سوڭعى جىلدارى قازاقستاندى ينۆەستيتسيا سالۋعا تارتىمدى ەلدەر قاتارىنا قوسۋ ماقساتىندا بىرقاتار وڭدى شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى. سونداي وڭدى شارالاردىڭ ءبىرى كەشە جوعارعى سوت توراعاسى قايرات ءماميدىڭ جەتەكشىلىگىمەن «ينۆەستيتسيالاردى قورعاۋدىڭ ينستيتۋتتىق تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق داۋلار جانە تورەلىك تۋرالى زاڭنامانىڭ جاڭاشىلدىقتارى» دەگەن تاقىرىپتا ءوتتى.
شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا ەلباسى ەلىمىز ءۇشىن الداعى ون جىلداعى نەگىزگى مىندەت ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ بولىپ تابىلاتىندىعىن ەرەكشە اتاپ وتكەن-ءدى. وسىعان وراي, ۇلتۇستىلىك قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ۇلكەن ماڭىزعا يە. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى ەكونوميكالىق دامۋ جانە ىنتىماقتاستىق ەلدەرىنىڭ ستاندارتتارى نەگىزىندە ازىرلەنگەندىگىن تىلگە تيەك ەتكەن ق.ءمامي ۇلت جوسپارىنىڭ ەكىنشى باعىتى زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى بولسا, ول قۇقىقتىق ورتانى قايتا جاڭعىرتۋمەن بايلانىستى ەكەندىگىن ەرەكشە اتادى. «قازىرگى زاماندا ينۆەستيتسيالىق قىزمەت كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ءوسۋىنىڭ ماڭىزدى العىشارتى بولىپ تابىلادى. قازاقستان ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى قايرات ءابدىرازاق ۇلى.
جوعارعى سوت توراعاسى قىسقا ۋاقىت ىشىندە قولدانىستاعى ءبىرقاتار زاڭدىق قۇجاتتارعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, رەسپۋبليكامىزدا ينۆەستيتسيالىق داۋلاردى شەشۋگە ارنالعان جەكە سوت ءوندىرىسى قۇرىلعاندىعىمەن دە ءبولىستى. بۇدان باسقا, اكىمشىلىك پروتسەسسۋالدىق كودەكستە ينۆەستيتسيالىق داۋلاردى شەشۋگە ارنالعان نورمالاردىڭ قاراستىرىلعانىن دا ورتاعا سالدى. جانە ءىرى ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن داۋلاردى قاراۋ جوعارعى سوتتاعى مامانداندىرىلعان سوت القاسىنا جۇكتەلسە, وزگە دە ينۆەستيتسيالىق داۋلار تەك استانا سوتىندا قارالاتىنى بەلگىلى بولدى. ينۆەستيتسيالىق سوتتار قازاقستاندىق سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە وزىندىك وڭ ىقپالىن تيگىزبەك. سونداي-اق, جوعارعى سوتتا حالىقارالىق كەڭەس قۇرىلىپ, وندا ون ەكى قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق بەدەلدى زاڭگەرلەر مەن عالىمدار ازاماتتىق ىستەر بويىنشا العاشقى ساراپتامالىق قورىتىندىلارىن دا بەرىپ ۇلگەرگەن.
دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا, سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مارات بەكەتاەۆ, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆ, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ اكىمشىلىگى» اق باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆ ءسوز سويلەدى. م.بەكەتاەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستانعا ينۆەستيتسيالاردى تارتۋدىڭ قولايلى جاعدايلارى جاسالىپ, ولار جۇيەلى دامىتىلىپ وتىرعاندىعىنا نازار اۋدارتتى. ال ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ءۇشىن ماڭىزدى جاعدايلاردىڭ ءبىرى ەلدە ولاردى قورعاۋدىڭ ۇتىمدى قۇقىقتىق تەتىكتەرىنىڭ بولۋى. ءوز كەزەگىندە ق.بوزىمباەۆ ەلىمىزدەگى ەنەرگەتيكا سالاسى شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار ءۇشىن ەڭ تارتىمدى سالا بولىپ وتىرعاندىعىن ەرەكشە اتادى. ءا.يسەكەشەۆ 2005 جىلدان باستاپ قازاقستانعا 200 ميلليارد دوللار تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتىلعاندىعىن, سوڭعى جىلدارى قايتا وڭدەۋ سەكتورىنا ينۆەستيتسيا تارتۋعا ەرەكشە دەن قويىلسا, تەك سوڭعى 6 جىلدا وسى سالاعا 20 ميلليارد دوللار تارتىلعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇل ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العاننان بەرگى قايتا وڭدەۋ سالاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ 7,7 پايىزىن عانا قۇرايدى. مينيستر رەتى كەلگەندە جاھاندىق قاۋىپتەر جاعدايىندا قازاقستان ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلا بەرەتىندىگىن, ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ باستى نازاردا ەكەندىگىنە دە توقتالدى. «وسى ورايدا ينۆەستورلارمەن جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. سوڭعى جىلدارى وتىزعا تارتا ترانسۇلتتىق كومپانيالار ەلىمىزگە كەلدى. جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا. ۇلتتىق كومپانيالارمەن 25 جوبا بەلسەندى قولعا الىنسا, جالپى, 200-گە تارتا جوبا ءىرى جانە شاعىن كومپانيالار تاراپىنان جۇزەگە اسىرىلۋدا», دەپ اتاپ كەتتى اسەت ورەنتاي ۇلى.
ق.كەلىمبەتوۆ «استانا» حالىقارالىق قارجىلىق ورتالىعىنىڭ جۇمىسىن جولعا قويعان زاڭنىڭ قابىلدانعاندىعىنا, اتالعان ورتالىق ينۆەستورلار كاپيتالى مەن وزىق ءبىلىمدى شوعىرلاندىراتىن ەۋرازيا قاقپاسىنا اينالۋى كەرەكتىگىنە ەرەكشە ەكپىن بەرە سويلەدى. ولاي بولسا, ول باتىس پەن شىعىستى جالعايتىن قارجى قۇيىلىمدارىنىڭ كوپىرى بولۋعا ءتيىس.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جىلدارى قازاقستاندى ينۆەستيتسيا سالۋعا تارتىمدى ەلدەر قاتارىنا قوسۋ ماقساتىندا بىرقاتار وڭدى شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى. سونداي وڭدى شارالاردىڭ ءبىرى كەشە جوعارعى سوت توراعاسى قايرات ءماميدىڭ جەتەكشىلىگىمەن «ينۆەستيتسيالاردى قورعاۋدىڭ ينستيتۋتتىق تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق داۋلار جانە تورەلىك تۋرالى زاڭنامانىڭ جاڭاشىلدىقتارى» دەگەن تاقىرىپتا ءوتتى.
شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا ەلباسى ەلىمىز ءۇشىن الداعى ون جىلداعى نەگىزگى مىندەت ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ بولىپ تابىلاتىندىعىن ەرەكشە اتاپ وتكەن-ءدى. وسىعان وراي, ۇلتۇستىلىك قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ۇلكەن ماڭىزعا يە. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى ەكونوميكالىق دامۋ جانە ىنتىماقتاستىق ەلدەرىنىڭ ستاندارتتارى نەگىزىندە ازىرلەنگەندىگىن تىلگە تيەك ەتكەن ق.ءمامي ۇلت جوسپارىنىڭ ەكىنشى باعىتى زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى بولسا, ول قۇقىقتىق ورتانى قايتا جاڭعىرتۋمەن بايلانىستى ەكەندىگىن ەرەكشە اتادى. «قازىرگى زاماندا ينۆەستيتسيالىق قىزمەت كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ءوسۋىنىڭ ماڭىزدى العىشارتى بولىپ تابىلادى. قازاقستان ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى قايرات ءابدىرازاق ۇلى.
جوعارعى سوت توراعاسى قىسقا ۋاقىت ىشىندە قولدانىستاعى ءبىرقاتار زاڭدىق قۇجاتتارعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, رەسپۋبليكامىزدا ينۆەستيتسيالىق داۋلاردى شەشۋگە ارنالعان جەكە سوت ءوندىرىسى قۇرىلعاندىعىمەن دە ءبولىستى. بۇدان باسقا, اكىمشىلىك پروتسەسسۋالدىق كودەكستە ينۆەستيتسيالىق داۋلاردى شەشۋگە ارنالعان نورمالاردىڭ قاراستىرىلعانىن دا ورتاعا سالدى. جانە ءىرى ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن داۋلاردى قاراۋ جوعارعى سوتتاعى مامانداندىرىلعان سوت القاسىنا جۇكتەلسە, وزگە دە ينۆەستيتسيالىق داۋلار تەك استانا سوتىندا قارالاتىنى بەلگىلى بولدى. ينۆەستيتسيالىق سوتتار قازاقستاندىق سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە وزىندىك وڭ ىقپالىن تيگىزبەك. سونداي-اق, جوعارعى سوتتا حالىقارالىق كەڭەس قۇرىلىپ, وندا ون ەكى قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق بەدەلدى زاڭگەرلەر مەن عالىمدار ازاماتتىق ىستەر بويىنشا العاشقى ساراپتامالىق قورىتىندىلارىن دا بەرىپ ۇلگەرگەن.
دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا, سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مارات بەكەتاەۆ, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆ, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ اكىمشىلىگى» اق باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆ ءسوز سويلەدى. م.بەكەتاەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستانعا ينۆەستيتسيالاردى تارتۋدىڭ قولايلى جاعدايلارى جاسالىپ, ولار جۇيەلى دامىتىلىپ وتىرعاندىعىنا نازار اۋدارتتى. ال ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ءۇشىن ماڭىزدى جاعدايلاردىڭ ءبىرى ەلدە ولاردى قورعاۋدىڭ ۇتىمدى قۇقىقتىق تەتىكتەرىنىڭ بولۋى. ءوز كەزەگىندە ق.بوزىمباەۆ ەلىمىزدەگى ەنەرگەتيكا سالاسى شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار ءۇشىن ەڭ تارتىمدى سالا بولىپ وتىرعاندىعىن ەرەكشە اتادى. ءا.يسەكەشەۆ 2005 جىلدان باستاپ قازاقستانعا 200 ميلليارد دوللار تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتىلعاندىعىن, سوڭعى جىلدارى قايتا وڭدەۋ سەكتورىنا ينۆەستيتسيا تارتۋعا ەرەكشە دەن قويىلسا, تەك سوڭعى 6 جىلدا وسى سالاعا 20 ميلليارد دوللار تارتىلعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇل ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العاننان بەرگى قايتا وڭدەۋ سالاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ 7,7 پايىزىن عانا قۇرايدى. مينيستر رەتى كەلگەندە جاھاندىق قاۋىپتەر جاعدايىندا قازاقستان ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلا بەرەتىندىگىن, ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ باستى نازاردا ەكەندىگىنە دە توقتالدى. «وسى ورايدا ينۆەستورلارمەن جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. سوڭعى جىلدارى وتىزعا تارتا ترانسۇلتتىق كومپانيالار ەلىمىزگە كەلدى. جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا. ۇلتتىق كومپانيالارمەن 25 جوبا بەلسەندى قولعا الىنسا, جالپى, 200-گە تارتا جوبا ءىرى جانە شاعىن كومپانيالار تاراپىنان جۇزەگە اسىرىلۋدا», دەپ اتاپ كەتتى اسەت ورەنتاي ۇلى.
ق.كەلىمبەتوۆ «استانا» حالىقارالىق قارجىلىق ورتالىعىنىڭ جۇمىسىن جولعا قويعان زاڭنىڭ قابىلدانعاندىعىنا, اتالعان ورتالىق ينۆەستورلار كاپيتالى مەن وزىق ءبىلىمدى شوعىرلاندىراتىن ەۋرازيا قاقپاسىنا اينالۋى كەرەكتىگىنە ەرەكشە ەكپىن بەرە سويلەدى. ولاي بولسا, ول باتىس پەن شىعىستى جالعايتىن قارجى قۇيىلىمدارىنىڭ كوپىرى بولۋعا ءتيىس.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
قوعام • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
ەينشتەين ءوزىن «الاياق» سەزىنگەن بە؟
قوعام • كەشە
