* لەبىزدەر لەگى

اكسەل فيشەر, گەرمانيا بۋندەستاگىنىڭ مۇشەسى: – بىزگە تەرروريزم مەن ءدىني ءفاناتيزمنىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ ءۇشىن قولدان كەلگەن نارسەنىڭ ءبارىن جاساۋ كەرەك. بۇعان, اسىرەسە, ءبىلىم, الەۋمەتتىك ساياسات جانە ينكليۋزيۆتى قوعام ار­قى­لى قول جەتكىزۋگە بولادى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا قازاقستان پرەزي­د­ەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «مەن, اسىرەسە, ءبىزدىڭ پوليەتنوستىق جانە پوليكونفەسسيالىق قوعامنىڭ تابىسى ءۇشىن جاقسى نەگىز قالايتىن كوپتەگەن وڭدى يدەيالاردى كورىپ تۇرمىن», دەگەن بولاتىن. مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇۇ جانىنان جاھاندىق انتيتەررورلىق كواليتسيا قۇرۋ باستاماسىن قولدايمىن. مۇنىڭ بۇۇ-نىڭ وركەنيەتتەر اليانسى ءۇشىن جاقسى جاعى كوپ. ول ەلدەر اراسىنداعى تەڭسىز­دىكتى جويۋ مەن ءوزارا تۇسىنىستىكتى ىلگەرىلەتۋ بويىنشا «جۇم­ساق قۇرال» قىزمەتىن اتقارىپ, جانجالداردىڭ الدىن الار ەدى. ەدموندو چيريەللي, يتاليا دەپۋتاتتار پالاتاسى القاسىنىڭ مۇشەسى: – اركىم مادەني جانە اعارتۋ ساياساتىن ءوزىنىڭ بىرتەكتىلىگى ارقىلى قور­عايدى. بۇل ارادا تولە­رانتتىلىقتىڭ, وزگە مادە­نيەتتەرمەن جانە ءدىن­دەرمەن ۇنقاتىسۋدىڭ الاتىن ورنى ايتارلىقتاي. پاپا راتتسينگەر رەگەنسبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىندەگى باعدارلامالىق سوزىندە مادەنيەتتەر مەن دىندەردىڭ شىنايى ۇنقاتىسۋىنا سىلتەمە جاسادى. ويتكەنى, مۇندا بۇگىنگە دەيىن ۇلكەن قاجەتتىلىك بار. جانە مەن قازاقستان مەن ونىڭ پرەزيدەنتى نازارباەۆ تانىتىپ كەلە جاتقان باستاماشىلىقتار تولەرانتتىلىقتىڭ, ەتنوستىق توپتار مەن مادە­نيەت­تەردىڭ جانە دىندەردىڭ بەيبىتقاتار ءومىر ءسۇرۋى­­نىڭ وزىق ۇلگىسى ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. حانس فرانكەن, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى پروتسەدۋرالار, يممۋنيتەتتەر جانە ينستيتۋتتىق ماسەلەلەر جونىندەگى كوميتەتىنىڭ باسشىسى: – وسى ورايدا مەن نيدەر­لاندتىڭ قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جانە تولەرانتتىلىق پەن ءوزارا تۇسىنىستىكتى ىلگەرىلەتۋ بويىنشا تۇراقتى كۇش-جىگەرىنە ۇلكەن قۇرمەت تانىتقانىن ەسكە سالعىم كەلەدى. احماد بەن مۇحامماد ءال-گامدي, ساۋد ارابياسى كورولدىگى كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى: – ءبىرىنشى كەزەكتە قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكى­مەتىنە بارشامىز ءۇشىن ماڭىزدى وسىنداي شارا وتكىزگەنى, سونداي-اق, ۇيىم­داستىرۋشىلارعا اۋەجاي ەسىگىندەگى قارسى الۋلاردان باستالعان قوناق­جاي­لى­لىعى ءۇشىن ريزاشىلىق سەزىمىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. بۇدان بولەك, ساۋد ارابياسى كورولدىگى تەرروريزممەن جانە ەكسترەميزممەن كۇرەس جاعدايلارىندا بارلىق الەمدىك ۇكىمەتتەردىڭ جاھاندىق دەڭگەيدە ىنتىماقتاستىعى مەن ۇيلەسىمدى ءىس-ارەكەتتەرىن جالعاستىرعانى ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ كورسەتەدى. سونىمەن ءبىر مەزگىلدە, زورلىق تەرروريزم مەن ەكسترەميزمنىڭ ءتۇرلى پىشىندەرى مەن كورىنىستەرىنە قارسى كۇرەس بويىنشا باسقا دا بارلىق حالىقارالىق شارالارعا بەلسەندى قاتىسۋشىلاردى ىنتالاندىرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. قورىتىندىسىندا ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ تەرروريزمنىڭ كەز كەلگەن كورىنىستەرى مەن يسلام اتىن جامىلعان تەررورلىق ۇيىمداردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىن شەشىمدى تۇردە جازعىراتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ءويت­كەنى, يسلام ءدىنى بەيبىتشىلىك پەن توزىمدىلىكتىڭ, كەلى­سىم مەن تۇسىنىستىكتىڭ ءدىنى بولىپ تابىلادى ەمەس پە. شلومو مەناحەم كۋك, يزرايل باس اشكەناز ءراۆۆينىنىڭ وكىلى: – ءيزرايلدىڭ باس ءراۆۆينى يتسحاك يوسەفتىڭ اتىنان مەن قازاقستان پرەزيدەنتى مەن پارلامەنتىنە ءار جىل سايىن ماڭىزدى ءماسليحاتتار ءوت­كىزىپ كەلە جاتقانى ءۇشىن ريزا­شىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ استاناداعى سەزدەرى بۇكىل دۇنيەجۇزى ءۇشىن ۇلگىگە اينالىپ وتىر. بارلىق ەلدەرمەن جانە دىندەرمەن, اسىرەسە, «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» دەگەن اسا كوكەيكەستى تاقىرىپتا ۇنقاتىسۋلار جۇرگىزۋ ءۇشىن كەزدەسۋلەردىڭ ماڭىزى وتە زور. ءامال ابدۋللا ءال-كۋبەيسي, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى فەدەرالدى ۇلتتىق كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى: – بۇگىنگىدەي سىندارلى كە­زەڭدە وسى ماڭىزدى وقي­عا­عا قا­­تىسۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن قۇر­مەت. مەن قازاق­ستان رەس­پۋب­­­­لي­­كا­سىنىڭ پرە­زيدەنتى نازارباەۆ مىرزاعا وسىنداي اسا كور­­نەكتى كونفەرەنتسيا وتكىزۋ كەرەكتىگىن سەزىنگەنى ءۇشىن ەرەكشە ريزا ەكەنىمدى بىلدىرەمىن. مۇندا بۇكىل الەم­­­­­دەگى ءتۇرلى دىندەر مەن پارلامەنتتەر وكىلدەرى باس قو­­­سىپ, كون­س­­­ترۋكتيۆتى اڭگىمە-دۇكەن قۇرۋعا مۇمكىندىك الدى. سونداي-اق, مەن قوناقجايلىلىعى مەن جىلى قابىلداۋى, جوعارى كاسىبيلىگى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلا­مەنتىنىڭ سەناتىنا ۇلكەن قۇرمەتپەن العىس ايتامىن. مارتون دەندەشي, ۆەنگريا پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتى: – مەن بۇل كونفەرەنتسياعا ۇلكەن ۇمىتپەن جانە وپتيميزممەن كەلدىم. ويتكەنى, ءتۇرلى مادەنيەتتەر مەن دىندەر وكىلدەرى اراسىنداعى كوممۋنيكاتسيالار قازىرگى الماعايىپ زاماندا بارعان سايىن ۇلكەن ماڭىزعا يە بولا باستادى. ءححى عاسىردىڭ ەلەڭ-الاڭىندا ءبىز ورتاق كۇش-جىگەر تانىتۋ ارقىلى عانا ەڭسەرە الاتىن سىن-قاتەر­لەرمەن ءجيى بەتپە-بەت كەلە باستادىق. ال بارشامىز بو­لىپ ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارا ال­ساق قانا ءبىز ءوزىمىزدىڭ ءدىنىمىزدى سىرتقى كۇشتەردەن قورعاي الامىز. مىنە, مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەن­تىنە اتالعان شارانى ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ۇنقاتىسۋدى ىلگەرىلەتكەنى ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. فاللوپ تاياري, بۇكىلالەمدىك بۋدديستەر قاۋىمداستىعىنىڭ باس حاتشىسى: – مەن قازاقستاننىڭ اسا كورنەكتى پرەزيدەنتى, جوعا­رى مارتەبەلى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا الەم­دىك جانە ءداس­تۇرلى دىندەر كوش­باس­شى­لارىنىڭ سەزىن دايەك­تىلىكپەن شا­قىرىپ كەلە جاتقان باستاما­سى ءۇشىن ءوزىمنىڭ تەرەڭ ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» حالىقارالىق كون­فە­رە­ن­تسياسى – دۇنيەنىڭ كوپتەگەن مازاسىز كۇندەردى با­سى­­نان وتكەرگەنىن كورسەتەتىن اعىمداعى ماڭىزدى ءما­سە­لە. تەرروريزم, مەنىڭشە, بۇگىندە ءبىز بەتپە-بەت كە­لىپ وتىر­عان سىندارلى پروبلەماعا اينالعان سەكىلدى. ال, جالپى ايتقاندا, تەرروريزمگە شاقىراتىن ءدىن اتاۋلى جوق. باحار مۇرادوۆا, ازەربايجان ميللي مەدجليسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى: – ءبىرىنشى كەزەكتە, وسىنداي حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ دەر كەزىندە وتكىزىلىپ وتىرعانى ءۇشىن ءوزىمنىڭ ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. مەن بارشامىز ءۇشىن ايتارلىقتاي كۇردەلى پروبلەمالاردى قوزعاعان وسى كونفەرەنتسيانىڭ قورىتىن­دىلارى تەرروريزم­نىڭ بار­لىق كورىنىستەرىنە قارسى كۇرەستە كۇش بىرىكتىرۋشى قىز­م­ەتىن اتقارىپ, ۇلكەن ۇلەس قو­ساتىنىنا تولىق سەنىمدىمىن. بۇل ارادا اۆتورى نازارباەۆ مىرزا بولىپ تابىلاتىن «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىنىڭ ماڭىزى وتە زور ەكەنىن اتاپ كور­سەتسەم دەيمىن. مانيفەستە كولدەنەڭ تارتىلاتىن پىكىر قايشىلىقتارىن ەڭسەرۋ, قارۋلى جانجالدار مەن اتوم سوعىسىنىڭ الدىن الۋ جولىنداعى كۇش-جىگەرلەر بۇگىنگى تاڭدا اسا كوكەيكەستى. كوستەل الەكسە, رۋمىنيا دەپۋتاتتار پالاتاسىنىڭ دەپۋتاتى, قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سى­مەن دوستىق پارلامەنتتىك توبىنىڭ توراعاسى: – مەن جوعارى ءمار­تەبەلى مىرزا نۇرسۇلتان نازارباەۆقا, قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتىنە مادەنيەتارالىق ءۇن­قاتىسۋعا قولداۋ كورسەتىپ كە­لە جاتقان كۇش-جىگەرى ءۇشىن ءوزىم­­نىڭ تەرەڭ ريزاشىلىق سەزىمىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. سون­­داي-اق, قازىرگى كۇردەلى كەزەڭدە الەمدىك جانە ءداستۇر­لى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىن وتكىزۋ تۋرالى باست­اما كوتەرگەنى قاي جاعدايدا دا قولداۋعا لايىق. ءويت­كەنى, سەزدەردىڭ كونفەس­سياارالىق ۇنقاتىسۋ ارقىلى جاھان­دىق پروبلەمالاردى شەشۋگە كومەكتەسەتىنى كۇمانسىز. بۇل سىزدەردىڭ ءتۇرلى مادەنيەتتەر توعىسىندا ورىن تەپكەن تاماشا ەلدەرىڭىزدىڭ بۇگىندە ءتۇرلى ءدىني كونفەس­سيالار اراسىندا بەيبىتشىلىك پەن تولەرانت­تىلىق­تى ىلگەرىلەتۋ ارقىلى ءوزىنىڭ دىنارالىق ۇنقا­تىسۋعا جاقىن­دىعىن كورسەتەتىنىنىڭ تاعى ءبىر ايعاعى بولىپ تابىلادى. موحامماد سالەح سالدجۋكي, اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى تومەنگى پالاتاسىنىڭ دەپۋتاتى: – بۇگىندە ەكسترەميزم مەن تەرروريزم ەۋروپادا, امە­ريكادا, افريكا مەن ازيادا, ونىڭ ىشىندە تاياۋ شى­عىستا جانە ورتالىق ازيادا ادام­داردىڭ باسىم بولىگىنە قاتەر ءتوندىرىپ وتىر. بۇل قاتەر كۇن وتكەن سايىن تەرەڭدەي ءتۇسىپ, الەم حالىقتارىنىڭ ايتار­لىقتاي الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزۋدا. بۇل جايتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى, جوعارى مارتەبەلى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىندە جان-جاقتى اتاپ كور­سەتەدى. قازاقستان باسشىسىنىڭ اتالعان ۇندەۋى قازىر­دىڭ وزىندە اۋعانستانداعى قوعامدىق-ساياسي توپتار اراسىندا ادام ايتقىسىز قىزىعۋشىلىق تۋعىزىپ وتىر. ۆالتەر شۆيممەر, «وركەنيەتتەر ۇنقاتىسۋى» الەمدىك قوعامدىق فورۋمىنىڭ تەڭ توراعاسى, ەۋروپا كەڭەسىنىڭ بۇرىنعى باس حاتشىسى: – مەنىڭ وسى كون­فە­رەنتسياعا جانە ونىڭ ۇيىم­داستىرۋشىلارىنا ءۇن­­دەۋ جولداعانى ءۇشىن قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆقا, وسىناۋ زاماناۋي جانە كوكەيكەستى پروبلەمالاردى تالقىلاۋعا مۇمكىندىك تۋدىرعانى ءۇشىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنا جانە ونىڭ باسشىسى, قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى ق.توقاەۆقا العىس سەزىمىن بىلدىرگىم كەلەدى. گۋن تسزيانۆەي, اوسشك-ءنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى: – مەن ءۇشىن «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» اتتى وتە ماڭىزدى دا كوكەيكەستى تاقىرىپتاعى وسىناۋ كونفەرەنتسيادا ءسوز سويلەۋ وراسان قۇرمەت. قازاقستان ءوزىنىڭ كوپ ءتۇرلى ەتنوستىق توپتارىمەن جانە دىندەرىمەن ءبىر-بىرىمەن تاتۋلىقتا جانە ۇيلەسىمدە ءومىر سۇرۋگە بولاتىندىعىنىڭ فەنومەنىنە ۇلگى رەتىندە قىزمەت ەتەدى. قازاقستاننىڭ حالقى مەن ۇكىمەتىنە وسىناۋ ۇلگىگە سايكەس ءومىر سۇرە بەرۋدى تىلەيمىن. يلياس ۋماحانوۆ, رەسەي فەدەراتسياسى فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى: – ەڭ الدىمەن تاياۋدا عانا قازاقستان رەسپۋبليكاسى سەناتىندا ءسوز سويلەي وتىرىپ, قازىرگى زاماننىڭ باستى قاتەرى – تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بۇكىل سالاماتتى كۇشتەرىن جۇمىلدىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن رەسەيدىڭ بۇكىل سەناتورلىق كورپۋسى مەن فەدەراتسيا كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ۆ.ماتۆيەنكونىڭ اتىنان ەڭ ءبىر جىلى نيەتتى قۇتتىقتاۋ سوزدەرىن جانە تابىستى جۇمىسقا دەگەن تىلەگىن جەتكىزگىم كەلەدى. بۇگىندە قازاقستان تەرروريزمگە قارسى ءىس-ارەكەت سالاسىندا ناقتى شەشىمدەر ىزدەستىرۋ ورتالىعىنا اينالۋدا. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن استانادا وتكىزىلىپ كەلە جاتقان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى الەمدىك ماڭىزداعى ءىرى وقيعاعا اينالدى. تەرروريزم توندىرەتىن قاۋىپتەردى جاقسى بىلەتىندىكتەن دە ءبىز بۇل كۇش-جىگەرگە قولداۋ كورسەتەمىز. حالەد اكاشە, قاسيەتتى تاقتىڭ (ۆاتيكان) پاپالىق دىنارالىق ۇنقاتىسۋ جونىندەگى كەڭەسىنىڭ يسلاممەن بايلانىستار ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى: – پاپالىق دىنارالىق ۇنقاتىسۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ پرەزيدەنتى كاردينال جان-لۋي توراننىڭ اتىنان وسىناۋ ماڭىزدى كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشىلار مەن وعان قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتايمىن. مەن وسى كونفەرەنتسيا ءبىزدىڭ دىندەرىمىز بەن ءبىزدىڭ ورتاق ادامزاتتىڭ بەيبىتشىلىگى مەن باۋىرلاستىعى جولىنداعى كەلەسى قادام بولادى دەگەن ءوزىمنىڭ قۇلشىلىققا تولى تىلەگىمدى بىلدىرەمىن. مۇحامماد زيا ۋل حاك, يسلام قۇقىعى بويىنشا پروفەسسور جانە يسلاماباد حالىقارالىق يسلام ۋنيۆەرسيتەتى يسلامدىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى (پاكىستان يسلام رەسپۋبليكاسى): – قۇرمەتتى حانىمدار مەن مىرزالار, بىرىنشىدەن, مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا, ونىڭ حالقىنا جانە ەڭ ماڭىزدىسى, ونىڭ ليدەرى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا الەمدىك دىندەردى ءبىر-بىرىنە جاقىنداستىرۋداعى كۇش-جىگەرى ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, قازىرگى زامانعى قوعامداعى دىندەرگە وڭ ۇلەس قوسۋداعى, اتاپ ايتقاندا, تەرروريزمدى جويۋداعى كۇش-جىگەرى ءۇشىن العىس ايتقىم كەلەدى. بۇگىنگى كونفەرەنتسيا وسى تۇرعىداعى ماڭىزدى كۇش-جىگەر. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ وتكەندەي, جاھاندىق داعدارىس تەك تاۋەكەلدەر عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, جاڭا مۇمكىندىكتەر دە تۋعىزادى. جاڭا جاھاندىق ءومىر شىندىعىنىڭ سىن-قاتەرلەرى ءبىزدىڭ شىنايى مۇمكىندىكتەرىمىزگە نەگىزدەلىپ, ءىس-قيمىلداردىڭ كەشەندى ستراتەگياسىنا قارسى قويىلۋى ءتيىس. قازاقستان ۇكىمەتى «بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ­دىڭ 100 ناقتى قادامى» ۇلت جوسپارىن ومىرگە ەنگىزدى. پار­لامەنت ۇلت جوسپارى ءۇشىن زاڭدىق نەگىزدى رەتتەۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەۋدە. شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كەدەرگىلەر جويىلىپ, باسقارۋ جەتىلدىرۋدە. وسى شارالاردىڭ ءبارى مەملەكەتتىڭ, قوعام مەن ەكونوميكانىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. مۇنداي ءىس-قيمىلدار الەمنىڭ بارلىق جەرلەرى ءۇشىن دە قاجەت. شەيح مۇحيددين افيفي احماد ابدەلماجيت, ءال-ازحار اكادەمياسىنىڭ باس حاتشىسى (ەگيپەت اراب رەسپۋبليكاسى): – ەڭ الدىمەن بارشا وسى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارعا جوعارعى يمام, «ءال-ازحار» ەگيپەت ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شەيحى احمەد ات-تايەبتىڭ قۇتتىقتاۋ سوزدەرىن جەتكىزۋگە رۇقسات ەتىڭىزدەر. بۇكىل يسلام الەمى بۇگىندە ءبارىمىز دە زارداپ شەگىپ وتىرعان تەرروريزمدى ايىپتايدى. سوعان بايلانىستى مۇسىلماندار مەن مۇسىلمان ەمەستەر, بۇكىل قوعام, ۇكىمەتتەر وكىلدەرى, دىندەر مەن ينتەلليگەنتسيا كۇش كورسەتۋ تەرروريزمنىڭ بارلىق كورىنىستەرىنە بىرلەسە قارسى تۇرىپ, ونىڭ الدىن الۋ مەن وعان قارسى كۇرەسكە بارلىق كۇش-جىگەردى جۇمساۋى قاجەت. سەرگەي رىباكوۆ, تمد پاا مادەنيەت, اقپارات, تۋريزم جانە سپورت جونىندەگى تۇراقتى كوميسسياسىنىڭ توراعاسى, رەسەي فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسىنىڭ عىلىم, ءبىلىم بەرۋ جانە مادەنيەت جونىندەگى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى: – بۇگىنگى كونفەرەنتسيا تاقىرىبى ماڭىزدى دا كوكەيكەستى. ءدىني ەكسترەميزم پروبلەماسىنىڭ وتكىرلەنۋى جاعدايىندا ادامداردى توپتاستىرۋ جانە ولارعا شىنايى ءدىني يدەالداردى جەتكىزۋ ىسىندە ءداستۇرلى دىندەر ءرولى ارتا تۇسەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ورىندى اتاپ كورسەتكەندەي, «بارلىق دىندەردىڭ قاعيداتى بىرەۋ – ولتىرمە, جاقىنىڭا كومەكتەس, كەشىرىمدى بول, ەڭبەك ەت, وتباسىن قۇر». ماسكەۋ جانە بۇكىل ءرۋستىڭ قاسيەتتى پاتريارحى كيريلل مەن ريم پاپاسى فرانتسيسكىنىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسىندە دە وسى تۋرالى ايتىلعان. دميتري سافونوۆ, ماسكەۋ پاتريارحاتىنىڭ سىرتقى شىركەۋ بايلانىستارى ءبولىمىنىڭ دىنارالىق قاتىناستار جونىندەگى حاتشىسى, سۆياششەننيك: – ءدىننىڭ وزىنە ءتان كەشى­رۋ, شىدامدىلىق, قاي­رىم­دىلىق, جاۋاپ­كەر­شىلىك سياقتى قۇن­دى­لىقتاردى بويعا ءسىڭىرۋ جولىمەن ءبىتىم­گەرلىك جاساۋ ءۇشىن مول الەۋەتى بار. بۇل وراي­دا ءبىز قازاقستاننىڭ الەمدىك سىن-قاتەرلەردە ءبىر­لەسىپ تالقىلاۋ ءۇشىن ءتۇرلى ءدىني قاۋىمداستىقتار باسشىلارىن تۇراقتى تۇردە جيناپ تۇرۋ باستاماسىن جوعارى باعالايمىز. وسى فورۋم جۇمىسى دىنارالىق ىنتىماقتاستىق ۇدەرىسىن دامىتۋعا, ءتۇرلى ۇلتتار ادامدارى اراسىنداعى دۇشپاندىق پەن جەككورۋشىلىكتى جويۋعا, ەكسترەميزممەن كۇرەسكە ىقپال ەتەدى دەگەن سەنىم بىلدىرگىم كەلەدى. موحاممەد شەيح, ۇلىبريتانيا جانە سولتۇستىك يرلانديا بىرىككەن كورولدىگى پارلامەنتى لوردتار پالاتاسىنىڭ مۇشەسى: – مەنىڭ ءدىن مەن تەرروريزمنىڭ ومىرلىك ماڭىزدى ماسەلەلەرى بويىنشا وسى كونفە­رەن­تسيانى وتكىزگەنى ءۇشىن قازاقستان ۇكىمەتى مەن حال­قىنا العىس سەزىمىن بىلدىرگىم كەلەدى. مەنىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن ەرتەدەن بايلانىسىم بار. مەن ءوڭىردىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە بولدىم جانە وزبەكستان, ازەربايجان, تاتارستان تۋرالى جادىمدا جىلى ەستەلىكتەر ساقتالىپ قالدى. مەن ەندى قازاقستانعا ءوزىمنىڭ العاشقى ساپارىم­دى جاساپ وتىرمىن. وسىناۋ مادەنيەتتەر مەن ءدىني سەنىمدەر ءۇشىن كەزدەسۋدىڭ ۇلكەن دە تاريحي ورىن­دارىنىڭ بىرىندە بولۋ مەن ءۇشىن شىنايى قاناعاتتانعاندىق سەزىمىن تۋدىرادى. شاحاب ۋد دين حان, پاكىستان يسلام رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق اسسامبلەياسى پارلامەنتىنىڭ مۇشەسى: – «ءدىن تەرروريزمگە قارسى» تاقىرىبى وتە ورىن­دى جانە ەرەكشە. «ادام ءبىر­دەن-ءبىر ءدىني تىرشىلىك يەسى» دەگەن بولاتىن مارك تۆەن. ءدىن بەلگىسىز ءبىر جاقتان شىققان جوق, ول بارعان سايىن نەعۇرلىم تەحنولوگيالىق تۇرعىدا باسقارىلاتىن الەمدە وزدىگىنەن قالىپتاستى. بۇل ءسوزدىڭ كۇلكىلىلەۋ ەستىلەرىنە قاراماستان, ءدىن پروبلەما رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىرعان كەزدە, ونىڭ ءوزى قازىرگى جاعدايدا ءبىزدىڭ قولىمىزدا بار بىردەن-ءبىر شەشىم بولۋى دا مۇمكىن. ول ەكسترەميزم وتىن سوندىرەتىن بىردەن-ءبىر قولجەتىمدى رەسۋرس.