بۇگىندە قاتارلارى سيرەپ, جىلدان-جىلعا ساۋساقپەن سانارلىقتاي سەلدىرەپ بارا جاتقان ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنە شىنايى قامقورلىق جاساۋ – استانا قالاسىنداعى وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنىڭ ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالى ءۇشىن قاسيەتتى پارىز. قازىر قازاقستاندا 3 مىڭ ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, 18 مىڭ اۋعان سوعىسىنا قاتىسۋشى جاۋىنگەر-ينتەرناتسيوناليستەر, 5 مىڭنان استام چەرنوبىل اپاتىنىڭ زاردابىن جويۋشىلار, ونداعان مىڭ سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنان زارداپ شەككەندەر بار. وسى توپتارعا قاتىستى ازاماتتاردىڭ زاقىمدانعان دەنساۋلىعىنا اراشا تۇرۋ, رەسپۋبليكامىزداعى بىرەگەي گوسپيتالدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندەگى جۇك ەكەن.
سوڭعى ونشاقتى جىلدىڭ ورمەگىندە اتالمىش گوسپيتالگە ادام دەنساۋلىعىنىڭ شىنايى ساقشىسى, ءوز ماماندىعىنىڭ ناعىز مايتالمانى, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى ءادىلحان ابدۋلين باسشىلىق جاساپ كەلەدى. ول 1982 جىلى ءوزىنىڭ تۋعان ءوڭىرى – چەليابينسك قالاسىنداعى مەديتسينالىق ينستيتۋتتى ءبىتىرگەننەن كەيىن كوپ جىلدار رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەمدەۋ ورىندارىندا جەمىستى ەڭبەك ەتەدى. 1992 جىلدان باستاپ 2008 جىل وسى گوسپيتالدىڭ باس ءدارىگەرى بولىپ اۋىسقانعا دەيىن چەليابينسك, ماگنيتوگورسك قالالارىنىڭ ءىرى اۋرۋحانالارىندا باس دارىگەر قىزمەتىن اتقارىپ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى قۇرمەتتى اتاعىنا يە بولعان. 2008 جىلدان بەرى وسى باي تاجىريبەسى مەن بىلىكتىلىگىن استانا قالاسىنداعى وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنىڭ ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋعا جۇمساپ كەلەدى.
ىسكەر باسشىنىڭ بىلىكتىلىگى ءجۇز جىلدان استام شەجىرەسى بار گوسپيتال عيماراتىن وسى زاماننىڭ قۇرىلىس نىسانىنداي تاپ-تۇيناقتاي ۇستاپ, ىشكى بولمەلەرىنىڭ ارلەرىن كوزدىڭ جاۋىن العانداي بەزەندىرۋىنەن-اق كورىنىپ تۇر. گوسپيتال تابالدىرىعىن اتتاعان ادامداردىڭ جانارلارىن ەرىكسىز وزىنە تارتاتىن ايشىقتى ارىپتەرمەن جازىلعان اقپاراتتىق حابارلاردىڭ بارلىعى دەرلىك مەملەكەتتىك تىلدە مەن مۇندالاپ تۇر. بۇل عيمارات 1914 جىلى اقمولالىق كوپەس مويسەەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سالىنعان, ەلوردامىزداعى ساۋلەت ونەرىنىڭ كونە ەسكەرتكىشتەرىنىڭ بىرىنەن سانالادى. عاسىرلار توعىسىندا, ياعني 2000 جىلدىڭ باسىندا ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىن ساۋىقتىراتىن گوسپيتال عيماراتىنا اينالعان.
بۇگىندە بۇل رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر گوسپيتالىندە 70 ورىندىق اۋرۋحانا جانە ارداگەرلەرگە 16 مەديتسينالىق ماماندىق ءتۇرى بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن ەمحانا جۇمىس ىستەيدى. نەگىزىنەن تەراپەۆتىك ەمدەۋگە ارنالعان ستاتسيوناردا كارديولوگيالىق جانە جۇيكە اۋرۋلارىنىڭ مامانداندىرىلعان ەم-شارالارى جاسالادى. اتالمىش گوسپيتال استانا مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كلينيكالىق بازاسى بولىپ سانالادى. سوندىقتان مۇندا تەراپيا سالاسىنىڭ بىلىكتى عالىمدارى ەمدەۋ ۇردىستەرىن جۇرگىزەدى.
اقيقاتىن ايتساق, استاناداعى وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنىڭ ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالى ەلىمىزدەگى سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنىڭ سەنىمىنەن شىعىپ, قۇرمەتىنە يە بولعان ساناۋلى مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ بىرىنەن سانالادى. مۇندا جىلىنا 1700-دەن استام ارداگەر ستاتسيونارلىق ەم قابىلداپ, دەنساۋلىقتارىن تۇزەپ شىعادى ەكەن. كۇن سايىن گوسپيتالدىڭ بىلىكتى ماماندارى 65-70 ناۋقاسقا تۇراقتى ەمدەۋ شارالارىن قولدانسا, گوسپيتال جانىنداعى ەمحانادا وسىنشا ادام دەنساۋلىعىن ساۋىقتىرادى.
باس دارىگەر ءادىلحان ءامىربەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, گوسپيتالدا سوڭعى كەزدە ءداستۇرلى حالىقتىق ەمدەۋ تاسىلدەرى دە كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلە جاتىر ەكەن. اتاپ ايتقاندا, ينەمەن ەمدەۋ, س ۇلىك سالۋ جانە اراعا شاقتىرۋ سياقتى ءداستۇرلى حالىقتىق ەمدەۋ تاسىلدەرى سىرقاتتار اراسىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولۋدا.
– تۋعان جەرىمىز سىناق الاڭىنا اينالىپ, ۋلانعان اۋامەن تىنىستاپ, دەنساۋلىعىمىزدى جاس كەزىمىزدەن-اق جويىپ العان ەكەنبىز. وسىدان ونشاقتى كۇن بۇرىن مەن بۇل گوسپيتالگە قاتتى ناۋقاستانىپ تۇسكەن ەدىم. باسقا ەم-دومدارىمەن قوسا, دەنەمە س ۇلىك سالىپ, مىنا اباي باۋىرىم مەنىڭ بەتىمدى بەرى قاراتتى. قازىر بويىما تىڭ ءبىر كۇش قۇيىلعانداي ءوزىمدى جەڭىل سەزىنىپ, جاعدايىم جاقسارىپ قالدى, – دەيدى سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابىنان زاقىمدانعان پاۆلودارلىق ازامات سەرجان يسابەكوۆ. ارا جانە س ۇلىك سالىپ ەمدەيتىن ءداستۇرلى ءبولىمنىڭ باس مامانى, گەرۋدا-تەراپەۆت اباي نۇرجان ۇلىنا ەمدەلۋشى ارداگەرلەردىڭ العىسى شەكسىز.
– بۇل كلينيكالىق گوسپيتالگە ءادىلحان امىربەك ۇلى باس دارىگەر بولىپ كەلگەننەن بەرگى جىلداردا ۇلكەن يگىلىكتى ىستەر جۇزەگە اسىرىلدى. ءداستۇرلى حالىقتىق ەم شارالارىن قابىلداۋمەن بىرگە, وسىندا كەلگەن كۇننەن-اق شىن مانىندە قازاق ەلىندە جۇرگەندەي سەزىنەسىڭ. مۇنداعى بارلىق قارىم-قاتىناس مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلەدى. سىرقاتتاردىڭ اۋرۋىنىڭ شەجىرەسى جازىلاتىن («يستوريا بولەزني») كىتاپشالار دا قازاق تىلىندە تولتىرىلادى, – دەيدى سوزگە ارالاسقان ماڭعىستاۋلىق ارداگەر-ينتەرناتسيوناليست جالعاسبەك قورقىتوۆ.
«جاقسىنى كورمەك ءۇشىن» دەمەكشى, قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر ەمحاناسىندا جوق مۇنداي ءتاجىريبەمەن تانىسۋعا اسىقتىق.
– ءبىزدىڭ ەمدەۋ ورتالىعىنداعى بارلىق ءىس قاعازدار مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلەدى. كەزىندە قارجى-بۋحگالتەرلىك ءىس قاعازدارىن قازاق تىلىندە جۇرگىزۋدەن قينالدىق. بۇل سالادا مەملەكەتتىك تىلدە جازىلعان بلانكىلەر تابۋدىڭ ءوزى قيىن بولدى. سودان بىرتە-بىرتە سىرقاتتاردىڭ جەكە كىتاپشالارىن دا تولىقتاي مەملەكەتتىك تىلگە كوشىردىك, – دەيدى باس دارىگەر بايسالدى بابىنان جاڭىلماي.
ول ءبىزدى جوعارى ساناتتاعى مامان, كوز دارىگەرى تاتيانا نوۆيكتىڭ بولمەسىنە باستاپ كەلدى. مىنە, تاماشا, ورىس ءتىلدى بىلىكتى مامان قابىلداۋىندا وتىرعان ارداگەردىڭ جەكە كىتاپشاسىنا قولدانىلاتىن ەمدەۋ ۇردىستەرىن مەملەكەتتىك تىلدە جازىپ, سىرقاتقا جان-جاقتى اقىل-كەڭەسىن بەرىپ وتىر. ءبىز ساۋاتتى تولتىرىلعان, مەديتسينالىق تەرميندەرىنە دەيىن تۇسىنىك بەرىلگەن كىتاپشالاردى اقتارىپ وتىرىپ:
«سىزگە مىنا كىتاپشالاردى قازاق تىلىندە تولتىرۋ قيىن ەمەس پە؟» دەگەن سۇراعىمىزعا «مەملەكەتتىك تىلدە ساۋاتتى جازۋ جانە ءبىلۋ سول مەملەكەتتە ەڭبەك ەتەتىن ءاربىر ماماننىڭ مارتەبەسى ەمەس, تىكەلەي مىندەتى», – دەپ تاتيانا يۋرەۆنا قىسقا عانا قايىردى.
استانا قالاسىنداعى وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنىڭ ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالى ىرگە كوتەرگەن العاشقى كۇننەن-اق بىلىكتىلىگىنە جۇرەك جىلۋى رۋح بەرگەن اق حالاتتى ابزال جاندار ارداگەرلەرگە قالتقىسىز مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ كۇزەتىنە تۇردى. ءوز ىسىنە شەكسىز بەرىلگەن تاجىريبەلى مامانداردىڭ جوعارى دارەجەدەگى قالتقىسىز قىزمەتىنىڭ, ارداگەرلەرگە دەگەن شىنايى قامقورلىقتىڭ ناتيجەسىندە گوسپيتال ۇجىمى 2009 جىلى ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ قۇرامىنا كىردى. 2011 جىلى گوسپيتال استانا قالاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» كونكۋرسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
ۇجىم العان اسۋلار گوسپيستالدە ۇزاق جىلداردان بەرى جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى كادرلاردىڭ ارقاسى ەكەنى داۋسىز. بىلىكتى باسشى ءادىلحان ابدۋلين ءىرى ۇجىمعا جەتەكشىلىك ەتكەن جىلدار ىشىندە ءوز ءىسىنىڭ بىلىكتى كادرلارىنان تۇراتىن بەرىك كوماندا قالىپتاستىرا ءبىلدى. بۇگىندە بۇل ىرگەلى ۇجىمدا 200-گە تارتا ادام ەڭبەك ەتەدى. ونىڭ ىشىندە جوعارى ساناتتاعى 30 بىلىكتى دارىگەر, 70 مەيىربيكە سىرقات جانداردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ ءۇشىن ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭبەك ەتەدى. بۇل رەتتە جوعارى ساناتتاعى تەراپەۆت ايجان نوعايباەۆا, تاجىريبەلى دە بىلىكتى مامان باعدات قۇسپانوۆ, كوز دارىگەرى تاتيانا نوۆيك جانە باسقالاردىڭ ەسىمدەرىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ورىندى.
ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالدىڭ ۇجىمى ارداگەرلەردىڭ دەنساۋلىعىن ساۋىقتىرۋ جولىنداعى قالتقىسىز ەڭبەكتەرىمەن بىرگە ادام جانىنا جىلىلىق ۇيالاتاتىن يگى باستامالارعا دا ۇيىتقى بولۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتال بازاسىندا سۋرەتشىلەردىڭ حالىقارالىق بايقاۋىن وتكىزۋ باستاماسى ومىرگە كەلدى. سودان بەرى حالىقارالىق وسى ءبىر اۋقىمدى شارا ءادىلحان ءابدۋليننىڭ تىكەلەي ۇيىمداستىرۋىمەن ءتورتىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر.
بيىلعى جىلى قازاقستان ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا, سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلۋىنىڭ 25 جىلدىعىنا, ۇلى جەڭىستىڭ 71 جىلدىعى مەن چەرنوبىل اپاتىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالىپ, «بەيبىتشىلىك. ەنەرگيا. ادام» اتتى ءىV حالىقارالىق سۋرەتشىلەر بايقاۋى بولىپ ءوتتى. استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى تاقىرىبىمەن ۇندەس مازمۇندا وتكىزىلگەن بايقاۋعا 15 شەت ەلدەردىڭ قىلقالام ونەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. باس دارىگەر ءادىلحان ءابدۋليننىڭ شەبەر ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالدە ارداگەرلەرگە كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەت تە, ۇدايى جالعاسىن تاباتىن ءاربىر ىزگى باستاما دا ناتيجەلى جەمىسىن بەرىپ كەلەدى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردە: ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالدىڭ تىنىسى
بۇگىندە قاتارلارى سيرەپ, جىلدان-جىلعا ساۋساقپەن سانارلىقتاي سەلدىرەپ بارا جاتقان ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنە شىنايى قامقورلىق جاساۋ – استانا قالاسىنداعى وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنىڭ ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالى ءۇشىن قاسيەتتى پارىز. قازىر قازاقستاندا 3 مىڭ ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, 18 مىڭ اۋعان سوعىسىنا قاتىسۋشى جاۋىنگەر-ينتەرناتسيوناليستەر, 5 مىڭنان استام چەرنوبىل اپاتىنىڭ زاردابىن جويۋشىلار, ونداعان مىڭ سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنان زارداپ شەككەندەر بار. وسى توپتارعا قاتىستى ازاماتتاردىڭ زاقىمدانعان دەنساۋلىعىنا اراشا تۇرۋ, رەسپۋبليكامىزداعى بىرەگەي گوسپيتالدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندەگى جۇك ەكەن.
سوڭعى ونشاقتى جىلدىڭ ورمەگىندە اتالمىش گوسپيتالگە ادام دەنساۋلىعىنىڭ شىنايى ساقشىسى, ءوز ماماندىعىنىڭ ناعىز مايتالمانى, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى ءادىلحان ابدۋلين باسشىلىق جاساپ كەلەدى. ول 1982 جىلى ءوزىنىڭ تۋعان ءوڭىرى – چەليابينسك قالاسىنداعى مەديتسينالىق ينستيتۋتتى ءبىتىرگەننەن كەيىن كوپ جىلدار رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەمدەۋ ورىندارىندا جەمىستى ەڭبەك ەتەدى. 1992 جىلدان باستاپ 2008 جىل وسى گوسپيتالدىڭ باس ءدارىگەرى بولىپ اۋىسقانعا دەيىن چەليابينسك, ماگنيتوگورسك قالالارىنىڭ ءىرى اۋرۋحانالارىندا باس دارىگەر قىزمەتىن اتقارىپ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى قۇرمەتتى اتاعىنا يە بولعان. 2008 جىلدان بەرى وسى باي تاجىريبەسى مەن بىلىكتىلىگىن استانا قالاسىنداعى وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنىڭ ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋعا جۇمساپ كەلەدى.
ىسكەر باسشىنىڭ بىلىكتىلىگى ءجۇز جىلدان استام شەجىرەسى بار گوسپيتال عيماراتىن وسى زاماننىڭ قۇرىلىس نىسانىنداي تاپ-تۇيناقتاي ۇستاپ, ىشكى بولمەلەرىنىڭ ارلەرىن كوزدىڭ جاۋىن العانداي بەزەندىرۋىنەن-اق كورىنىپ تۇر. گوسپيتال تابالدىرىعىن اتتاعان ادامداردىڭ جانارلارىن ەرىكسىز وزىنە تارتاتىن ايشىقتى ارىپتەرمەن جازىلعان اقپاراتتىق حابارلاردىڭ بارلىعى دەرلىك مەملەكەتتىك تىلدە مەن مۇندالاپ تۇر. بۇل عيمارات 1914 جىلى اقمولالىق كوپەس مويسەەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سالىنعان, ەلوردامىزداعى ساۋلەت ونەرىنىڭ كونە ەسكەرتكىشتەرىنىڭ بىرىنەن سانالادى. عاسىرلار توعىسىندا, ياعني 2000 جىلدىڭ باسىندا ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىن ساۋىقتىراتىن گوسپيتال عيماراتىنا اينالعان.
بۇگىندە بۇل رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر گوسپيتالىندە 70 ورىندىق اۋرۋحانا جانە ارداگەرلەرگە 16 مەديتسينالىق ماماندىق ءتۇرى بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن ەمحانا جۇمىس ىستەيدى. نەگىزىنەن تەراپەۆتىك ەمدەۋگە ارنالعان ستاتسيوناردا كارديولوگيالىق جانە جۇيكە اۋرۋلارىنىڭ مامانداندىرىلعان ەم-شارالارى جاسالادى. اتالمىش گوسپيتال استانا مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كلينيكالىق بازاسى بولىپ سانالادى. سوندىقتان مۇندا تەراپيا سالاسىنىڭ بىلىكتى عالىمدارى ەمدەۋ ۇردىستەرىن جۇرگىزەدى.
اقيقاتىن ايتساق, استاناداعى وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنىڭ ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالى ەلىمىزدەگى سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنىڭ سەنىمىنەن شىعىپ, قۇرمەتىنە يە بولعان ساناۋلى مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ بىرىنەن سانالادى. مۇندا جىلىنا 1700-دەن استام ارداگەر ستاتسيونارلىق ەم قابىلداپ, دەنساۋلىقتارىن تۇزەپ شىعادى ەكەن. كۇن سايىن گوسپيتالدىڭ بىلىكتى ماماندارى 65-70 ناۋقاسقا تۇراقتى ەمدەۋ شارالارىن قولدانسا, گوسپيتال جانىنداعى ەمحانادا وسىنشا ادام دەنساۋلىعىن ساۋىقتىرادى.
باس دارىگەر ءادىلحان ءامىربەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, گوسپيتالدا سوڭعى كەزدە ءداستۇرلى حالىقتىق ەمدەۋ تاسىلدەرى دە كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلە جاتىر ەكەن. اتاپ ايتقاندا, ينەمەن ەمدەۋ, س ۇلىك سالۋ جانە اراعا شاقتىرۋ سياقتى ءداستۇرلى حالىقتىق ەمدەۋ تاسىلدەرى سىرقاتتار اراسىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولۋدا.
– تۋعان جەرىمىز سىناق الاڭىنا اينالىپ, ۋلانعان اۋامەن تىنىستاپ, دەنساۋلىعىمىزدى جاس كەزىمىزدەن-اق جويىپ العان ەكەنبىز. وسىدان ونشاقتى كۇن بۇرىن مەن بۇل گوسپيتالگە قاتتى ناۋقاستانىپ تۇسكەن ەدىم. باسقا ەم-دومدارىمەن قوسا, دەنەمە س ۇلىك سالىپ, مىنا اباي باۋىرىم مەنىڭ بەتىمدى بەرى قاراتتى. قازىر بويىما تىڭ ءبىر كۇش قۇيىلعانداي ءوزىمدى جەڭىل سەزىنىپ, جاعدايىم جاقسارىپ قالدى, – دەيدى سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابىنان زاقىمدانعان پاۆلودارلىق ازامات سەرجان يسابەكوۆ. ارا جانە س ۇلىك سالىپ ەمدەيتىن ءداستۇرلى ءبولىمنىڭ باس مامانى, گەرۋدا-تەراپەۆت اباي نۇرجان ۇلىنا ەمدەلۋشى ارداگەرلەردىڭ العىسى شەكسىز.
– بۇل كلينيكالىق گوسپيتالگە ءادىلحان امىربەك ۇلى باس دارىگەر بولىپ كەلگەننەن بەرگى جىلداردا ۇلكەن يگىلىكتى ىستەر جۇزەگە اسىرىلدى. ءداستۇرلى حالىقتىق ەم شارالارىن قابىلداۋمەن بىرگە, وسىندا كەلگەن كۇننەن-اق شىن مانىندە قازاق ەلىندە جۇرگەندەي سەزىنەسىڭ. مۇنداعى بارلىق قارىم-قاتىناس مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلەدى. سىرقاتتاردىڭ اۋرۋىنىڭ شەجىرەسى جازىلاتىن («يستوريا بولەزني») كىتاپشالار دا قازاق تىلىندە تولتىرىلادى, – دەيدى سوزگە ارالاسقان ماڭعىستاۋلىق ارداگەر-ينتەرناتسيوناليست جالعاسبەك قورقىتوۆ.
«جاقسىنى كورمەك ءۇشىن» دەمەكشى, قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر ەمحاناسىندا جوق مۇنداي ءتاجىريبەمەن تانىسۋعا اسىقتىق.
– ءبىزدىڭ ەمدەۋ ورتالىعىنداعى بارلىق ءىس قاعازدار مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلەدى. كەزىندە قارجى-بۋحگالتەرلىك ءىس قاعازدارىن قازاق تىلىندە جۇرگىزۋدەن قينالدىق. بۇل سالادا مەملەكەتتىك تىلدە جازىلعان بلانكىلەر تابۋدىڭ ءوزى قيىن بولدى. سودان بىرتە-بىرتە سىرقاتتاردىڭ جەكە كىتاپشالارىن دا تولىقتاي مەملەكەتتىك تىلگە كوشىردىك, – دەيدى باس دارىگەر بايسالدى بابىنان جاڭىلماي.
ول ءبىزدى جوعارى ساناتتاعى مامان, كوز دارىگەرى تاتيانا نوۆيكتىڭ بولمەسىنە باستاپ كەلدى. مىنە, تاماشا, ورىس ءتىلدى بىلىكتى مامان قابىلداۋىندا وتىرعان ارداگەردىڭ جەكە كىتاپشاسىنا قولدانىلاتىن ەمدەۋ ۇردىستەرىن مەملەكەتتىك تىلدە جازىپ, سىرقاتقا جان-جاقتى اقىل-كەڭەسىن بەرىپ وتىر. ءبىز ساۋاتتى تولتىرىلعان, مەديتسينالىق تەرميندەرىنە دەيىن تۇسىنىك بەرىلگەن كىتاپشالاردى اقتارىپ وتىرىپ:
«سىزگە مىنا كىتاپشالاردى قازاق تىلىندە تولتىرۋ قيىن ەمەس پە؟» دەگەن سۇراعىمىزعا «مەملەكەتتىك تىلدە ساۋاتتى جازۋ جانە ءبىلۋ سول مەملەكەتتە ەڭبەك ەتەتىن ءاربىر ماماننىڭ مارتەبەسى ەمەس, تىكەلەي مىندەتى», – دەپ تاتيانا يۋرەۆنا قىسقا عانا قايىردى.
استانا قالاسىنداعى وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنىڭ ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالى ىرگە كوتەرگەن العاشقى كۇننەن-اق بىلىكتىلىگىنە جۇرەك جىلۋى رۋح بەرگەن اق حالاتتى ابزال جاندار ارداگەرلەرگە قالتقىسىز مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ كۇزەتىنە تۇردى. ءوز ىسىنە شەكسىز بەرىلگەن تاجىريبەلى مامانداردىڭ جوعارى دارەجەدەگى قالتقىسىز قىزمەتىنىڭ, ارداگەرلەرگە دەگەن شىنايى قامقورلىقتىڭ ناتيجەسىندە گوسپيتال ۇجىمى 2009 جىلى ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ قۇرامىنا كىردى. 2011 جىلى گوسپيتال استانا قالاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» كونكۋرسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
ۇجىم العان اسۋلار گوسپيستالدە ۇزاق جىلداردان بەرى جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى كادرلاردىڭ ارقاسى ەكەنى داۋسىز. بىلىكتى باسشى ءادىلحان ابدۋلين ءىرى ۇجىمعا جەتەكشىلىك ەتكەن جىلدار ىشىندە ءوز ءىسىنىڭ بىلىكتى كادرلارىنان تۇراتىن بەرىك كوماندا قالىپتاستىرا ءبىلدى. بۇگىندە بۇل ىرگەلى ۇجىمدا 200-گە تارتا ادام ەڭبەك ەتەدى. ونىڭ ىشىندە جوعارى ساناتتاعى 30 بىلىكتى دارىگەر, 70 مەيىربيكە سىرقات جانداردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ ءۇشىن ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭبەك ەتەدى. بۇل رەتتە جوعارى ساناتتاعى تەراپەۆت ايجان نوعايباەۆا, تاجىريبەلى دە بىلىكتى مامان باعدات قۇسپانوۆ, كوز دارىگەرى تاتيانا نوۆيك جانە باسقالاردىڭ ەسىمدەرىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ورىندى.
ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالدىڭ ۇجىمى ارداگەرلەردىڭ دەنساۋلىعىن ساۋىقتىرۋ جولىنداعى قالتقىسىز ەڭبەكتەرىمەن بىرگە ادام جانىنا جىلىلىق ۇيالاتاتىن يگى باستامالارعا دا ۇيىتقى بولۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتال بازاسىندا سۋرەتشىلەردىڭ حالىقارالىق بايقاۋىن وتكىزۋ باستاماسى ومىرگە كەلدى. سودان بەرى حالىقارالىق وسى ءبىر اۋقىمدى شارا ءادىلحان ءابدۋليننىڭ تىكەلەي ۇيىمداستىرۋىمەن ءتورتىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر.
بيىلعى جىلى قازاقستان ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا, سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلۋىنىڭ 25 جىلدىعىنا, ۇلى جەڭىستىڭ 71 جىلدىعى مەن چەرنوبىل اپاتىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالىپ, «بەيبىتشىلىك. ەنەرگيا. ادام» اتتى ءىV حالىقارالىق سۋرەتشىلەر بايقاۋى بولىپ ءوتتى. استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى تاقىرىبىمەن ۇندەس مازمۇندا وتكىزىلگەن بايقاۋعا 15 شەت ەلدەردىڭ قىلقالام ونەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. باس دارىگەر ءادىلحان ءابدۋليننىڭ شەبەر ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالدە ارداگەرلەرگە كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەت تە, ۇدايى جالعاسىن تاباتىن ءاربىر ىزگى باستاما دا ناتيجەلى جەمىسىن بەرىپ كەلەدى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردە: ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالدىڭ تىنىسى
سوڭعى جاڭالىقتار
الماتىدا جەتكىزۋ قىزمەتتەرىنە تالاپ كۇشەيەدى
قوعام • بۇگىن, 23:48
قاراعاندىداعى تاۋ-كەن كاسىپورنىنا 4 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى
ايماقتار • كەشە
ارام اقشاعا قۇنىققان الاياق التى جىلعا سوتتالدى
قوعام • كەشە
ەلىمىزدىڭ ءۇش وڭىرىندە اۋا رايىنا بايلانىستى جولدار جابىلدى
اۋا رايى • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا جانە ۇلت ساۋلىعى: ساراپشى كوزقاراسى
اتا زاڭ • كەشە
ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىگى
ءبىلىم • كەشە
ەرتەڭ استانادا ءبىرىنشى اۋىسىم وقۋشىلارى قاشىقتان وقيدى
اۋا رايى • كەشە
الداعى كۇندەرى ەل اۋماعىندا اياز كۇشەيەدى
اۋا رايى • كەشە
