قولدى بولعان ەلەكتروندى قولتاڭبا

بۇل ءوزى ازىلگە ۇقساعانىمەن, ءومىر­­­د­ە بولعان وقيعا دەسەدى. ەكىن­شى دۇنيە­­جۇزىلىك سوعىس كەزى. قىل­شىل­­­­دا­عان ەر-ازامات سوعىس­تا. تىل­دىڭ بار بەينەتى قىز-كەلىن­شە­ك­تەر­دىڭ موي­­نىندا. ءبارى قيىندىقتى مويى­­­ماي كوتەرىپ, ازاماتتارىنىڭ امان-ەسەن ورالۋىن كۇتۋدە. بىراق, ادام­­­نىڭ ءبارى بىردەي ەمەس قوي. جار توسە­گى سۋىماعان ءبىر جاس كەلىنشەك اۋدان­­­نان كەلگەن وكىلمەن ويناپ-كۇ­لىپ ءجۇ­رەدى ەكەن. بۇگىنگىدەي ابورت جا­سا­­­تا­تىن, جۇكتىلىكتەن ساقتاناتىن زامان ەمەس, قۇداي الدىندا ەش كۇنا­سى جوق ەكى-ءۇش قارادومالاق دۇنيەگە كەلەدى. سوعىس بىتەدى. ەر-ازاماتتار ورال­عان. كۇيەۋى الگى كەلىنشەكتەن جاۋاپ الىپ وتىر. – مىنا بالا كىمدىكى؟ – سەنىكى. – قالاي. مەن سوعىستا ءجۇردىم عوي. – ەسىڭدە مە, سەن سۇرانىپ ەلگە كەلىپ كەتتىڭ عوي, سول كەزدە كوتەرگەم. – ال, مىناۋ شە؟ كەلىنشەك جاۋاپتان توسىلادى. – وسى بالانىڭ قالاي كەلگەنىنە اپام دا اڭ-تاڭ, مەن دە اڭ-تاڭمىن, – دەيدى ساسقانىنان. ادەپ جونىندەگى كەڭەسكە شاقى­رىل­عان قازىعۇرت اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى بولاتبەك اجىمەتوۆتىڭ ارەكەتى وسىعان سايادى. ول مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى مينيسترلىگىنىڭ وقو بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى, ادەپ جونىندەگى كەڭەستىڭ توراعاسى بەرىك بەكجانوۆتىڭ اتىنا جازعان تۇسىنىگىندە سەرىكتەستىككە زاڭ تالابىن ساقتاماي اۋدارىلىپ كەتكەن اقشا جايىندا: «مەنىڭ ەلەكتروندى قولتاڭبامدى ەسەپشى نۇرسۇلتان قۇلتاەۆ سىرتىمنان پاي­دالانىپ كەتكەن» دەيدى. ال باس مامان-ەسەپشى ن.قۇلتاەۆ باستى­عىنىڭ بۇل قىلىعىنا اڭ-تاڭ. ءوزى رۇقسات بەرگەن دەيدى. ەندى وسى جۇمباقتىڭ ءتۇيىنىن تارقاتىپ كورەيىك. اتاپ ايتقاندا, وتكەن جىلدىڭ شىلدە ايىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى تارا­پىنان قازىعۇرت اۋدانىنداعى ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋعا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما دايىنداۋ جۇمىستارىنا ەلەكتروندىق مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسى جۇرگىزىلىپ, №797366-2 حاتتامالىق شەشىمىمەن جەڭىمپاز بولىپ, «يۋگگازپروەكت» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى تانىلعان. اتالعان حاتتاما نەگىزىندە قازى­عۇرت اۋدانى قاقپاق اگتس-تەن جەت­كىزۋ­شى گاز قۇبىرى جانە قازى­­عۇرت ەلدى مەكەنىنە گازبەن قام­­تا­­ما­سىز ەتۋدىڭ ءىى كەزەگى ءۇشىن جسق ءازىر­لەۋ, مەملەكەتتىك ساراپ­تا­ما­دان ءوت­كىزۋ ءۇشىن ءبولىم باس­شى­سى ب.اجىمەتوۆ 2015 جىل­عى 30 شىلدە­دەگى №101 ساندى كەلىسىم­شارتقا تۇر­عان. كەلىسىمشارتتىڭ قۇنى 11 742 346, 42 (ون ءبىر ميلليون جەتى ءجۇز قى­رىق ەكى مىڭ ءۇش ءجۇز قىرىق ال­تى تەڭ­گە قىرىق ەكى تيىن) تەڭگەنى قۇراپ, جۇ­مىستى تاپسىرۋ مەرزىمى 2015 جىل­دىڭ 30 قاراشاسى بولىپ بەكىتىلگەن. سونىمەن قاتار, 2015 جىلدىڭ قازان ايىندا 6 000 000 (التى ميلليون) تەڭگەگە اتقارىلعان جۇمىس­تار تۋرالى اكت ءتۇزىلىپ, ءبولىم باسشىسى ب.اجىمەتوۆ 2015 جىلدىڭ 30 قازانىنداعى №4586502/15-862 ساندى تولەم قۇجاتىمەن «يۋگگازپروەكت» جشس-نا 6 000 000 (التى ميلليون) تەڭگەنى اۋدارعان. بۇدان بولەك, 2015 جىلدىڭ جەل­توقسان ايىندا 4 318 428 ء(تورت ميل­ليون ءۇش ءجۇز ون سەگىز مىڭ ءتورت ءجۇز جيىرما سەگىز) تەڭگەگە ات­قا­رىل­عان جۇمىستار تۋرالى اكت ءتۇزى­لىپ, ءبولىم باسشىسى ب.اجىمەتوۆ 2015 جىل­دىڭ 14 جەلتوقسانىنداعى №4586502/15-1062 ساندى تولەم قۇجا­تى­مەن «يۋگگازپروەكت» جشس-نە 4 318 428, 42 ء(تورت ميلليون ءۇش ءجۇز ون سەگىز مىڭ ءتورت ءجۇز جيىرما سەگىز تەڭگە قىرىق ەكى تيىن) تەڭ­­گە­نى اۋدارعان. ياعني, جالپى 10 318 428, 42 (ون ميلليون ءۇش ءجۇز ون سەگىز مىڭ ءتورت ءجۇز جيىرما سەگىز تەڭگە قىرىق ەكى تيىن) تەڭگە اۋدا­رىل­عان. ال قالعان 1 423 918 تەڭ­­گە­نى مەملەكەتتىك ساراپتاماعا تولەۋ ءۇشىن 2015 جىلدىڭ 14 جەل­توق­­سا­نىندا جوعارىدا اتالعان №101 كە­ل­ى­سىم­شارتقا قوسىمشا 101/2 كەلىسىمشارت جاساسىپ, ءمىن­دەت­تەمەدەن بوساتقان. «يۋگگازپروەكت» جشس ورىنداۋ مەرزى­مىن كەشىكتىرگەنى ءۇشىن 2015 جىل­دىڭ 14 جەلتوقسانىندا ايىپ­پۇل سالۋ جايلى اكت ءتۇزىلىپ, 35 227 تەڭگەنى «يۋگگازپروەكت» جشس تولىق تولەگەن. وسىدان كەيىن, ءبولىم باسشىسى ب.اجىمەتوۆ 2015 جىلدىڭ 4 جەل­توق­سانىندا قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­سى ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيستر­­لىگى قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇي- كوم­­مۋ­­نال­دىق شارۋاشىلىق ىستەرى جانە جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كوميتەتى «جوبالاردى مەملەكەتتىك ۆەدومستۆودان تىس ساراپتاۋ» شارۋا­شى­لىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى رەسپۋب­لي­كا­لىق مەملەكەتتىك كاسى­پ­ورنى وڭ­تۇس­تىك ءوڭىرى بويىنشا فيليالى مەن قازىعۇرت اۋدانى قاقپاق اگتس-تەن جەتكىزۋشى گاز قۇبىرى جانە قازى­عۇرت ەلدى مەكەنىنە گازبەن قام­تا­ماسىز ەتۋ قۇرىلىسى جۇمىس جوبا­سى بويىنشا ۆەدومستۆودان تىس كەشەندى ساراپتاما جۇرگىزۋگە ارنال­عان №19-0779 ساندى ەلەكتروندى شارت جا­ساس­قان. شارتتىڭ قۇنى 1 423 918 تەڭگە بولىپ, اياقتاۋ مەرزىمى 45 جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدى قۇراعان. وسى شارتتا جالپى قۇننىڭ 30 پا­يى­زىن, ياعني 427 175, 40 تەڭگەسىن الدىن الا تولەم جۇرگىزۋگە, ال قال­عان 70 پايىزىن, ياعني 996 742, 60 تەڭ­گەسىن ورىنداۋشى جۇمىستى اياق­تاعان­­نان كەيىن جانە ورىندالعان جۇ­­مىستىڭ تاپسىرۋ-قابىلداۋ اكتى­سى­­نە تاپسىرىس بەرۋشى قول قوي­عان­نان كەيىن تۇپكىلىكتى ەسەپ ايىرىسۋ ءمىن­دەت­تەلىپ, قازىعۇرت اۋداندىق قازى­نا­شىلىق باسقارماسىنا تىركەلگەن. ءبولىم باسشىسى ب.اجىمەتوۆ 2015 جىلدىڭ 18 جەلتوقسانىندا مەم­سار­اپتاما رمك-مەن جاسالعان شارتىڭ جالپى قۇنىنىڭ 30 پايىزىن, ياعني 427 175, 40 تەڭگەسىن ەسەپ­شوتىنا اۋدارىپ بەرگەن. ال مەم­ساراپتاما رمك-نىڭ 19 جەلتوقسان 2015 جىلى جولداعان №19-0779 سان­دى تولەم شوتىندا قالعان 996 742, 60 تەڭگەنى تولىق تولەۋدى سۇراعان. وسى تولەم شوتىنا سايكەس, ەلەكتروندى تارتىپپەن ءبولىم باسشىسى ب.اجىمەتوۆتىڭ ەلەكتروندى قولتاڭباسىمەن مەمساراپتاما رمك-عا جاسالعان شارتتىڭ جال­پى قۇنىنىڭ 70 پايىزىن, ياعني 996 742, 60 تەڭگەنى 2015 جىل­دىڭ 25 جەلتوقسانىنداعى №4583502/15 تولەم قۇجاتىمەن تولىق اۋدارىپ بەرىلگەن. الايدا, اعا تەر­گەۋ­شى س.قۇرالوۆتىڭ 2016 جىلدىڭ 10 ناۋرىزىندا قورعالۋعا قۇقى­­­عى بار كۋادان جاۋاپ الۋ حات­تا­­ما­­سىندا ءبولىم باسشىسى ب.اجىمەتوۆ ءبولىمنىڭ باس مامانى – ەسەپ­شىسى ن.قۇلتاەۆ ەلەكتروندى قول­تاڭ­بالاردى, سونىڭ ىشىندە مەنىڭ ەلەك­­ترون­دى قولتاڭبامدى قول­دا­نىپ, شارت­تىڭ جالپى قۇنى­نىڭ 70 پايى­زىن, ياعني 996 742, 60 تەڭ­گەنى №4583502/15 تولەم قۇجا­تى­مەن تو­لىق اۋدارىپ جىبەرگەنىن كورسەتكەن. وسى ورايدا انىقتايتىن ءبىر جايت, قازىعۇرت اۋدانى اكىمىنىڭ 2015 جىلدىڭ 27 مامىرىنداعى №25 وكىمىمەن ءبولىم باسشىسى ب.اجىمەتوۆكە ءبىرىنشى قول قويۋ قۇ­قىعى بەكىتىپ بەرىلگەن. ال قازاق­­ستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ 2003 جىل­­عى 7 قاڭتارداعى №370 «ەلەك­­­ترون­­­دىق قۇجات جانە ەلەك­ترون­­­دىق تسيفر­لىق قولتاڭبا تۋرالى» زاڭى­نىڭ 10-بابىنىڭ 2-تار­ماعىن­دا ەلەكتروندىق تسيفر­لىق قول­تاڭ­بانىڭ جابىق كىلتتەرى ولاردى زاڭ­دى نەگىزدەردە يەلەنەتىن تۇلعا­لار­دىڭ مەنشىگى بولىپ تابىلاتىنى جازىلعان. تۇلعا ءارتۇرلى اق­پا­راتتىق جۇيەلەرگە ارنال­عان ەلەك­ترون­دىق تسيفرلىق قولتاڭ­با­نىڭ جابىق كىلتتەرىنە يە بولا الا­دى. ەلەكتروندى تسيفرلىق قول­تاڭ­­با­­نىڭ جابىق كىلتتەرىن باسقا تۇل­عا­­­لار­­عا بەرۋگە بولمايتىندىعى كورسەتىلگەن. دەمەك, ءبولىم باسشىسى ب.اجىمەتوۆ قازىعۇرت اۋدانىنىڭ تابي­عي گازبەن قامتاماسىز ەتۋ قۇرى­­­لىس جۇمىستارى جوباسى­نا مەم­لەكەتتىك ساراپتاما ءجۇر­گىزۋ با­رىسىندا «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قىز­مەتى تۋرالى» زاڭنىڭ 50-بابى 1-تار­ما­عىنىڭ 4-تارماقشاسىندا شەشىم­دەر­دى دايىنداۋ مەن قابىلداۋ كەزىندە جەكە جانە (نەمەسە) زاڭدى تۇلعا­لارعا قۇقىققا سىيىمسىز قولداۋ كورسەتكەنى بايقالادى. ادەپ ءجو­نىن­دەگى كەڭەستە وسى ماسەلە كوتەرىلدى. سونىمەن, ب.اجىمەتوۆتىڭ ەلەك­ترون­دى قولتاڭباسىمەن تولىق ءبىت­پەگەن جۇمىسقا شارتتىڭ جالپى قۇنىنىڭ 70 پايىزى تولەم قۇجاتى­مەن تولىق اۋدارىلىپ بەرىل­گەن. قولتاڭبانىڭ جابىق كىلتى زاڭدى نەگىزدە جەكە تۇلعانىڭ مەنشىگى بولسا دا ب.اجىمەتوۆ باس مامان-ەسەپشى ن.قۇلتاەۆتى ايىپتاپ وتىر. ال ول ءوز كەزەگىندە ءبولىم باسشىسىنىڭ كەلىسىمىمەن اۋدارىلعانىن ايتادى. بولاتبەك اجىمەتوۆ ادەپ ءجونىن­دەگى كەڭەستىڭ وتىرىسىنا كەلگەن جوق. ءبىر قىزىعى, كەڭەس وتىرىسىنا ارنايى كەلگەن اۋدان اكىمى ب.اجىمەتوۆتى تاڭەرتەڭگىلىك جۇمىس ورنىنان كورگەنىن ايتادى. تۇسكە دەيىن ءوز بولىمىندە دەنساۋلىعى دىڭداي بولىپ قىزمەت ىستەگەن ب.اجىمەتوۆ ءتۇس قايتا ەڭبەككە جارام­­­سىز­­دىق قاعازىن الىپ ۇلگەرىپ­تى. بۇ­عان اۋدان اكىمىنىڭ اڭ-تاڭ بول­عا­نىن قوسىڭىز. وسىندايدا دەنساۋ­­لىق ساقتاۋ ءبولىمىنىڭ ەڭبەككە جا­رام­­سىز­­دىق قاعازىن وڭدى-سولدى تارا­تا بەرەتىندىگى كۇمان تۋعىزدى. سارىاعاش اۋدانىندا سوڭعى بەس-التى جىلدا ءۇش اكىم اۋىستى. اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا جانە باسقالاي نەگىزگى مىندەتتەرىندە كەم­شىلىكتەر جىبەرگەن. سول ءۇش اۋدان اكىمى سول ءبولىم باسشىسىن ءتارتىپ­تىك كەڭەس وتىرىسىنا ءبىر اكەلە الماي كەتتى. الگى ازامات ەڭبەككە جارامسىزدىق قاعازىنىڭ مەرزىمى بىتە بەرگەندە جارتى كۇن جۇمىسقا كەلىپ, اكىمدىكتەر قامدانىپ ۇلگەر­گەن­شە قايتادان بيۋللەتەن الىپ شىعىپ كەتەدى ەكەن. تارتىپتىك كەڭەسكە اي­داۋىل ارقىلى اكەلدىرۋ ءسوز بول­عانى­مەن, جارتى كۇن جۇمىستا وتىر­ماي­تىن باسشى ءوز ەركىمەن كەتىپ, ەكى جاق تا تىنىشتالدى. ونىڭ سۋعا سال­سا باتپايتىندىعى, وتقا سالسا جان­باي­تىندىعى استاناداعى ءبىر دوكەيدىڭ ىقپالىنان دەگەن اڭگىمەلەر ايتىلاتىن. سۋ, كۇن وتكىزبەيتىن «شاتىر ازامات» بۇل جايلى بىلە مە, ول جاعى بەيمالىم. سارىاعاش اۋدان­دىق ءبىلىم بولىمىندە تالاي جاعىم­سىز وقيعالار ورىن الدى. الايدا, ءبىلىم ءبولىمى باستىعىنىڭ مىندەتىن ات­قا­رۋ­شى ازاماتتىڭ دا «شاتىرى» مىقتى دەسەدى. ال اجىمەتوۆكە قايتا ورالساق, ادەپ جونىندەگى كەڭەس ونى اۋدان اكىمىنە كەلەسى وتىرىسقا قولىنان جەتەلەپ اكەلۋدى تاپسىردى. تاعى دا ەڭبەككە جارامسىزدىق قاعازىن الىپ ۇلگەرمەسە, ەشكىمگە بەرۋگە بولمايتىن ەلەكتروندى قولتاڭباسىنىڭ قالاي قولدى بولعانىن ءتۇسىندىرۋى ءتيىس بولادى. باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان» وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى