تاجىريبە الماسۋدىڭ تيىمدىلىگى مول

تاياۋدا ەلورداداعى ترانسفۋزيولوگيا عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىندا (تعوو) دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى وكىلدەرىنىڭ, جاقىن جانە الىس شەتەلدەردىڭ قان ورتالىقتارى باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن «قان قىزمەتىنىڭ قازاقستاندىق مودەلى. تاجىريبەسى جانە كەلەشەگى» اتتى حالىقارالىق سەمينار بولىپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەگەن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ باسىم باعىتىنىڭ ءبىرى دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ باسەكەلەستىك جۇيەسىن دا­مىتۋ بولىپ تابىلادى. قان قىزمەتى حيرۋرگيا, گەماتولوگيا, انەستەزيولوگيا, رەانيماتولوگيا, كلينيكالىق توكسيكولوگيا, ترانسپلانتولوگيا سياقتى جانە باسقا دا مەديتسينانىڭ كلينيكالىق باعىتىنىڭ جەمىستى دامۋىن قامتا­ماسىز ەتىپ, وسى جۇيەدە نەگىزگى ۇستانىمعا يە. بۇگىنگى تاڭدا وتاندىق قان قىزمەتى – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىنىڭ سەرپىندى دامۋشىسىنىڭ ءبىرى, وسى قىسقا ۋاقىت ىشىندە قان قۇيۋ بويىنشا حالىقارالىق قوعامنىڭ جوعارى باعاسىن الۋعا جانە تانىلۋىنا مۇمكىندىگى بار جەتىستىكتەرگە جەتتى. قىزمەتتى وڭتايلاندىرۋ نەگىزىندە حا­لىقارالىق ستاندارتتاردى ءتيىمدى ەنگىزۋ جانە نورماتيۆتىك قۇ­قىقتىق دەرەكتەردى جەتىلدىرۋ ەرىكتى وتەۋسىز قان دونورلىعىن دامىتۋ سياقتى قىزمەتتىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىن ارتتىرۋعا مۇمكىن­دىك بەرەدى; ترانسفۋزيوندىق ىندەت­تىڭ بار بولۋىنا دونورلىق قاندى زەرتحانالىق سكرينينگىلەۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, بۇل 2013 جىلدان باس­تاپ زاڭ شىعارۋشىلىق نەگىزدە مىندەتتى ءتارتىپ بويىنشا ەكى ادىسپەن (يفت+پتر) جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وسى شارانى وتكىزۋ الەمدىك مەديتسينا قوعامىنىڭ كوز الدىندا ەلىمىزدىڭ بەدەلىن كوتەرۋدە ۇلكەن ءمانى بار. سەمينار جۇمىسىن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ اشتى. ول قازاقستاننىڭ قان قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن باسىمدىقتارىنا كەڭىنەن توقتالدى. سونداي-اق, قا­زاق­ستانداعى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋ­لىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ ەلدىك ءوفيسىنىڭ باسشىسى مەليتا ۆۋي­نوۆيچ, ترانس­فۋزيولوگتاردىڭ رە­سەيلىك اسسو­تسيا­تسياسىنىڭ باسشىسى ەۆگەني جيبۋرت وزدەرىنىڭ جۇرەكجاردى قۇتتىقتاۋ سوزدەرىن ارنادى. جيىن بارىسىندا تعوو ديرەكتورى جان­دوس بۇركىتباەۆ «قان قىزمەتى رە­فورماسىنىڭ نەگىزگى باعىتى» اتتى بايانداما جاسادى. 2010 جىلدان باستاپ ورتالىق نەگىزىندە قاننىڭ زەرتحانالىق دياگنوستيكاسىندا تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرىلعان اناليتيكالىق جابدىقتىڭ جابىق ءتيپىن پايدالانۋمەن ەكى كەزەڭدى سكرينينگ قولدانىلادى. زەرتحانالىق دياگنوستيكانىڭ بۇل ءادىسى تمد اۋماعىندا مەملە­كەتتىك ماسشتابتا تەك قازاقستاندا قابىلدانعان, بۇل الدىڭعى قا­تارلى تەحنولوگيانىڭ بولىگىن پاي­­دالانۋدىڭ قان قىزمەتىنىڭ ۇدەمەلى دامىعاندىعىن كۋالان­دىرادى. تومەنگى تەمپەراتۋرا جاع­دايىندا قان جاسۋشاسىن ۇزاق مەرزىمگە ساقتاۋ تەحنولوگياسى پايدالانىلادى, بۇل گەموپوەتيكالىق باعانالىق جاسۋشالارىن ترانسپلانتاتسيالاۋدى پايدالانۋمەن ەمدەۋ ءادىسىن قازاقستاندا ەنگىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزادى. جىل سايىن قان دايىنداۋدىڭ رەسۋرس ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن قولدانۋ, سونداي-اق, ۆيرۋسيناكتيۆاتسيالاۋ, لەيكوفيلتراتسيالاۋ جانە باسقا دا سول سياقتى, قان كومپونەنتتەرىن ينفەكتسيالىق جانە يممۋنولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ قوسىمشا ءادىس­تەرىنىڭ كولەمى ۇلعايىپ كەلەدى. تعوو ترانسفۋزيولوگيا كۋرسى قۇ­رىلعان, ترانسفۋزيوندىق مەديتسينا سالاسىندا عىلىمي-قولدانبالى زەرتتەۋ ىسكە اسىرىلۋدا. راۋشان تاۋىرحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»