ۇكىمەت ساعاتىندا جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتى مەن ونى دامىتۋدىڭ جايى قارالدى

ماجىلىستە پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسىمباەۆانىڭ جەتەكشىلىگىندە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 27-قادامىنىڭ شەڭبەرىندە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتى جانە ونى دامىتۋ» دەگەن تاقىرىپتا ۇكىمەت ساعاتى ءوتتى. توراعانىڭ ورىنباسارى: «مەم­لەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى ماقالاسىندا سوت جۇيەسىنىڭ رەفورماسى شەڭ­بەرىندە بىرقاتار ينستيتۋتتىق شە­شىمدەر جۇمىس ىستەي باستايتىنىن, ولار­دىڭ قاتارىنا مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىلارىن كەزەڭ-كە­زەڭىمەن قىسقارتا وتىرىپ, جەكە سوت ورىن­داۋشىلارى ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ كورسەتتى. قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ «100 ناق­تى قادام» ۇلت جوس­پارىنىڭ 27-قادامىندا كورىنىس تاۋىپ وتىر. بۇل باعىتتاعى جۇمىس بىرنەشە جىل بۇرىن باستالعان. ال اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ جانە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن دامى­تۋدىڭ نەگىزى بول­دى. 2015 جىلعى قازان ايىن­دا قابىلدان­عان كاسىپكەرلىك ءما­سەلەلەرى بو­يىنشا زاڭ ەلىمىزدە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن ەن­گىزۋدى ءىس جۇزىندە بەكىتتى», – دەدى. سونداي-اق, ول قازىرگى ۋاقىتتا سوت اكتىلەرىنىڭ ۋاقتىلى ورىندالماۋى, ءىشىنارا جازانىڭ بۇلتارت­پاستىعى قاعيداتىن ەلەمەۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرى پروبلەمالارى جانە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى, ونىڭ قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى, وسى ينستيتۋتتىڭ تابىستى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن وڭتايلى شەشىمدەر ازىرلەۋ مۇمكىندىگى ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن وزەكتى بولىپ تابىلاتىنىن ايتتى. «سوتتاردىڭ شەشىمدەرىن ءوز ەركىمەن ورىنداۋ قۇقىقتىق مادەنيەتتىڭ اجىراماس بولىگى بولا قويعان جوق. اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ شەڭبەرىندە بۇزىلعان قۇقىقتاردى جانە ازاماتتاردىڭ زاڭمەن قور­عالاتىن مۇددەلە­رىن قالپىنا كەلتىرۋ پروتسەسىن ۇيىم­داستىرۋ قاجەت. ايتالىق, قازىرگى ۋاقىتتا جەكە سوت ورىنداۋشىلارىندا 1 ملن. 141 مىڭ قۇجات (1 ترلن. 561 ملرد. تەڭگە سوماعا) ورىنداۋدا جاتىر. وسى قۇجاتتاردىڭ ىشىندە تەك 40 پايىزى عانا بولاشاقتا ورىنداۋعا بولاتىن شەشىمدەر. وسى تسيفرلاردان-اق ەلىمىزدە 5 ينستيتۋتتىق رە­فور­مانىڭ «زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» باعىتىن جۇزەگە اسىرۋدا ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋدا سوت اتقارۋشىلىق قورعاۋ ينس­تيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ وزەكتىلىگىن بايقاۋعا بولادى», – دەدى گ.يسىمباەۆا. وسى ماسەلەنى جان-جاقتى تال­قىلاۋ ماقساتىندا ۇكىمەت ساعا­­تىنا جوعارعى سوت, باس پرو­كۋ­راتۋرا, ادىلەت مينيسترلىگى, ءىش­كى ىستەر مينيسترلىگى, ۇلتتىق بانك باس­شىلارىنىڭ جەتەكشىلىك ەتەتىن ورىنباسارلارى, جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ رەس­پۋب­­­ليكالىق پالاتاسىنىڭ, جە­كە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ ءوڭىر­لىك پالاتالارىنىڭ, باس پرو­كۋ­را­تۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيس­تيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ, قارجىگەرلەر قا­ۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرى شا­قىرىلىپتى. ءسوز كەزەگى ماسەلەنى بايانداۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت ءمينيسترى بەرىك يماشەۆ­قا بەرىلدى. ول: «سوت اكتىلەرىن ورىن­­داۋ سوت تورەلىگىن ىسكە اسى­رۋدىڭ تۇپكىلىكتى ناتيجەسى جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قور­عاۋعا كونستيتۋتسيالىق كەپىل­دىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ما­ڭىزدى قۇرالى بولىپ تابىلادى. 4-5 جىل بۇرىن ونىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىنە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ ءتيىستى ءمار­تەبەسىنىڭ بولماۋى, جەت­كى­لىك­سىز وكىلەتتىكتەرى, تومەن جالاقى, تيىسىنشە, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالماۋى جانە جۇكتەمەسىنىڭ كوپتىگى تە­رىس اسەر ەتتى. سونىمەن قاتار, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ورگاندارىن ءبىر ۆەدومس­تۆولىق قۇرىلىمنان ەكىنشىسىنە بەرۋ جۇيەنى نىعايتۋعا ىقپال ەت­پەگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. اتال­­عان پروبلەمالارعا بايلانىستى ەلىمىزدە شىعارىلعان سوت اكتىلەرىنىڭ شامامەن ءار­بىر ءۇشىنشىسى ورىندالمادى. نەگىزسىز جوعارى بىلىكتىلىك تالاپتارى بەلگىلەندى. ۇمىتكەر جەكە سوت ورىنداۋشىسىندا شا­­مامەن ءبىر جىل مەرزىمىمەن ۇزدىكسىز تاعىلىمدامادان ءوتۋى ءتيىس ەدى. بۇل رەتتە, جەكە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ 3 جىلدان كەم ەمەس جۇمىس ءوتىلى, ونىڭ 1 جىلى جەكە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ لاۋازىمىندا بولۋى قاجەت. ودان كەيىن كونكۋرستان ءوتۋى ءتيىس. سونداي-اق, جەكە تۇلعالاردىڭ بانكتىك شوت­تارى تۋرالى اقپاراتتى تالاپ ەتۋ قۇقىعى بەرىلدى», – دەي كەلىپ, ب.يماشەۆ بۇگىندە جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ سانى 1200-گە جەتكەنىن, مۇنىڭ وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە كوپ ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. تەك ال­ماتىنىڭ وزىندە – 173, استانادا – 138, قاراعاندىدا 116 دەگەندەي. رەسپۋبليكا حالقىنا شاققاندا 20 مىڭ ادامعا بىرەۋدەن كەلەدى ەكەن. الايدا, وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دا­مۋى­نىڭ ايىر­ماشىلىعىنا, سون­داي-اق, حالىقتىڭ دىلىنە بايلانىس­تى جەكە سوت ورىنداۋشىلارى سانىنىڭ ءوسۋ دەڭگەيى ءار وڭىردە ءارتۇرلى بولاتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ماسەلەن, باتىس جانە سولتۇستىك وبلىستاردا جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ سانى ءالى دە نورماتيۆتەرگە جەتپەگەن جانە ولار كورسەتەتىن قىزمەتتەرىمەن قامتىلماعان اۋداندار بار. ۇقساس جاعداي نوتاريۋستەرمەن دە بولدى. الايدا, بۇل ماسەلە كەزەڭ-كەزەڭمەن ءوز جولىنا ءتۇستى. جەكە سوت ورىنداۋ­شىلارىمەن مۇنداي پروبلەمالار بولمايدى دەگەن سەنىمدەمىز, دەدى مينيستر. ۆيتسە-سپيكەر قايتادان ءسوز الىپ زاڭناما جانە سوت-قۇ­­قىقتىق رەفورما كوميتەتى اعىمداعى جىلدىڭ 25-31 مامىرى ارالىعىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا, الماتى قالاسىنا جانە الماتى وبلىسىنا ساپارعا شىعىپ قايتقانىن مالىمدەدى. «ساپار بارىسىندا دەپۋتاتتار جەكە سوت ورىنداۋشىلارىمەن, مەملەكەتتىك, قۇقىق قورعاۋ جانە وزگە دە ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن, ازاماتتارمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 27-قادامى شەڭبەرىندە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن دامىتۋ تاقىرىبى بويىنشا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جانە ال­ماتى قالاسىندا دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزدى. وسى اتالعان ءىس-شارالار بارىسىندا سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ پروبلەمالارى جانە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ پەرس­پەكتيۆالارى, ونىڭ قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى تالقىلاندى, اتالعان ينستيتۋتتىڭ تابىستى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن وڭتايلى جاعدايلار جاساۋدىڭ جولدارى ۇسىنىلدى», – دەدى ۆيتسە-سپيكەر. زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ تاقىرىپقا قو­سىمشا بايانداما جاسادى. وتىرىستى قورىتقان ءما­جىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسىمباەۆا: «بۇگىن ۇلت جوسپارىنىڭ 27-قادامىن, جەكە سوت ورىنداۋشىلار ينس­تيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋ بولىگىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا مازمۇندى دا ماعىنالى پىكىر الماسۋ بولدى. وتىرىسىمىزدى قورىتىندىلاي كەلە, بەرىك ءماجيت­­ ۇلىنا مازمۇندى بايانداماسى جانە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ سالاسىنىڭ جاي-كۇيىنە جانە اتالعان سالادا جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورما تۋرالى جان-جاقتى تالداۋ جاساپ بەرگەنى ءۇشىن العىسىمىزدى بىلدىرگىم كەلەدى. مينيسترلىك الداعى ۋاقىتتا دا اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ءجۇ­يەسى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرا تۇسەتىنىنە سە­نىمدىمىن. بۇگىنگى وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەتكە بىرقاتار ۇسىنىستار جوباسى دايىندالدى. ايتىلعان ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر تولىق ەسكەرىلىپ, باس كوميتەت ءتيىستى جۇمىس جاسايتىن بولادى. قوسىمشا سۇراقتار مەن ەسكەرتۋلەردى زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنە بەرۋلەرىڭىزدى سۇرايمىن», – دەدى. شارا اياسىندا تاقىرىپتىق كورمە بولدى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»