«ەمبىمۇنايگاز» اق اتىراۋ وبلىسىنىڭ 300 بالاسى ءۇشىن
«جان جىلۋى» قايىرىمدىلىق شاراسىن وتكىزدى
ءار اتا-انا بالالارىنا ۇلاعاتتى تاربيە بەرىپ, سالاماتتى ءومىر سۇرگەنىن قالايدى. الايدا, الاڭسىز اسىر سالا وينايتىن, كۇندەي ك ۇلىپ, جازداي جايناپ جۇرەتىن بالاۋسا كەزىنەن ءومىردىڭ اۋىر تاۋقىمەتىنە ۇشىراعان بالدىرعانداردى قالاي قۋانتۋعا بولادى؟ ولارعا قاس-قاعىم ساتكە بولسا دا باقىت سىيلاۋعا بولا ما؟! ابدەن بولادى ەكەن. وڭىردەگى جاستايىنان تاعدىر تەپەرىشىنە ۇشىراعان بالدىرعانداردىڭ كوڭىلىنە قۋانىش ۇيالاتىپ, باقىت سىيلاۋدى اتىراۋداعى مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ قاراشاڭىراعى – «ەمبىمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامى قولعا الدى. اتالعان كاسىپورىن بالالاردى قورعاۋ كۇنىنە وراي اتىراۋداعى 300 بالاعا ارنالعان «جان جىلۋى» شاراسىن وتكىزدى.
ءبىرى قولارباعا تاڭىلىپ, ەندى ءبىرى اتا-اناسىنىڭ قولتىعىنان سۇيەمەلدەگەن دەمەۋىمەن عانا جۇرەتىن مۇنداي بالالار ۇيىنەن كوپ شىعا بەرمەيدى. ولار ءۇشىن ءتىپتى قالانىڭ كورىكتى جەرلەرىن ارالاۋدىڭ ءوزى قيىنعا تۇسەدى. ال بۇل كۇنى ولار اتىراۋداعى ەڭ ادەمى نىساننىڭ بىرەگەيى – سالتانات سارايىنا جينالدى. ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ جۇزىنەن تاعدىرىنىڭ اۋىرلىعىنا مويىماعان قايسارلىق بايقالادى. كوبى انالارىمەن بىرگە كەلىپتى. ماسەلەن, الماگۇل قىستاۋباەۆانىڭ ۇلى قىدىرالى ومىرگە كەلىسىمەن قولارباعا تاڭىلىپتى. ول وتباسىنداعى بەسىنشى بالا ەكەن. جەتى جاسقا ەندى تولعالى وتىرعان قىدىرالىنىڭ ءبىر باسىندا بىرنەشە سىرقاتى بار. استاناداعى انا مەن بالا ورتالىعىندا ساۋىقتىرۋ ەمىن العان. جۇرەگىنە وتا جاسالىپتى. سويلەمەيتىن قىدىرالى وزىنە قاجەت نارسەنى تەك ىممەن عانا تۇسىندىرەدى.
ال گۇلزادا مۇحاساليەۆانىڭ ءۇش بالاسى دا اۋىر سىرقاتقا شالدىعىپتى. ۇلكەنى ارۋجاننىڭ 12-دە بولعانمەن, ءالى كۇنگە قولاربادا وتىرادى. ودان كەيىنگى ماليكا مەن مۇراگەردىڭ ەستۋ قابىلەتى ناشار. ەكەۋى دە ەستۋ قۇرىلعىسىمەن جۇرەدى. ارۋجانعا №23 مەكتەپتىڭ ۇستازدارى ۇيىنە كەلىپ, ءدارىس بەرەدى. ءبىر تاڭدانارلىعى, ارۋجان قولاربادا وتىرسا دا ءۇش تىلدە جەتىك سويلەيدى. ارينە, انا ءتىلى – قازاقشاعا قوسا ورىسشا مەن اعىلشىنشانى تولىق مەڭگەرگەن. ماليكا ەستۋ قابىلەتى ناشار بالالارعا ارنالعان ارنايى مەكتەپتە وقيدى. ەندى سول مەكتەپتىڭ دايىندىق سىنىبىنا مۇراگەر دە بارۋعا دايىندالىپ ءجۇر. «ارۋجانىم ءۇشىن قولاربانى, ماليكا مەن مۇراگەردىڭ ەستۋ اپپاراتتارىن ءوز قاراجاتىمىزعا ساتىپ الدىق. رەسەي دارىگەرلەرىنە وتا جاساتۋ ءۇشىن ءوز قالتامىزدان قارجى تولەدىك. ەكى جىلدان بەرى ماتەريالدىق كومەك العان جوقپىز» ءۇش بالاسىن باۋىرىنا باسىپ, قۇشاقتاپ تۇرعان گۇلزادا مۇحاساليەۆا كوزىنە جاس تۇنىپ, ءبىر ءسات مۇڭىن شاقتى.
ءيا, مۇنداي مۇڭ اۋىر سىرقاتقا شالدىققان بالاسىنىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ەكەنىن بىلەتىن ءار اتا-انا دا بار. الايدا, ولاردىڭ كوبىنە بالالارىنىڭ سىرقاتىن ايتۋ وڭاي ەمەس. دەگەنمەن, ءبارى دە بالالارىنىڭ قۋانعانىن قالاپ تۇرادى. بۇل «ەمبىمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامى وتكىزگەن شارا بارىسىندا انىق اڭعارىلدى. اسىرەسە, قازاق ەستراداسىنىڭ بەلگىلى وكىلى, ءانشى بەيبىت كوشقاليەۆ بالالاردىڭ ورتاسىندا ءان شىرقاعاندا ءبارى بىردەي قۋاندى. بالالار دا, انالار دا دوڭگەلەنە بيلەدى. انشىمەن سۋرەتكە تۇسكەن بالالار تىپتەن ءماز-مەيرام بولدى. بەيبىت تە تارتىنعان جوق, ءانشىمىن دەپ شىرەنبەدى. سۋرەتكە تۇسكىسى كەلگەن بالالاردىڭ ءبارىنىڭ كوڭىلىن كوتەردى. ءتىپتى, كەيبىرىن كوتەرىپ ءجۇرىپ, ءان شىرقادى.
بالالاردىڭ سىرقاتى بار دەمەسەڭ, ولاردىڭ اراسىندا قابىلەتتىلەرى دە, ونەرلىلەرى دە بار. دوڭگەلەنىپ بيلەيتىندەرى قانشاما؟ تەك ولاردىڭ ونەرىن ۇشتاي بىلەتىن بىلىكتى تالىمگەر قاجەت سەكىلدى. ماسەلەن, بەس جاسار كاۋسار ءوزىن ايالاپ وتىرعان اناسىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن انا تۋرالى ءاندى ورىنداۋ ارقىلى ءبىلدىردى. ەركەبۇلان, ماليكا, ليۋبا, انگەلينا, ارۋجان, اليم, جاناحمەت سىندى بالالاردىڭ ءبارى دە قازاقتىڭ ۇلى ويشىلى اباي مەن ۇستازداردىڭ ۇستازى – ىبىراي ءالتىنساريننىڭ ۇلاعات پەن ونەگە تولى ولەڭدەرىن ناقىشىنا كەلتىرە وقىدى. بۇلاردىڭ ءبارى دە قازاقشاعا سۋداي اعىپ تۇر. تىلدەرىندە ەش مۇكىس جوق.
– «ەمبىمۇنايگاز» قايىرىمدىلىق جانە دەمەۋشىلىك باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا بىلتىر 124 ميلليوننان استام تەڭگە قاراجات ءبولدى. قاراجاتتىڭ نەگىزگى بولىگى الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىنا, اۋىر ناۋقاسقا شالدىققان بالالارعا باعىتتالىپ وتىر. كاسىپورىن تاراپىنان ۇنەمى الەۋمەتتىك قولداۋ كورىپ وتىرعان مەكەمەنىڭ ءبىرى – №1 س.قازىباەۆ اتىنداعى بالالار ءۇيى. ءبىزدىڭ كاسىپورىن وتكەن جىلى بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى ءۇشىن رەسەيدىڭ جەلەزنوۆودسك قالاسىنداعى «قازاقستان گەولوگى» ساۋىقتىرۋ ورنىنا ءۇش ايعا جولدامامەن كومەك كورسەتتى. سونىمەن بىرگە, وبلىستىڭ ارناۋلى جانە مەديتسينالىق مەكەمەلەرىنە تۇراقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. بىلتىرعى جىلى «ەمبىمۇنايگاز» اق 10 اۋىر ناۋقاسقا شالدىققان بالاعا وتا جاساۋ ءۇشىن قوماقتى قاراجات ءبولدى. بۇگىن مىنە, اتىراۋ مۇنايشىلارى وزدەرىڭىزدى, قۇرمەتتى بالاقايلار, مەرەكەمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاپ, بارىڭىزگە بەيبىت ءومىر تىلەيدى. ءبىز سىزدەردىڭ سىرقاتتارىڭىزدان ساۋىعۋلارىڭىزعا قولدان كەلەر كومەگىمىزدى كورسەتە بەرەمىز. سىزدەردىڭ قاباقتارىڭىزدى مۇڭ, كوڭىلدەرىڭدى كىربىڭ شالماسا ەكەن دەيمىز, – دەپ ءوتتى بالالاردى قۇتتىقتاعان كاسىپورىننىڭ الەۋمەتتىك ساياسات دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى قۋاندىق قاليدۋللين.
ايتقانداي, بۇل كاسىپورىن بىلتىر 1300 بالا ءۇشىن «بالالارعا باقىت سىيلا» جاڭاجىلدىق شىرشا مەرەكەسىن وتكىزدى. «ەمبىمۇنايگازدىڭ» ۇدايى دەمەۋشىلىگىن سەزىنەتىندەردىڭ قاتارىنداعى №3 وبلىستىق ەستۋ قابىلەتى تومەن بالالارعا ارنالعان ارناۋلى مەكتەپ-ينتەرناتى دا بار. مۇنداعى تاربيەلەنۋشىلەر دە ەشكىمنەن قالعىسى كەلمەيدى. ءومىر سۇرۋگە تالپىنادى. بۇلار دا قۋانادى, بۇلار دا ءومىردىڭ ءمانىن تەرەڭ ۇعىنادى. بۇلار دا ونەرلى: ءان سالادى, بي دە بيلەيدى, مۋزىكالىق اسپاپتاردىڭ سان الۋانىندا وينايدى. سول سەكىلدى س.قازىباەۆ اتىنداعى №1 مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى مۇنايشىلاردى ارقا تۇتادى. سەبەبى, اتا-اناسىنان سەزىنبەگەن الاقان جىلۋىن مۇنايشىلاردىڭ قولداۋى ارقىلى بويعا ءسىڭىرىپ كەلەدى. وتاندىق مۇنايشىلار وسىنداعى 50 تاربيەلەنۋشىنىڭ ءار مەرەكەنى, جازعى مەزگىلدى كوڭىلدى وتكىزۋىنە دەمەۋشى بولۋدان جاڭىلعان ەمەس. مۇنايشىلار اتالعان مەكتەپ-ينتەرناتقا ءجيى كەلىپ, مەرەكە سايىن ءار بالانىڭ كوڭىلىن اسپانداتىپ, مۇڭ تولى كوزىنە ءبىر ءسات كول-كوسىر قۋانىش ۇيالاتاتىن سىي-سياپاتىن مولىنان ۇسىنادى. جازعى دەمالىستا بالالاردىڭ ساۋىقتىرۋ ورىندارى مەن لاگەرلەردە تەگىن دەمالۋىنا جولدامامەن قامتيدى.
مۇنايشىلار ۇجىمىنىڭ دەمەۋشىلىگى مەن قايىرىمدىلىعىن تاعدىرى ارقيلى, اتاپ ايتقاندا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلىلەرگە دە, ولاردىڭ اراسىندا اتا-اناسىنىڭ كومەگىنسىز ورنىنان قوزعالا المايتىندارعا دا, ارباعا تاڭىلىپ, ءتىپتى, مەديتسينا قارقىندى دامىعان دەسەك تە, قاپەلىمدە شيپاسى تابىلا قويمايتىن اۋىر سىرقاتقا شالدىققاندارعا دا, ءتىپتى, اتا-انا قامقورلىعىنان شەت قالىپ, بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىنە اينالعاندارعا دا, كوپبالالى وتباسىندا تاربيەلەنەتىندەرگە دە جاقسىلىق تانىتۋدان جاڭىلعان ەمەس. ولاردىڭ سىرقاتىنان ساۋىعۋىنا قاناتىمەن سۋ سەپكەن قارلىعاشتاي قولۇشىن سوزىپ جۇرگەن ەرلان كۇمىسقاليەۆ: «ادام تاعدىرىنىڭ قالاي قالىپتاسارىن ەشقاشان بىلمەيدى عوي. ءوزىم دە اۋىر سىرقاتقا شالدىعىپ, تاعدىردىڭ اۋىرتپالىعىن تارتىپ, اۋرۋحانانىڭ ءتورت قابىرعاسىنا تەلمىرىپ جاتتىم. جانىم قينالىپ جاتقاندا, سىرقاتىمنان ساۋىقسام, قينالعان بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن تۇزەۋىنە قولعابىسىمدى بەرۋدەن تارتىنبايمىن دەپ وزىمە سەرت بەرىپ ەدىم. ەندى, مىنە, ءوزىم باستاماشى بولعان قوعامدىق بىرلەستىكتە سال اۋرۋىنا ۇشىراعان بالالاردىڭ ەم-دوم الۋىنا قولۇشىن سوزىپ كەلەمىن. مەنىڭ وسىناۋ تالابىما العاش كۇننەن «ەمبىمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامى قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. بۇل, ارينە, اۋىر سىرقاتقا شالدىققان بالالاردىڭ تولىققاندى ەمدەۋ شارالارىن الۋىنا ۇلكەن دەمەۋ بولىپ وتىر» دەگەن ويىمەن ءبولىستى.
...ءبىر عاسىردان استام مەرزىمنەن بەرى ەل يگىلىگى ءۇشىن جازدىڭ اپتابى مەن قىستىڭ قاقاعان ايازىنا توزە ەڭبەك ەتىپ, وتاندىق ەكونوميكانىڭ وركەندەۋىنە لايىقتى ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن اتىراۋلىق مۇنايشىلار بۇل جولى دا بالالار ءۇشىن ارنايى سىي-سياپاتىن ۇسىندى. ناقتىلاي ايتقاندا, 300 بالانىڭ ارقايسىسىنا ءتۇرلى بوياۋ, قارىنداشتار, ءتۇرلى كىتاپتار مەن سۋرەت سالۋعا ارنالعان البومدار جانە وزگە قاجەتتىلەرمەن تولىقتىرىلعان اسپالى سومكە ساتىپ اپەردى. مۇنايشىلار سىيلاعان سومكەنى ارقالارىنا اسىپ الىپ, ءتۇرلى تاتتىلەر مەن دامدىلەرگە, ءتاتتى سۋسىندار مەن تورتتارعا تولى داستارقاننان ءدام تاتقان بالالاردىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى. بۇرناعى كۇنى وتاندىق مۇنايشىلاردىڭ قاراشاڭىراعى – «ەمبىمۇنايگازدىڭ» قولداۋىمەن وبلىستاعى الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ 300 بالاسى «ماشات-اراسان» (شىمكەنت قالاسى) ساۋىقتىرۋ لاگەرىنە اتتاندى. بالالار لاگەردە 12 كۇن تىنىعىپ قايتادى.
شىنىندا دا, بەيبىت ومىردە اۋىر سىرقاتى بار بالالاردىڭ شەكسىز قۋانعانىنا نە جەتەدى؟!.
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ
