اسىل ميراس» قورى ءاۋتيزمى بار بالالار­دى قولداۋعا ارنالعان «اۋتيزم. الەم بارشا ءۇشىن بىرەۋ» باعدار­لا­ما­سىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى, باع­دارلاما «اشىق الەم» قوعامدىق قورى­مەن سەرىكتەستىكتە جۇزەگە اسى­رىلۋدا. باستى ماقسات – ءاۋتيزمى بار بالالار مەن ولاردىڭ وتبا­سى­لارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ەرتە باستان دياگنوستيكالاۋ, وڭال­تۋ, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋ­مەتتىك ىقپالداستىرۋ ار­قىلى ارت­تىرۋ. باعدارلامانى جۇزە­گە اسىرۋ شەڭبەرىندە قور ءوزى­نىڭ ماق­ساتتارىنىڭ ءبىرى رەتىن­دە وسى ماسەلە بويىنشا شى­نايى اق­پ­ا­راتتى كەڭىنەن تاراتۋدى بەلگىلەگەن. – قوردىڭ مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – قوعامدى اۋتيزم جايلى جانە وسىنداي دياگنوزى بار بالا­لار جايلى حاباردار ەتۋ. جۇرت­شىلىققا ءاۋتيزمنىڭ قاسىرەت ەمەس ەكەندىگىن, مۇنداي جاعدايدا اۋتيزممەن ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنۋگە بولاتىنىن, ال ەلەمەۋدىڭ ءوزى ناعىز قاسىرەت بولىپ تابىلاتىنىن ءتۇسىندىرۋ قاجەت. ءبىز قوعامنىڭ ءاۋتيزمى بار ادامدارعا قاتىستى پىكىرىن وزگەرتۋگە, ولارعا دەگەن تولەرانتتىق كوزقاراستى قالىپ­تاستىرۋعا كومەكتەسكىمىز كەلەدى. ولار ءۇشىن اينالاسىنداعى الەم – بۇل ادامداردان, جەرلەر مەن وقيعالاردان قۇرالعان الا­سا­پىران دۇنيە. ءبىز ءاۋتيزمى بار ادام­داردىڭ الەمدى قالاي كورە­­تىنىن ءتۇسىنىپ جانە قوعامعا وسى ءبىر جۇمباق الەمدى بالالار شى­عار­ماشىلىعى ارقىلى كورسەتكىمىز كەلەدى», – دەيدى «اسىل ميراس» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ ديرەكتورى مارات ايتماعامبەتوۆ. كورمە «بالالار الەمدى بەي­نە­لەيدى» قوعامدىق قورىنىڭ قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىل­دى, قوردىڭ ماقساتى – دارىندى بالالاردى قولداۋ, جاستاردىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن جۇزەگە اسىرۋعا كومەكتەسۋ جانە ىقپال ەتۋ, جاس قازاقستاندىقتاردىڭ ش­ى­عار­­ماشىلىق جانە يننوۆا­تسيا­لىق قىزمەتىن قولداۋ, ونەردەگى جەتىستىكتەردى, ماتەريالدىق ەمەس جانە ماتەريالدىق مادەني مۇرا­نى تانىمال ەتۋ جانە ت.ب. كورمەنىڭ قورىتىندىسى بويىن­­­شا جاس تالانتتاردىڭ ەڭ ءۇز­دىك ەڭبەكتەرى تاڭدالىپ, ءاربىر كون­­كۋرسانت قاتىسۋ سەرتيفيكاتىنا يە بولدى, ال گران-پري سىي­لىعىنىڭ يەگەرى مەن 1, 2, 3 ورىندى يەلەنگەن فيناليستەردى جوبانىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى ەستەلىك سىيلىقتارمەن جانە ديپلومدارمەن ماراپاتتادى. الماتى