اقتوبەگە كەلگەن «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆپەن بىرگە الدىمەن لاڭكەستەر قولىنان قازا تاپقان اقتوبەلىك ازاماتتاردىڭ وتباسىلارىنا باردى.
2016 جىلعى 5 ماۋسىمدا قازا تاپقان نيكولاي ونيششەنكو مەن ميحايل ماتروسوۆتىڭ ۇيىندە بولدى. م.قۇل-مۇحاممەد پەن ب.ساپارباەۆ قازا تاپقانداردىڭ تۋعان-تۋىستارى مەن جاقىندارىنا ەلباسىنىڭ اتىنان كوڭىل ايتىپ, بارشا قازاقستان حالقىنىڭ قايعىلارىنا ورتاق ەكەندىگىن جەتكىزدى, اقتوبە قالاسىندا بولعان جانتۇرشىگەرلىك لاڭكەستىك وقيعاعا قاتىسى بار قىلمىسكەرلەر زاڭمەن قاتال جازالاناتىنىن, قازا تاپقانداردىڭ وتباسىلارىنا قولداۋ مەن كومەك كورسەتىلەتىنىن ايتتى. «پرەزيدەنت ەشكىمدى مەملەكەت نازارىنان تىس قالدىرماۋدى اتاپ تاپسىردى», – دەدى مۇحتار ابرار ۇلى.
«نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى م.قۇل-مۇحاممەد پارتيا وبلىستىق فيليالىنىڭ اكتيۆىمەن جيىن وتكىزدى. جيىندى ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ قىسقاشا ءسوز سويلەپ اشىپ, كەشەگى قاراقشىلىق وقيعانىڭ جايىنا توقتالدى. ول وبلىستا قوعامدىق-ساياسي جاعداي تۇراقتى ەكەنىن, بارلىق كاسىپورىندار, شارۋاشىلىقتار, كاسىپكەرلەر جۇمىستارىن جالعاستىرىپ جاتقانىن, كوممۋنالدىق, كولىك جانە الەۋمەتتىك قىزمەتتەر حالىققا قىزمەت كورسەتۋدە ەكەنىن جەتكىزدى.
– مەملەكەت باسشىسى تاپسىرماسىنا سايكەس, قۇقىق قورعاۋ, ارناۋلى جانە پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جۇمىس جاساپ جاتىر. وسى لاڭكەستىك وقيعاسىنا قاتىسى بار ادامداردىڭ كىم ەكەنى بەلگىلى. نەگىزگىلەرى ۇستالدى. ۇستالماعان 4-5 اداممەن ارناۋلى مەكەمە قىزمەتكەرلەرى اينالىسۋدا. اۋرۋحانالاردا جاراقاتتانعان 18 ادام جاتىر, كەشە ولارمەن تىلدەستىم. بارلىق كومەكتەر جاسالۋدا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, استانادان ارنايى مامان دارىگەرلەر كەلىپ, جۇمىس ىستەدى. قازىر ءوزىمىزدىڭ دارىگەرلەر جۇمىس جاساۋدا, ءدارى-دارمەكپەن تولىعىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بارلىق جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرمىز, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
جيىندا ءسوز العان «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد رامازان ايىندا, ۇلكەن مۇباراك مەرەكەنىڭ الدىندا اڭگىمەنىڭ قاسىرەتتى جاعدايدان باستالىپ وتىرعانىنا وكىنىشىن ءبىلدىردى. اقتوبەنىڭ قاي زاماندا بولماسىن بەرەكەنىڭ, بىرلىكتىڭ, تىنىشتىقتىڭ, ءبىر-بىرىنە دەگەن سىيلاستىق پەن تۇسىنىستىكتىڭ مەكەنى بولعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ۇستىنە, ەلباسىنىڭ قولداۋىمەن اقتوبە قازاقستاننىڭ باسقا ءوڭىرلەرىمەن سالىستىرعاندا ونەركاسىبىنىڭ, يندۋسترياسىنىڭ, ءتىپتى, قالا دامۋىندا دا ايتارلىقتاي دارەجەگە جەتكەنىن العا تارتا سويلەدى.
– ءبىزدىڭ قاسيەتتى, اسىل ءدىنىمىزدىڭ اتىن جامىلىپ, وسىنداي ارەكەتتەرگە بارعاندار بۇكىل قازاقستاندى دۇرلىكتىردى. ءاربىر قازاقستاندىق سىزدەرمەن بىرگە, ءسىزدەردىڭ قيىندىقتارىڭىزدى بىرگە بولىسەدى. سول سەبەپتى, ەلباسىمىز دا بالاماسى جوق وسى وڭىرگە مەنى وقيعانىڭ ءىزىن سۋىتپاي ادەيى جىبەردى. «حالىققا ەڭ الدىمەن مەنىڭ كوڭىل ايتۋىمدى جەتكىز. ەكىنشىدەن, اقتوبە ارقاشان مەنىڭ ەرەكشە نازارىمدا بولعان جانە بولىپ قالا بەرەدى دە. اقتوبە وبلىسىنا رەسپۋبليكادان بولىپ جاتقان كومەك, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جوبالار, ءوڭىردىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋى ەشقاشان توقتامايدى. ءارى قاراي ءوزىنىڭ جالعاسىن تابادى» دەپ تاپسىردى, – دەدى م.قۇل-مۇحاممەد.
سونداي-اق, ول وڭىردە مەكتەپ قۇرىلىسىنىڭ قارقىندى ءجۇرگىزىلىپ جاتقانىن, يندۋستريالىق دامۋ باعىتى بويىنشا دا اقتوبە وبلىسى جەتەكشى ورىندا ەكەنىن العا تارتتى.
تۇستەن كەيىن «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى م.قۇل-مۇحاممەد ءوڭىر يمامدارىمەن كەزدەستى. «نۇر عاسىر» مەشىتىندەگى ءوڭىردىڭ ءدىني جەتەكشىلەرىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اقتوبەنىڭ سۇتتەي ۇيىعان ءوڭىر ەكەنىن تاعى ءبىر ەسكە سالا كەلىپ, جازىقسىز جانداردىڭ قۇربان بولۋىنا اكەلىپ سوققان تەررورشىلاردىڭ ارەكەتىن قاتاڭ ايىپتادى. لاڭكەستىك ارەكەتكە بارعان قاسكويلەردىڭ كىلىعىنىڭ ەشقانداي دىنمەن سىيىسپايتىنىن, قاي دىندە دە كىسى ءولتىرۋ قاتاڭ ايىپتالاتىنىن جەتكىزدى. سودىرلاردىڭ ماقساتى سۇتتەي ۇيىعان ءومىرىمىزگە ىرىتكى سالۋ, ءدىنىمىزگە, سالت-ءداستۇرىمىزگە كولەڭكە ءتۇسىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بەرەكە-بىرلىك بولماعان جەردە نە بولاتىنىن يراكتاعى, سيرياداعى قاسىرەتتى وقيعالار كورسەتىپ وتىرعانىن مىسالعا كەلتىردى.
يمام دەگەن حالىقتىڭ الدىندا تۇراتىن ادام, دەي كەلىپ, جات اعىمداعى دىنگە كوڭىلى اۋعانداردىڭ بەتىن بەرى بۇرۋ ءۇشىن ءدىني ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جانداندىرىپ, كوپشىلىك جينالعان جەردە يمامداردىڭ ۋاعىز ايتۋى قاجەتتىگىن, ەلدى بەيبىتشىلىك پەن بىرلىككە شاقىرۋدا يمامداردىڭ ءرولى زور ەكەنىن كولدەنەڭ تارتتى. قازاقتىڭ ءدىنىن دە, ءتىلىن دە, سالت-ءداستۇرىن دە بەرىك ساقتاعان حالىق ەكەنىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, لاڭكەستەردىڭ وسىنداي قايعىلى قادامعا بارۋىنا ءبىزدىڭ دە كىنامىز بولۋى مۇمكىن دەگەن وي قوزعادى. «ازاماتتارى قازا بولعان وتباسىلارىنا بارىپ كوڭىل ايتقاندا, اڭىراعان انانى, جىلاعان جاردى, كوز جاسىن تىيا الماعان بالانى كورىپ, جەردىڭ ۇستىمەن بارىپ, استىمان قايتقانداي كۇي كەشتىك. كىسى ولتىرگەن ادامداردى ەشتەڭەمەن اقتاۋعا بولمايدى. كەز كەلگەن پەندەگە عۇمىر سىيلايتىن دا, ۋاقىتى كەلگەندە ونى الاتىن دا ءبىر اللانىڭ ءوزى. ەندەشە, كىسى ولتىرگەن جاۋىزدى قۇدايعا قارسى شىققان قىلمىسكەر دەۋىمىز كەرەك. ولاردى مۇسىلمان, ءتىپتى ادام دەپ ايتۋعا دا بولمايدى», – دەدى م.قۇل-مۇحاممەد.
جيىندا ءسوز العان قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجى ۇلى مۇنىڭ يسلام ءدىنىمەن ءۇش قايناسى سورپاسى قوسىلمايتىن ارەكەت ەكەنىن ايتا كەلىپ, لاڭكەستىكتىڭ يسلام دىنىنە جات قۇبىلىس ەكەنىن جەتكىزدى. حرومتاۋ اۋدانىنىڭ باس يمامى ءالي المات ءۇش مەشىتكە 400-گە جۋىق جاماعات كەلەتىنىن, جۇما نامازىنا كەمىندە 60 ادام تۇراتىنىن جەتكىزدى. جىل باسىنان بەرى 25 كەزدەسۋ وتكىزىلىپ, ولارعا 1800 ادام قاتىسقانىن, جات اعىمعا بوي الدىرعان بىرنەشە ادامدى حاق جولىنا ءتۇسىرۋدىڭ ءساتى تۇسكەنىن ايتىپ ءوتتى.
وسى ساتتە مۇحتار ابرار ۇلى ءبىزدىڭ ارقايسىمىز وسىلاي بۇرىس جولعا تۇسكەندەردى شىنايى يسلامعا بەت بۇرعىزساق, سوندا عانا مۇنداي قاندى وقيعا بولماس ەدى, دەدى. ايتا كەتەيىك, اتالعان شاراعا وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىنان كەلگەن 50-دەن استام يمام قاتىستى.
سودان كەيىن «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى م.قۇل-مۇحاممەد ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەر سارايىندا زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋگە جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى, وقىتۋشىلارى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ساياسي پارتيالاردىڭ وكىلدەرى كەلدى. كەزدەسۋدە ءسوز العان مۇحتار ابرار ۇلى اقتوبە ءوڭىرىنىڭ بەرەكە-بىرلىگى مىقتى, تاتۋلىعى تاماشا جەر ەكەنىن ايتا كەلىپ, وسىنداي توسىن وقيعانىڭ ورىن العانىنا وكىنىشىن ءبىلدىردى.
– ءدال وسى زالدا قۋانىشتى جاعدايلاردا ءسوز سويلەگەن كەزدەرىم بولدى. بۇگىن قاسىرەتتى تاقىرىپتا ءسوز باستاۋ وتە قيىن بولىپ تۇر. اقتوبە – قانشاما ۇلت وكىلدەرىنەن قۇرالسا دا بەرەكە-بىرلىگى جاراسقان ءوڭىر. بۇل توپىراقتان قازاق ونەرىنە, مادەنيەتىنە ولجا سالعان تالاي تارلاندار شىقتى. مۇندا سولاردىڭ مۇراسىن جالعاستىرۋشى, ءىسىن العا اپارۋشى عالىمدار, ونەر, مادەنيەت قىزمەتكەرلەرى, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, پىكىر قالىپتاستىراتىن قاۋىم وتىر. كۇنى كەشە عانا قاندىقول قاراقشىلار قولىنان قانشاما اقتوبەلىك وتان قورعاۋشى جاستاردىڭ قانى توگىلدى. مىنانداي بەيبىت زاماندا كىسى ءولتىرۋ وتە اۋىر ءارى كەشىرىلمەس قىلمىس. قىلمىسكەرلەر باسقا جاقتان كەلگەن جوق, ءوز ورتامىزدان شىقتى. ەندەشە, ولاردىڭ تەرىس جولعا تۇسۋىنە تاربيە بەرە الماعان ءبىز دە كىنالىمىز. سوندىقتان, ءبىز الداعى ۋاقىتتا وسىنداي قاندى وقيعالار بولماۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن ىستەۋىمىز كەرەك. تاربيەگە كونبەيتىن, ىزگىلىككە يلانبايتىن ادام جوق. ەڭ مىقتى قارۋ – ءسوز. ءبىزدىڭ سولارعا ءبىر اۋىز ءسوزىمىز, يلاندىرۋىمىز جەتپەي جاتتى. ءباتۋالى ءسوزىمىزدى تىڭداتا الساق, تالاي جاستى ساقتاپ قالار ما ەدىك. بۇل ارادا ۇستازدار مەن عالىمداردىڭ ءرولى زور. سوندىقتان, سىزدەر ءباتۋالى سوزدەرىڭىزبەن جاستاردى تەرىس جولدان ءتۇزۋ جولعا سالۋعا ىقپال ەتۋلەرىڭىز كەرەك, – دەي كەلىپ, مۇحتار ابرار ۇلى جەر ماسەلەسىنە بايلانىستى تولقۋدىڭ اقتوبەدە باستالعانىن, وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ دەر كەزىندە حالىققا شىعىپ, تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ارقىلى ابىرجۋلىقتىڭ الدىن العانىن اتاپ ءوتتى.
ول, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ دىنارالىق, ۇلتارالىق كەلىسىم ورناعان التىن بەسىك ەكەنىن ايتتى. ەلدەگى تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ ەلباسى ساياساتىنان ارنا تارتاتىنىن, كەيبىرەۋلەر ايتىپ جۇرگەندەي, وڭىردە قىتايلىقتاردىڭ كوپ ەمەستىگىنە, مۇناي وندىرۋدەگى ءوڭىردىڭ ۇلەسىنەن ناقتى مىسالدار كەلتىردى. «سول ءدىننىڭ اتىن جامىلىپ جۇرگەندەردىڭ ءوزى اراب ءتىلىن بىلمەيدى, قۇراندى تارقاتىپ وقي المايدى, ءدىني تەرميندەردى تۇسىنبەيدى. ءسويتىپ, ءداستۇرلى دىنىمىزگە كولەڭكە تۇسىرەدى. بولاشاقتا مۇنداي قايعىلى وقيعانىڭ ورىن الماۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋعا ءتيىستىمىز», – دەدى م.قۇل-مۇحاممەد.
زيالى قاۋىممەن كەزدەسۋدە ءسوز العان كونستانتين تسحاي لاڭكەستەردىڭ ءىس-ارەكەتى ەشبىر دىنگە, ادامگەرشىلىك قاعيداتتارىنا سىيمايتىنىن ايتا كەلىپ, ولاردىڭ زاڭمەن لايىقتى جازالانۋى كەرەك ەكەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق, سودىرلاردىڭ قايعىلى وقيعاسىنان ساباق الۋ كەرەكتىگىن, تاربيە جۇمىستارىندا ءالى ويلاناتىن ماسەلەلەر بار ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, «ەر باقىت» پاتريوتتىق سپورت كلۋبىنىڭ جەتەكشىسى مارات قويلىباەۆ, قحا مۇشەسى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, ەكونوميكالىق كوللەدج ديرەكتورى سەرگەي ۆيشنياك, جەر تۋرالى زاڭنامانى ءتۇسىندىرۋ ءجونىندەگى وبلىستىق ۇشجاقتى كوميسسيانىڭ مۇشەسى, «ازات وردا» قوزعالىسىنىڭ بەلسەندىسى كوشكەنباي احمەتوۆ لاڭكەستەردىڭ ارەكەتىن ايىپتادى, مۇنداي قايعىلى وقيعادان ساباق الۋ كەرەكتىگىنە, بولاشاقتا مۇنداي قايعىلى وقيعاعا جول بەرمەۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋداردى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە وبلىسى
* قاتىسۋشىلار لەبىزى
