بالا ءتىلىنىڭ بالقايماعىن شايقاعان

بەلگىلى جازۋشى مۇحامەتجان ەتەكباەۆتىڭ مەرەيتويى قاراقاستەكتە سالتاناتپەن اتاپ ءوتىلدى اۋىلداعى ءزاۋلىم مادە­نيەت ءۇيىنىڭ كەڭ دە جارىق ءبىر بولمەسىندە «جازۋشى مۇحا­مەتجان ەتەكباەۆ اتىن­داعى مۋزەيدىڭ» سالتاناتپەن اشىلۋ لەنتاسىن تانىمال جازۋشى, جامبىلتانۋشى-عالىم ناعاشىبەك قاپالبەك ۇلى مەن بەلگىلى بالالار اقىنى سۇلتان قالي ۇلى قيدى. – مۇحامەتجان اعا شەجىرەلى جان ەدى, تاعىلىم الار ءبىر قاسيەتى – جامبىل مەن ونىڭ ۇستازى ءسۇيىنباي, قاراساي مەن ناۋرىزباي تۋرالى تىڭ دەرەكتەردى تىرنەكتەپ ءجۇرىپ مول جيناقتادى. ونى سول كەڭەستىك زاماننىڭ وزىندە تارتىنباي, تياناقتاپ, ءباسپاسوز بەتىندە جاريا­لاپ تۇردى, – دەي كەلە, ناعاشىبەك قاپالبەك ۇلى حح عاسىر گومەرىنىڭ 125 جىلدى­عىن الەم جۇرتشىلىعى بولىپ تويلاعان ءدۇبىرلى مەرەكەدە جامبىل اتىنداعى مۋزەيدىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارعان مۇحامەت­جان ەتەكباەۆتىڭ دۇنيە­جۇزى جازۋ­شىلارىنىڭ جىر الى­بىنىڭ اۋىلىندا باس قوسقان سيمپوزيۋمىن شاشاۋ شىعارماي وتكىزگەنىن دە تىلگە تيەك ەتتى. قازاقستان جازۋشىلار وداعىنان قاراقاستەككە ادەيى ات باسىن بۇرعان,  قازاقتىڭ بەلگىلى جازۋشىسى زاكىر اساباەۆ باس­تاپ كەلگەن  – ماماديار جاقىپ, احمەتجان اشيري, عالىم قاليبەك, نۇرداۋلەت اقىش سىندى تانىمال قالامگەرلەر توي ۇستىندە لەبىزدى سوزدەن شا­شۋ شاشتى. «تۇلپار» سىي­لىعىنىڭ لاۋرەا­تى مۇ­حامەتجان ەتەكباەۆتىڭ الەم حالىقتارىنىڭ ءتىلى­نە اۋدا­رىلعان «الاتاۋ ەرتە­گى­سىنەن» باستاپ بەر­تىندە جارىق كورگەن «قىزىل الا جولبارىس» كىتابىنا دەيىنگى ون-سان كىتاپتارى تۋرالى تولىمدى پىكىرلەر ءبىلدىرىلدى. جازۋشى شىعارمالارىنىڭ ىشىندە «باتىر بالا بولاتبەك» كىتابىنىڭ شوقتىعى بيىك ەكەنى ەرەكشەلەپ ايتىلدى. بالا ءتىلىنىڭ بالقايماعىن شايقاعان, بالا تىلە­گىنىڭ شەبەر بىلگىرى بولعان, بالا جۇرەگىنە جان دۇنيەسىمەن جول تاپقان, عۇمى­رىنىڭ سوڭىنا دەيىن بالالار  قۋانىشىنا ورتاقتاسىپ, قۇشاقتاسىپ-قاۋىشىپ وتكەن بالا جاندى جازۋشىنىڭ جان ءسۇيسى­نەرلىك قاسيەتتەرى تۋرالى جىلى لەبىزدەر مول اعىتىلدى. وجەت پيونەر بولاتبەك وما­روۆ تۋرالى دەرەكتەر مەن ءاڭ­گىمەلەردىڭ ماسكەۋ باسىلىمدارىندا ءجيى جارىق كورۋىنە بىردەن-ءبىر سەبەپكەر بولعان جازۋشىنىڭ جارى قازيما قوجاحانقىزى ەكەنىن كوپشىلىك بىلە بەرمەۋى دە مۇمكىن. – بار بولعانى 62 جىل ءومىر ءسۇرىپ, 1998 جىلى ومىردەن وزعان مۇحاڭ ارتىندا ۇلكەن مۇرا قالدىر­دى. مىنەزى بيازى, بالا جاندى بولاشاق تانىمال جازۋشىنىڭ بولاشاق تانىمال ەڭبەكتەرى ءۇشىن ءبىز بىرلەسىپ قىزمەت اتقاردىق. سونىڭ ارقاسىندا كۇللى وداق­قا تانىمال «باتىر بالا بولاتبەك» كىتابىنىڭ نەگىزى اۋىلدا قالاندى. ورىس تىلىندەگى حيميا ءپانىنىڭ مۇعا­لىمى قىزمەتىن اتقارعان مەن ول كىسىنىڭ ارقاسىندا قالاي ادەبيەتشى بولىپ كەتكەنىمدى دە بايقاماي قالدىم, – دەپ جىميعان قازيما اپاي سىيعا تارتىلعان شوق-شوق راۋشان گۇلدەردى قۇشاقتاپ تۇرىپ, جينالعان قاۋىمعا اقجا­رىلقاپ كوڭىلمەن العىس ايتتى. دەربەس زەينەتكەر, تالاي جىل جازۋشى تۋعان جام­بىل اۋدانىن باسقارعان بەك­بولات تۇرىسجانوۆ اقساقال كوپشىلىككە بەيمالىم ءبىر قىزىق دەرەكتىڭ شەتىن شىعاردى. – مۇحامەتجانمەن ءبىر اۋىلدا وسكەندىكتەن, ونىڭ  سول ويىن بالاسى كەزىنەن-اق ەكى كىتابى اناسى تىگىپ بەر­گەن شۇبەرەك دورباسىندا بولسا, ءبىر كىتابى ۇنەمى قو­لىنان تۇسپەي جۇرەتىنىنە تاڭدانۋشى ەدىك. تالابىنا جەتتى. مىنە, بۇگىن وسى زالدا حالىق تانىمال جازۋ­شىنىڭ شىعارماشىلىعىنا لايىقتى باعاسىن بەردى. ادەبي شارانى ۇيىمداستىرىپ, وتباسىنىڭ قاراجاتىمەن مۇراجاي اش­قان قازيما قارىنداسىما مىڭ دا ءبىر العىس ايتامىن. ءبىزدىڭ قازيما اتاقتى مەدەۋ شاتقالىنىڭ ءبىر كەزدەگى يەسى – مەدەۋ پۇسىرما­نوۆتىڭ ۇلى قوجاحاننىڭ قىزى. تەكتىنىڭ تۇياعى بۇگىن اتادان دارى­عان قاسيەت بەلگىسىن تانىتتى. ارداگەر اقساقال  ايتقان شىرايلى لەبىزدىڭ سوڭى «قۇلانساز» ءان-بي ءانسامبلىنىڭ كونتسەرتىنە ۇلاستى. جازۋشى اۋىلىن ءدۇرىل­دەت­كەن ۇلكەن توي ءتۇس اۋا تارادى... تالعات ءسۇيىنباي, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانى سۋرەتتى تۇسىرگەن نۇرمانبەت قيزاتوۆ