استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ ماقساتى وسىنداي
كەڭەستىڭ بيىلعى وتىرىسى «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى» تاقىرىبىنا ارنالدى. وعان قازاقستان جانە شەتەلدەر تاراپىنان كەڭەس مۇشەلەرى, ءىرى كورپوراتسيالاردىڭ, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, قازاقستاننىڭ ىسكەرلىك ورتا وكىلدەرى قاتىستى.
قازاقستان پرەزيدەنتى شاراعا قاتىسۋشىلارعا ارناعان سوزىندە كەڭەس ەڭ ماڭىزدى تاقىرىپتار ءجونىندەگى ديالوگ ءۇشىن اشىق الاڭعا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
«كەڭەس ءوزىنىڭ قۇرىلعان ساتىنەن باستاپ كەڭەيە ءتۇستى, قۇرامى وزگەردى, بىراق نەگىزگى ۇستىنى ساقتالدى. مۇنى قازاقستانعا حالىقارالىق بيزنەس قوعامداستىعىنىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتا تۇسكەنىن, ءبىزدىڭ ەلگە ۇدايى كەلىپ جاتقان شەتەلدىك ينۆەستيتسيا اعىنىنىڭ مولايا تۇسكەنىن كورسەتەتىن زاڭدى ۇدەرىس دەپ سانايمىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
مەملەكەت باسشىسى استانادا حالىقارالىق قارجى ۇيىمىنىڭ قۇرىلۋى ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكەندىگىن باسا ايتتى. «بۇگىن سىزدەر قارجى ورتالىعى ورنالاساتىن – ەكسپو-2017 كورمەسىنە بارىپ, قۇرىلىستىڭ قارقىنىن كورىپ كەلگەن شىعارسىزدار. بيىل كۇزدە بارلىق قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالادى. وسىدان كەيىن ەكسپو-نىڭ تاقىرىپتىق جاعىن تولتىرۋ قاجەت. سوعان قاراماستان, بيىلدان باستاپ, ءبىز «استانا» اتتى حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن ىسكە قوساتىن بولامىز. اتالعان ورتالىق ەكسپو ايماعىندا ورنالاسادى. وعان قاجەتتى بارلىق زاڭنامالىق نەگىزدەر بار. قازىر ءبىز اتالعان جوبانى ءىس جۇزىندە قولعا الۋدى باستاپ وتىرمىز. بۇل – ىڭعايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاستىرۋ جولىنداعى ءبىزدىڭ كەزەكتى قادامىمىز. اتالعان ورتالىق شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار مەن وزىق ءبىلىمنىڭ وشاعى بولا الادى دەپ سەنەمىز», دەدى ن.نازارباەۆ.
ەلباسى بيىلعى جيىن الەم ەكونوميكاسى ءۇشىن كۇردەلى كەزەڭدە ءوتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. «ءوزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, جاھاندىق ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا بىلتىردان بەرى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى دە ايتارلىقتاي باياۋلادى. بۇعان ەلدىڭ نەگىزگى ەكسپورتتىق تاۋارلارى باعاسىنىڭ تومەندەۋى, نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىمىزدىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتالارىنىڭ السىرەۋى جانە نارىقتارداعى احۋالدىڭ ناشارلاۋى اسەر ەتتى. ءبىز دەرەۋ ەكونوميكانى جاڭا جاعدايعا بەيىمدەۋ باعىتىنداعى اۋقىمدى جۇمىستى باستاپ كەتتىك. سونىڭ الدىندا ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدى كوزدەگەن باعىتقا, قۇرىلىمدىق رەفورمالار جۇرگىزۋگە جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باسا دەن قويىلدى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ساراپشىلار مەن ءبىزدىڭ ەلدە جۇمىس ءجۇرگىزىپ جاتقان ينۆەستورلاردىڭ بەرگەن باعاسىنا سايكەس, بۇگىندە رەسپۋبليكادا ينۆەستيتسيا ءۇشىن ءوڭىر بويىنشا ەڭ قولايلى جاعداي جاسالعانىن ايتتى. «ماسەلەن, دۇنيەجۇزىلىك بانك, ەقدب, ادب, يدب سياقتى قارجى ۇيىمدارىمەن ىنتىماقتاستىق باعدارلامالارى اياسىندا تاياۋداعى 5 جىلدا كاسىپكەرلىكتى, قارجى سەكتورىن, ينفراقۇرىلىمدى, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ, سونداي-اق, ينستيتۋتتىق رەفورمالار جۇرگىزۋ ءۇشىن ەلگە 9 ملرد. دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسيا كەلەدى. سونىمەن بىرگە, يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن 10 ملرد. دوللارعا جۋىق كولەمدە شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتىلادى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەىدۇ ستاندارتتارىن ەنگىزۋگە باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ جالعاسىپ جاتقانىنا نازار اۋداردى.
«بيىل بارلىق وڭىرلەردە ينۆەستورلارعا «ءبىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا قىزمەت كورسەتۋ سەكتورلارى اشىلدى, «ينۆەستيتسيالىق ومبۋدسمەن» ينستيتۋتى, ينۆەستورلار تارتۋ ماسەلەلەرى ءجونىندەگى ۇكىمەتتىك جانە وڭىرلىك كەڭەستەر قۇرىلدى. ەگەر 2015 جىلى ۆيزاسىز رەجىمدەگى ەلدەر سانى 35 بولسا, 2017 جىلدان سوڭ ول 54-كە جەتكىزىلەدى. ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن شيكىزات پەن ماتەريالداردى يمپورتتاۋ كەزىندە قوسىلعان قۇن سالىعىنان بوساتۋ تۇرىندەگى سالىقتىق جەڭىلدىكتەر ەنگىزىلۋدە. جوعارعى سوت جانىنان داۋلاردى قاراستىرۋ ءۇشىن ءىرى ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن مامانداندىرىلعان القا قۇرىلىپ جاتىر. ونىڭ اياسىندا تۋىنداعان قۇقىقتىق داۋلاردى ساپالى ءارى ادىلەتتى تۇردە شەشۋ بارىسىندا شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قۇقىعى وسى القا اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. ۇكىمەت ترانسۇلتتىق كورپوراتسيالارمەن جانە نەگىزگى ينۆەستورلارمەن بىرگە ءوڭدەۋ ونەركاسىبىندە, سونداي-اق, ينفراقۇرىلىم, ەنەرگەتيكا جانە وزگە دە سالالاردا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋدە», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قۇرىلىمدىق رەفورمالار اياسىندا قازاقستاندا جەكەشەلەندىرۋدىڭ جانە ەكونوميكانى مەملەكەت يەلىگىنەن الۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالىپ كەتكەنىن ايتتى.
«ءبىز مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاعا قاتىسۋ ۇلەسىن ازايتۋ جانە جەكە سەكتوردىڭ اياسىن كەڭەيتۋ ءجونىندە اۋقىمدى ناۋقان ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. تىزبەگە تاۋ-كەن جانە مەتاللۋرگيا, مۇناي ءوندىرۋ, ەنەرگەتيكا, كولىك جانە بايلانىس سالالارىنداعى كاسىپورىنداردىڭ مەملەكەتتىك جيىنتىق اكتسيالارى, ينفراقۇرىلىمدىق نىساندار, باسقا دا كوپ نارسە ەنگىزىلدى. قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلارعا ادىلەتتى نارىقتىق باعا بويىنشا اكتيۆتەردى بەرۋگە قويىلاتىن شەكتەۋلەردى الىپ تاستايتىن زاڭنامالىق وزگەرىستەر قابىلداندى. قور نارىعىنا اكتسيالاردى شىعارۋ جانە اشىق ءباسساۋدا ۇيىمداستىرۋ جەكەشەلەندىرۋدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرى بولادى. بۇل – ينۆەستورلار ءۇشىن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ كەرەمەت مۇمكىندىگى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى بۇگىنگى پلەنارلىق وتىرىسقا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى» دەگەن تاقىرىپتىڭ كەزدەيسوق تاڭدالماعانىنا توقتالىپ ءوتتى.
«بايانداماشىلار ايتىپ وتكەندەي, بۇل جوبا وتە كۇردەلى جانە سونىمەن بىرگە, وتە ماڭىزدى. بولاشاققا كوز جىبەرە وتىرىپ, ءبىز احقو-نى ينۆەستياتسيالىق كاپيتال تارتۋ جانە قارجىلىق تاسىلدەر سالاسىنداعى يننوۆاتسيالار ورتالىعى رەتىندە كورگىمىز كەلەدى. ول ەۋرازيانىڭ «قارجى قاقپاسىنا» اينالۋى كەرەك. ءبىزدىڭ ەلوردامىز استانا ىسكەرلىك, مادەني جانە عىلىمي ورتالىق رەتىندە دامىپ, جاڭا اۋەجايدى قوسا العاندا, زاماناۋي حالىقارالىق كولىك-لوگيستيكا جۇيەسىنە يە بولماقشى. احقو الدىمەن مۇنداي ورتالىقتارى جوق ءبىزدىڭ ءوڭىردى يگەرىپ, سوسىن بىرتىندەپ مۇمكىندىكتەرىمىزدى وزگە وڭىرلەرگە كورسەتۋگە ءتيىس», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى حالىقارالىق وكىلدەردى احقو-عا تارتۋ ءۇشىن پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە بالاماسى جوق تەڭدەسسىز جاعدايلار جاسالىپ جاتقانىن ايتتى.
«ورتالىقتىڭ قاتىسۋشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرى سالىق تولەۋدەن بوساتىلادى. ولار ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن ۆيزا جانە ەڭبەك رەجىمى قولدانىلادى. جەتەكشى قارجى ورتالىقتارىمەن اراداعى تىكەلەي اۋە قاتىناسىمەن قاتار, استانا دا الەمدىك قارجى ورتالىقتارى تىزبەگىندەگى اۆياتسيالىق حابقا اينالادى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ احقو-دا اعىلشىن قۇقىعى قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن ايرىقشا قۇقىقتىق رەجىم ورناتىلاتىنىنا نازار اۋداردى.
«ورتالىقتىڭ تاۋەلسىز سوتى جاريالىلىققا, ادىلەتتىلىككە جانە ينۆەستورلاردىڭ, بيزنەستىڭ قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىنا كەپىلدىك بەرەتىن بولادى. مۇندا بەدەل مەن سەنىمگە يە بولعان حالىقارالىق سۋديالار جۇمىس ىستەۋگە كەلەدى. بيزنەس احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن تاۋەلسىز قارجىلىق رەتتەۋشى – احقو كوميتەتى قۇرىلادى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ورتالىقتىڭ جۇمىسىنا جوعارى بىلىكتى كاسىپقوي ماماندار تارتىلاتىنىن ايتتى. «ءبىز ءبىلىم مەن تەحنولوگيا ترانسفەرتىن قامتاماسىز ەتەتىن تاجىريبەلى شەتەلدىك قىزمەتكەرلەرمەن قاتار, الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە, سونىڭ ىشىندە «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا ءبىلىم العان جوعارى ءبىلىمدى قازاقستاندىق مامانداردى دا كوپتەپ تارتامىز. قازىر قازاقستانعا ورالىپ, جۇمىس ىستەپ جاتقان جاستاردى ءبىز بۇل باعدارلاما بويىنشا شەتەلدەردە وقىتىپ الدىق. بۇگىندە 40 مىڭعا جۋىق ستۋدەنتىمىز شەتەلدەردەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا دايىندىقتان وتۋدە. سونداي-اق, استاناداعى جاڭا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەت جىل سايىن 500-دەي تاڭداۋلى ماماندى تۇلەتىپ وتىرادى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى جوعارى تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىم ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ ونىڭ نەگىزگى تاقىرىبى «جاسىل» ەكونوميكانى دامىتۋعا باعىتتالعان جوبالار ارقىلى جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن جەتكىزدى.
«جاسىل» وبليگاتسيالار شىعارۋ, «جاسىل» ساقتاندىرۋ ينستيتۋتىن ەنگىزۋ, «جاسىل» بانك اشۋ – احقو اياسىندا پايدالانىلۋى ىقتيمال مۇمكىندىكتەردىڭ بىرنەشەۋى عانا. مەنىڭ ويىمشا, بۇل باعىتتى ورتالىقتىڭ اياسىندا دامىتۋدىڭ بولاشاعى زور», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ احقو قىزمەتىنىڭ ەكونوميكالىق ءناتيجەلەرى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار اعىنى ەسەبىنەن ىشكى جالپى ءونىم ءوسىمىنىڭ جەدەلدەۋى ارقىلى كورىنۋگە ءتيىس ەكەندىگىنە نازار اۋداردى.
«ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن ورتالىق قۇرۋدان جانە ونىڭ ءوڭىرلىك ەكسپانتسياسىنان تۇسەتىن قورىتىندى جيىنتىق پايدا تاياۋداعى 10 جىلدا 40 ملرد. دوللارعا جۋىقتاۋى مۇمكىن. بۇدان بولەك, احقو اياسىندا 2 مىڭنان استام مامانداندىرىلعان جۇمىس ورىندارىن اشۋ جوسپارلانۋدا», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ورتالىقتىڭ بازاسىندا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار ءۇشىن تورونتو بيرجاسى ۇلگىسىندەگى الاڭ قالىپتاستىرۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن, وندا ءاربىر كومپانيانىڭ ءوز جوباسىن دامىتۋ ءۇشىن كاپيتال تارتۋىنا بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«مەنىڭ ويىمشا, وسى زالدا وتىرعان كاسىپورىندار باسشىلارى بۇل يدەيانى قولدايدى. احقو-دا جاڭا قارجىلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسالادى, ول – يكەمدى ۇيلەستىرۋشى ورتا جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى تەستىلەۋ ءۇشىن مالىمەتتەر مەن ينكۋباتورلاردى ساراپتاۋدان وتكىزەتىن ورتالىق تۇرىندەگى زاماناۋي ينفراقۇرىلىم», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەڭ ءبىرىنشى مىندەت ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيا تارتۋ, وتاندىق قارجى سەكتورىن الەمدىك اۋقىمداعى باسەكەگە قابىلەتتى سالاعا اينالدىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بىلتىر مەن نيۋ-يوركتە, لوندوندا, پاريجدە, بەيجىڭدە, كاتاردا ءىرى كاسىپكەرلەرمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزدىم. ولاردىڭ ءبارى احقو-نى قۇرۋدى قولدادى, قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋ جانە وسىندا بيزنەس جاساۋ ءجونىندەگى كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزىلدى. بۇل دا وسى جوبانىڭ پەرسپەكتيۆالى ەكەندىگىنە دەگەن سەنىمدى ارتتىرا تۇسەدى. شەتەلدىك سەرىكتەستەردىڭ ءبىزدىڭ وڭىرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسى مۇشەلەرىن ورتالىقتى قۇرۋعا جانە ونىڭ جۇمىسىنا بەلسەنە قاتىسۋعا, شەتەلدەردە ونى ىلگەرىلەتۋگە جانە شەتەلدىك قارجى ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناستى جولعا قويۋعا سەپتەسۋگە شاقىرامىن», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ احقو-نى باسقارۋ جونىندەگى كەڭەسكە ءىرى كومپانيالار مەن الەمدەگى ءىرى قارجى ۇيىمدارىنىڭ ىقپالدى باسشىلارى شاقىرىلعانىنا توقتالدى. «كۇنى كەشە كەڭەستىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى ءوتتى, ونىڭ بارىسىندا ءبىز احقو-نىڭ قالىپتاسۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاپ, ستراتەگياسىن قابىلدادىق جانە ونى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندادىق. قازاقستان احقو اياسىندا سەرىكتەس بولۋ ءجونىندەگى ءسىزدەردىڭ بارلىق ۇسىنىستارىڭىزدى قاراستىرۋعا ءازىر. ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىز قازاقستاننىڭ جانە بۇكىل ءوڭىردىڭ ورنىقتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي قالىپتاستىرادى دەپ سەنەمىن», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى رەسپۋبليكامىز ءۇشىن تاياۋ ون جىلداعى نەگىزگى مىندەت ەكونوميكالىق دامۋدىڭ الەمدەگى 30 دامىعان ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ماقساتىنا جەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن مۇلدە جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋ ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«قازاقستاننىڭ باسەكەلەستىك ارتىقشىلىقتارىن بارىنشا پايدالانۋ, ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جانە جەكە سەكتوردىڭ باسىمدىعىنىڭ ءرولىن ارتتىرۋ قاجەت. ءبىز ەكسپو-2017 وتەتىن ورىندا ورنالاساتىن احقو ءجونىندەگى ماسەلەنى تالقىلاعاندىقتان, كەلەسى كەزدەسۋ تاقىرىبىن «جاڭا ەنەرگەتيكا» دەپ اتاۋدى جانە ونى كورمە ۇيىمداستىرىلاتىن كەزدە استانادا وتكىزۋدى ۇسىنامىن», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەلباسىنان كەيىن القالى وتىرىستىڭ ءسوز كەزەگىن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ پرەزيدەنتى سۋما چاكرابارتي جالعادى. ول «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرۋ جوباسى وتە ماڭىزدى جانە وزەكتى بولىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
«وتكەن جىلعى جيىندا ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى ءجونىندە ءبىراز پىكىر الماسقان بولاتىنبىز. سول كەزدە مەن ەقدب جەكەمەنشىك سەكتوردىڭ كومپانيالارىنا قولداۋ كورسەتۋگە جانە قازاقستاندىق اگروبيزنەسكە جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋعا دايىن ەكەندىگىن ايتقان ەدىم. سول جيىندا مەملەكەت باسشىسى, ءسىزدىڭ «100 ناقتى قادام» باعدارلاماڭىز تۋرالى دا ءسوز قوزعالعان بولاتىن. ەقدب شىن مانىسىندە دە, ءوزىنىڭ ناقتى قادامدارىن جۇزەگە اسىرا باستادى. وتكەن جىلى قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن شىعارۋعا 120 ملن. ەۋرودان استام ينۆەستيتسيا قۇيىلدى. بۇل – ەقدب ءۇشىن دە, قازاقستان ءۇشىن دە ۇلكەن جەتىستىك. سوندىقتان, ءبىز مۇنى ماقتانىشپەن ايتا الامىز. ەلدەگى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى جوبالاردى ىلگەرىلەتۋ ەقدب-نىڭ قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان جوبالارىنىڭ ءبىر پاراسى عانا. جالپى, بۇل بانك قازاقستان ەكونوميكاسىنا 700 ملن. ەۋرودان استام قارجى قۇيدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان – ءبىز جۇمىس ىستەيتىن 36 نارىقتىڭ ىشىندەگى 4-ءشى ءىرى نارىق. ارينە, بۇل ينۆەستيتسيالاردىڭ بارلىعى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءسىزدىڭ باستاماڭىزبەن قولعا الىنعان, بۇگىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالاردى ءتيىمدى ءتۇردە ىلگەرى جىلجىتۋدا. ماسەلەن, ءبىز جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى جونىندەگى زاڭناما ارقىلى قازاقستانداعى العاشقى قۋاتتى جەل ەلەكترستانسالارىن ينۆەستيتسيالاۋعا مۇمكىندىك الدىق. بۇعان قوسا, ەقدب مەن قازاقستان ۇكىمەتى اراسىنداعى ءتيىمدى سەرىكتەستىك بايلانىستىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن قىزمەت تۇرىنە ينۆەستيتسيا قۇيىلدى», دەدى ەقدب پرەزيدەنتى. ماسەلەن, ول اتالعان بانكتىڭ نازىك جاندىلار باسقاراتىن كاسىپورىنداردا بيزنەس-كونسۋلتاتسيالار جۇرگىزۋگە جانە ولارعا قارجىلىق جاعىنان قولداۋ كورسەتۋگە ارنالعان ارنايى باعدارلامانىڭ تەتىگىن ىسكە قوسقانىن جەتكىزدى. «بۇل – ەقدب-نىڭ ەكونوميكا مەن نارىققا باعىتتالعان كۇش-جىگەرىنىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى», دەدى ول. ال قازاقستانعا قاراتا ايتقان سوزىندە س.چاكرابارتي ينۆەستيتسيالاۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلى «ەقدب-نىڭ جالپى ورتالىق ازياعا جاقىنداي باستاۋىنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىنىن» جەتكىزدى. «ەقدب-نىڭ جۇمىس ىستەۋ اۋقىمى وتە كەڭ. ءماسەلەن, ءبىز ىستانبۇلداعى, ءماسكەۋدەگى قور بيرجالارىن بەلسەندى تۇردە ينۆەستيتسيالادىق, سوندىقتان, بۇل استاناداعى حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا دا قولداۋ كورسەتۋگە مۇددەلىمىز. ءبىز «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ءتۇرلى رەفورمالاردىڭ جۇرگىزىلۋىندە, وتاندىق قارجى سەكتورىنىڭ دامۋىندا نەگىزگى قوزعاۋشى كۇش بولۋى ءتيىس دەپ ويلايمىز. كەيبىر حالىقارالىق قارجى ورتالىقتارى, ماسەلەن, «دۋباي» سەكىلدى ءىرى ورتالىق ىشكى وتاندىق قارجى سەكتورىنان ءوز قىزمەتىن وقشاۋلاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. دەگەنمەن, ءبىز احقو مەن وتاندىق نارىق بىرگە ءوسىپ, ءوركەندەۋى ءتيىس دەپ سانايمىز. سوندىقتان, سىزدەرمەن بۇل باعىتتا بىرىگىپ جۇمىس اتقاراتىن بولامىز. ءبىز جاقىندا عانا ءوزارا ءتۇسىنىستىك جونىندەگى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بانكىمەن بىرلەسە قول قويعان مەموراندۋمدا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ ستراتەگياسىنا, باسقا دا وعان قاجەتتى ەلەمەنتتەرگە قاتىستى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنىمىزدى ءبىلدىردىك. بۇل رەتتە, ەقدب كاپيتال, اقشا نارىعى, باعا نارىعى, كورپوراتيۆتىك باسقارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋگە قولداۋ كورسەتەتىن بولادى. ءبىزدىڭ ساراپشىلارىمىز قازىردىڭ وزىندە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى كومانداسىنداعى باس ديرەكتورمەن بىرگە قور بيرجاسىن دامىتۋ سەكىلدى ماسەلەلەر بويىنشا سەمينار وتكىزدى», دەدى بانك پرەزيدەنتى.
سۋما چاكرابارتي سونداي-اق, ءوز سوزىندە بانك قازاقستاندا قارجىلاندىرىلۋ جۇمىستارىنىڭ جارتىسىن ۇلتتىق ۆاليۋتادا جۇرگىزەتىندىگىنە, بۇعان قوسا بولاشاقتا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ باسقا دا قارجى ورتالىقتارىمەن سەرىكتەس بولۋى قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋداردى. «سەبەبى, «دۋباي», «لوندون» سەكىلدى ءىرى حالىقارالىق قارجى ورتالىقتارىمەن باسەكەلەس بولۋدان گورى, ولارمەن سەرىكتەس بولعانى اناعۇرلىم ءتيىمدى بولار ەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ۇلكەن ءبىلىم مەن ءتاجىريبە جيناۋعا, ول قارجى ورتالىقتارىنىڭ ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا بايلانىس ورناتۋعا ىقپال ەتپەك. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان احقو-عا بۇل باعىتتا دا قولداۋ كورسەتۋگە ءازىرمىز. سونداي-اق, احقو «جاسىل ەكونوميكا» جۇيەسىن جانداندىرۋدا دا ۇلكەن ءرول اتقارۋى مۇمكىن. بۇل ورايدا, تۇراقتى ەنەرگيا كوزدەرىنە, كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى جوبالارعا قولداۋ كورسەتۋدە قازاقستان ءۇشىن پايدالى ءارى ءتيىمدى بولار ەدى», دەدى س.چاكرابارتي. ءسوزىنىڭ سوڭىندا, ول ەقدب كومانداسى مۇمكىندىك تۋىنداعان ساتتە ەكسپو قالاشىعىنا كوشەتىندىگىن ايتا كەلە, اعىلشىن ءتىلىنىڭ «استانا» قارجى ورتالىعىنىڭ نەگىزگى جۇمىس ءتىلى بولىپ بەكىتىلۋى بولاشاقتا قارجى سالاسىنا ماماندانعان جاڭا بۋىن – جاستارعا ۇلكەن پايدا تيگىزەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. ەقدب «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا قولداۋ كورسەتۋگە ءمۇددەلىلىك تانىتىپ وتىرعانىن باسا ايتىپ, بۇل ورتالىقتىڭ, ەڭ الدىمەن, وتاندىق قارجى سەكتورلارىن رەفورمالاۋ مەن دامىتۋ باعىتىندا قىزمەت ەتۋى تيىستىگىن اتاپ ءوتتى.
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆ شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ وتكەن جىلعى وتىرىسىندا قارالعان ماسەلەلەر بويىنشا ەلىمىزدە اتقارىلعان جۇمىستار ءجونىندە باياندادى. ءمينيستردىڭ ءمالىمدەۋىنشە, ەلدە شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن بەلسەندى جۇمىس ءجۇرگىزىلۋدە. اعىمداعى جىلى 30 شەتەلدىك ينۆەستور قازاقستاندا جاڭا ءوندىرىس ورنىن ىسكە قوسپاق. مينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ءبىزدە الەۋەتتى ينۆەستيتسيانىڭ جالپى كولەمى 40 ملرد. دوللاردان اساتىن وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ 200-دەن استام باستاماسى بەلسەندى قاراستىرىلۋ ۇستىندە. بۇل رەتتە مينيستر, ترانسۇلتتىق كومپانيالارمەن جۇمىس ىستەۋگە باسا نازار اۋدارىلىپ وتىرعاندىعىن, سونداي-اق, بۇگىنگى تاڭدا مۇنداي 40 باستاما بار ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. مينيستردىڭ حابارلاۋىنشا, ءاربىر ترانسۇلتتىق كومپانيا بويىنشا شارالار جوسپارى بار, ولارعا باقىلاۋ جۇرگىزىلىپ وتىرادى. ماسەلەن, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا يتاليالىق «Tenaris» كومپانياسى جاڭا مۇناي قۇبىرىن ىسكە قوسپاق. «ەۋروحيم» وسى جىلى مۇناي قۇبىرىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«بۇگىندە بەلسەندى 200 جوبانىڭ 60-تان استامى – اگروونەركاسىپتىك كەشەن اياسىندا جۇمىس ىستەۋدە», دەدى ءا.يسەكەشەۆ. قازىر كورەيالىق «لوتتە» كومپانياسى كونديتەرلىك ءونىمدەر شىعارۋ بويىنشا جوبانى, فرانتسۋزدىق «لاكتاليس» پەن نەمىستىڭ «مەگگلە» كومپانيالارى ءسۇت ءونىمدەرىن شىعارۋ جانە قايتا وڭدەۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى باستايدى. بۇدان بولەك اگروونەركاسىپ كەشەنى سالاسىندا قازاقستاننىڭ 9 وڭىرىندە ءىرى جوبالار جۇزەگە اسىرىلادى. ءا.يسەكەشەۆتىڭ اتاپ وتۋىنشە, وتكەن اپتادا يتاليالىق «تنك Cremonini» كومپانياسى قايتا وڭدەلگەن ەت ءونىمدەرىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن شىعاراتىن زاماناۋي كومبينات قۇرىلىسىنىڭ باستالعاندىعى تۋرالى جاريا ەتكەن. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن بىرگە بۇل جۇمىستار ءوز جالعاسىن تاباتىن بولادى.
مينيستر سونداي-اق, 2016 جىلى قازاقستاندا FinTech قارجىلىق تەحنولوگيالار بويىنشا ورتالىق اشىلاتىندىعىن ايتتى. بۇدان وزگە, ءبىر جىل ىشىندە امەريكالىق «Materia» كومپانياسىمەن جاڭا ماتەريالدار جانە ءادديتيۆتى تەحنولوگيالار ورتالىعى, سونىمەن بىرگە, IBM كومپانياسىمەن FinTech قارجىلىق تەحنولوگيالار بويىنشا ورتالىق قۇرىلادى. «ءداستۇرلى سالالارعا جاڭا تەحنولوگيالار ىقپالىنىڭ كۇشەيە تۇسەتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, يندۋستريا 4.0 تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ جانە جاڭا ماتەريالداردان, ادديتيۆتى تەحنولوگيالاردان جانە باسقالارىنان جاڭا باعىتتاردىڭ تولىق تىزبەسىن ينكۋباتسيالاۋ ءۇشىن جەتەكشى جاھاندىق ويىنشىلارمەن ىنتىماقتاستىق باستالدى», دەدى مينيستر. سونىمەن قاتار, ءا.يسەكەشەۆ وسى جىلى «بۇلتتى تەحنولوگيالاردى», اۆتوماتتاندىرۋدى پايدالانۋ ارقىلى امەريكالىق McKinsey مەن Google كومپانيالارىمەن بىرگە تاۋ-كەن مەتاللۋرگياسى سالاسىندا بىرلەسكەن تەحنولوگيالىق قۇزىرەت ورتالىعى قۇرىلعاندىعىن اتاپ ءوتتى. وعان قوسا, قازاقستان ءىىس حالىقارالىق يندۋستريالىق ينتەرنەت كونسورتسيۋمىمەن بەلسەندى ىنتىماقتاستىق ورناتقانىن ەسكە سالدى.
وتىرىس بارىسىندا سونداي-اق, «قازاقستان شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسى» قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما توراعاسى ۋلف ۆوكۋركي ءبىرقاتار ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. «بىرلەسكەن جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كەڭەس قاراۋىنا كەلەسى ۇسىنىستاردى ەنگىزەمىز. بىرىنشىدەن, سالىقتىق بۇزۋشىلىقتارعا دەكريمينالداندىرۋ جۇرگىزۋ قاجەت. ناقتى ايتقاندا, سالىقتار مەن ايىپپۇلداردى ءوز ەركىمەن تولەگەن جاعدايدا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتى الىپ تاستاۋ كەرەك», دەدى ۋ.ۆوكۋركي. ونىڭ اتاپ وتۋىنشە, ينۆەستور كومپانيالاردىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىن بولماشى سالىقتىق زاڭ بۇزۋشىلىققا بايلانىستى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ پروبلەمالى ماسەلە بولىپ وتىر. ماسەلەن, باسقارما توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, 20 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەگى كولەمدە سالىقتى تولەمەۋ قىلمىستىق ءىس قوزعاۋعا سەبەپ بولادى.
«كوپتەگەن شەتەلدىك ينۆەستورلار ءىرى سالىق تولەۋشى بولىپ تابىلادى جانە ەسەپتەۋلەردەگى كىشكەنە عانا قاتەلىك شەكتى ماننەن اسىپ كەتەتىن سالىقتىڭ تۇسپەي قالۋىنا, سونىڭ سالدارىنان اۆتوماتتى تۇردە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋعا اكەلەدى. بيۋدجەتكە كەلگەن شىعىن سالىقتار, ءوسىمپۇلدار مەن ايىپپۇلدار ەسەبىمەن تولىق قايتارىلادى. ءدال وسى قۇقىق بۇزۋشىلىققا بولا قوسىمشا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ءبىزدىڭ ويىمىزشا نەگىزسىز», دەدى ۋ.ۆوكۋركي. وسى رەتتە ن.نازارباەۆ مۇنداي ۇسىنىستار شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن جاعداي جاسايتىندىعىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستان ۇكىمەتىنە, ءسايكەسىنشە ۆەدومستۆولار مەن مينيسترلىكتەرگە بۇل ۇسىنىستى تىڭعىلىقتى قاراۋدى تاپسىرامىن», دەدى پرەزيدەنت.
جيىندا سونداي-اق, «استانا» حقو باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆ ورتالىقتىڭ ەرەكشەلىكتەرى جايىندا ەسەپ بەردى.
«ەلباسىنىڭ احقو قۇرۋ باستاماسى – قازاقستانداعى وتە ماڭىزدى رەفورمالاردىڭ ءبىرى. بۇل ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرىپ, تۇراقتى ەكونوميكانى قۇرۋ ءۇشىن قاجەت», دەدى ق.كەلىمبەتوۆ. سونىمەن قاتار, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اياسىندا ينۆەستورلار ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالاتىنىن ايتتى. «احقو-دا ينۆەستورلار ءۇشىن پوستكەڭەستىك ەلدەردە تەڭدەسى جوق بارلىق جاعداي جاسالادى. ياعني, ولار ءبىرقاتار سالىق تۇرلەرىنەن 50 جىلعا دەيىن بوساتىلادى. ءارى ينۆەستورلارعا ۆيزا جاعىنان جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلادى. سونداي-اق, احقو-دا زاماناۋي تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىم قامتاماسىز ەتىلەدى», دەدى ورتالىق باسشىسى.
«جەرگىلىكتى كاپيتال نارىعىن دامىتۋ ءۇشىن الەمنىڭ كوشباسشى بيرجالارىنىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەسىمەن بىرلەسىپ, احقو-نىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق بيرجا ينفراقۇرىلىمى قۇرىلادى. ول الەمنىڭ ۇزدىك ستاندارتتارىنا ساي بولماق. جاڭا ينفراقۇرىلىم قۇندى قاعازدار مەن تاۋارلار ساۋدا-ساتتىعىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتالعان جۇمىس اياسىندا ورتالىق الەمنىڭ جەتەكشى بيرجالارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. ولاردىڭ قاتارىندا لوندوننىڭ قور بيرجاسى جانە مەتالل بيرجاسى, NASDAQ, چيكاگو تاۋار بيرجاسى, NASDAQ Dubai, نيۋ-يورك قور بيرجاسى بار», دەدى ق.كەلىمبەتوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, احقو قىزمەتى باعىتتالاتىن سەرىكتەس ەلدەردىڭ قارجى نارىعىنىڭ رەتتەۋشىلەرىمەن جانە قاتىسۋشىلارىمەن كەزدەسۋلەر ءوتكىزىلىپ, دوڭگەلەك ۇستەلدەر ۇيىمداستىرىلدى. ماسەلەن, شانحاي, گونكونگ, لوندون, ماسكەۋ, تورونتوعا ساپار بارىسىندا ورتالىق بانكتەر, ينۆەستيتسيالىق بانكتەر, قور بيرجالارى مەن بيزنەس قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارىمەن, ەقدب, the CityUK جانە بۇۇ دب-مەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى.
ق.كەلىمبەتوۆ سونىمەن قاتار, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى بيرجاسىنىڭ 2017 جىلى مەملەكەتتىك يسلامدىق قۇندى قاعازداردى ورنالاستىرۋ الاڭىنا اينالۋ مۇمكىندىگىن جەتكىزدى. ايتقانداي, قارجى ورتالىعى بۇگىندە قازاقستان مەن تمد ەلدەرىندەگى يسلامدىق قارجى قىزمەتتەرى يندۋسترياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن يسلام دامۋ بانكى توبىمەن مەموراندۋمعا قول قويدى. سونىمەن قاتار, احقو-دا يسلامدىق قارجىلاندىرۋدى دامىتۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەۋ دە قولعا الىنۋدا.
«قازىرگى ۋاقىتتا احقو-نىڭ بيرجالىق جانە ەسەپتىك-كليرينگتىك ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ اياسىندا ستراتەگيالىق سەرىكتەستەر ءۇشىن ۇسىنىستار ازىرلەۋ بويىنشا ورتالىق پەن حالىقارالىق ءىرى كومپانيالار كونسۋلتاتسيالىق قىزمەتتەر كورسەتۋ كەلىسىمشارتى جاسالدى. ءبىز احقو بازاسىندا تورونتو بيرجاسى ۇلگىسىندەگى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارعا ارنالعان الاڭ قۇرۋدى جوسپارلاۋدامىز. وندا ءاربىر كومپانيا ءوز جوباسىن دامىتۋعا كاپيتال تارتا الادى», دەدى ق.كەلىمبەتوۆ. كاپيتالدىڭ وشاقتى نارىعىنىڭ وتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا احقو بيرجاسىندا «ۇلتتىق چەمپيوندارعا» ءىرو ءوتكىزۋ جانە اكتسيالارىن جاريا ورنالاستىرۋ ارقىلى تارتىمدى كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالاردى جەكەشەلەندىرۋ جوسپارلانۋدا.
بۇدان ءارى وتىرىستى شەتەلدىك تاراپ جالعاستىردى. ماسەلەن, «JP Morgan Chase International» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى دجەيكوب فرەنكەل «حالىقارالىق قارجى ورتالىقتارى: الەمدىك تاجىريبە جانە تابىس فاكتورلارى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. «قازاقستان ۇكىمەتى ەلوردادا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرۋ باعىتىندا ءوز الدىنا اسقاق, الايدا, ستراتەگياعا نەگىزدەلەتىن ماقسات-مىندەت قويدى. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, باسقا قارجىلىق ورتالىقتارمەن سالىستىرعاندا, بۇل ورتالىقتىڭ جۇمىس تەتىگى نولدەن باستالعالى وتىر. ياعني, ونىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەر وتە كۇردەلى. سوعان قاراماستان, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ماماندارعا وسى سيپاتتاعى وزگە دە ورتالىقتاردىڭ تاجىريبەسىن يگەرۋگە جانە وزىق حالىقارالىق تاجىريبە ۇلگىلەرىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەگەر, تاريحقا ۇڭىلەر بولساق, ءىرى حالىقارالىق قارجى ورتالىقتارى بار ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى دە جوعارى بولىپ كەلەدى. بۇل ءبىر جاعىنان, قازىرگى زامانعى ەكونوميكانىڭ ىلگەرىلەۋىندە قارجىلىق سەكتوردىڭ ۇلكەن ءرول اتقاراتىنىن كورسەتەدى», دەدى د.فرەنكەل ءوز سوزىندە. وسىلاي دەي كەلە ول, حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ەلدىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ تەتىگىنىڭ تيىمدىلىگىنە دە وڭ اسەر ەتەتىنىن جەتكىزدى. «ماسەلەن, دامۋدىڭ جوعارى ساتىسىنا كوتەرىلگەن حالىقارالىق قارجى ورتالىقتارى كوبىنەسە دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ بەلگىلى ءبىر رەيتينگى بويىنشا ءۇلكەن كورسەتكىشكە قول جەتكىزگەن ەلدەردە ورنالاسقان. وسى ورايدا, مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ تابىس اكەلۋىنە ىقپال ەتەتىن بىرنەشە فاكتورلاردى اتاپ وتكىم كەلەدى. ولار – ىسكەرلىك ورتا, نارىقتىق جانە تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىم, نارىقتىڭ قولجەتىمدىلىگى, كاسىبي بىلىكتى ماماندار جانە باسەكەگە قابىلەتتىلىك. بۇل ورايدا, لوندون مەن نيۋ-يوركتىڭ اتالعان فاكتورلار بويىنشا ۇستانىپ وتىرعان پوزيتسيالارى وتە جوعارى», دەدى ول. سونىمەن قاتار, د.فرەنكەل كەز كەلگەن حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ءۇشىن وڭىرلىك دەڭگەيدەگى دامىعان ورتالىققا اينالۋ, ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋ جانە ءتيىمدى زاڭنامالىق رەجىمدى قالىپتاستىرۋ بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتى قاجەت ەتەتىنىن, بولاشاقتا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سەكتورلارىن بەلسەندى تۇردە ىلگەرىلەتۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
ال «Citigroup» كومپانياسىنىڭ ەۋروپا, تاياۋ شىعىس جانە افريكا ەلدەرىندەگى باس اتقارۋشى ديرەكتورى دجەيمس كوۋلز «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى قازاقستانعا ينۆەستيتسيالىق كليماتتى جاقسارتۋعا, حالىقارالىق ۇستانىمداردى بەكىتۋگە, كاپيتالدى تارتۋ الەۋەتىن كەڭەيتۋگە جانە 2050 جىلعا قاراي, «30 الەمدىك ەكونوميكالار» قۇرامىنا كىرۋگە جول اشادى», دەگەن ويىمەن ءبولىستى. ول «قازاقستان – «Citigroup» ءۇشىن ماڭىزدى نارىق. ءبىز – قازاقستاننىڭ قارجىلىق سەكتورىنداعى ءىرى جاھاندىق ويىنشىسىمىز جانە وسى ەلدەگى جەتەكشى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرىمىز. ءبىزدىڭ ماماندارىمىز استانانى قوسقاندا, 6 قالادا بەلسەنە جۇمىس اتقارۋدا. سونىمەن قاتار, ءبىزدىڭ كومپانيا لوندونداعى, دۋبايداعى جانە سينگاپۋردەگى قارجى ورتالىقتارىمەن ارىپتەستىك بايلانىستا. بۇگىنگە دەيىنگى ءتاجىريبەمىز مۇنداي حالىقارالىق قارجى ورتالىقتارىنىڭ تابىسى ادام, ينفراقۇرىلىم جانە كاپيتال سەكىلدى 3 ماڭىزدى فاكتورعا تىكەلەي تاۋەلدى ەكەنىن كورسەتتى», – دەي كەلە, ەلباسىنا شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن اشىق جانە سىندارلى ديالوگ ورناتۋدى جالعاستىرۋ باعىتىنداعى كۇش-جىگەرىنە قولداۋ تانىتاتىنىن جەتكىزدى. سونداي-اق, د.كوۋلز «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ قازاقستاننىڭ جانە جالپى ءوڭىردىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
سونداي-اق, وتىرىس بارىسىندا «بەيكەر ەند ماكەنزي ينتەرنەشنل» فيرماسى اتقارۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى/باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ە.شير, ERG S.a.r.l. مەنەدجەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ا.ماشكەۆيچ, «ەرنست ەند يانگ» كومپانياسىنىڭ قارجى سەكتورى ءۇشىن كونسۋلتاتسيالىق قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى باسقارۋشى سەرىكتەسى د.باركەر, «دەلويت سنگ» باس اتقارۋشى ديرەكتورى ي.كوۋلبەرن كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلەلەرگە قاتىستى ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ, ا.دەڭگەلباەۆا
