م ۇلىكتى جاريا ەتۋ بويىنشا راقىمشىلىق بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن سوزىلعاندىقتان سەمەي قالاسىندا وسىعان وراي جۇمىستار قىزۋ ءارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. كوميسسياعا ءارتۇرلى سۇراقتارى بار ادامدار كوپتەپ كەلۋدە. ماسەلەن, رەسەيدەگى اقشالارىمدى جاريالاسام بولا ما دەپ سۇراعاندار دا جەتەرلىك. بىراق, شەتەلدەگى اقشا ماسەلەسى ءبىزدىڭ قۇزىرىمىزدا ەمەس دەيدى, سەمەي قالاسىنداعى م ۇلىكتى جاريا ەتۋ بويىنشا كوميسسيا حاتشىسى اسەم بالاپانوۆا, بىزدە تەك جىلجىمايتىن م ۇلىكتى جاريالاۋ عانا قاراستىرىلعان. جانە تاعى ءبىر مىنانداي ساۋال قويىلدى: مەملەكەتتىڭ رۇقساتىمەن الىنعان جەر ۋچاسكەسىنە ءۇي سالىنعان. الايدا, بۇل ءۇيدىڭ قۇجاتتارى جوق. وسى ءۇي مەن جەردى تىركەۋگە تاپسىرۋعا بولا ما؟ جانە وسى رەتتە م ۇلىكتى جاريا ەتۋ اكتسياسىنىڭ جەڭىلدىكتەرىن پايدالانۋ مۇمكىندىگى بار ما؟ اسەم بالاپانوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەگەر مەملەكەت جەر ۋچاسكەسىن بەرسە, وندا سالىنعان قۇجاتسىز ءۇيدى دە جاريا ەتۋگە بولادى. مەملەكەت بۇل اكتسيانى وسىنداي جاعدايلار ءۇشىن ۇيىمداستىرىپ وتىر. ول ءۇشىن ءۇي سالعان ازامات جەرگىلىكتى اكىمدىك قاسىنان م ۇلىكتى جاريا ەتۋگە قاتىستى قۇرىلعان كوميسسياعا ءوتىنىش پەن ءوزىنىڭ جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتى تاپسىرىپ, ءوتىنىشتە ءوزىنىڭ جوعارىداعى ۇيگە قاتىستى ماقساتىن ايقىن جازۋى قاجەت.
سەمەي قالاسىنداعى م ۇلىكتى جاريا ەتۋ بويىنشا كوميسسيا حاتشىسى اسەم بالاپانوۆا مىسالعا كەلتىرگەندەي, باستاپقى كەزدە ءۇي-جايلارىن جاريالاعاندار كوپ كەلگەن. كەيىنىرەك جەكەمەنشىك كافە, مونشا سياقتى بيزنەس نىساندارىن جاريالاۋعا دا حالىق قۇلشىنىس ءبىلدىرە باستاپتى. سەمەيدە م ۇلىكتى جاريالاۋعا دەگەن ىقىلاس ەرەكشە بولىپ تۇر. تۇرعىنداردىڭ بەلسەندىلىگى جوعارى.
م ۇلىكتى جاريا ەتۋ دەگەنىمىز – تابىستاردى جاسىرۋ ماقساتىندا زاڭدى ەكونوميكالىق اينالىمنان شىعارىلعان جانە ەلىمىزدىڭ زاڭناماسىنا سايكەس رەسىمدەلمەگەن, نە ءتيىستى ەمەس تۇلعاعا رەسىمدەلگەن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىڭ تانۋ ءراسىمى ەكەندىگىن اتاپ ءوتۋ قاجەت دەيدى, سەمەي قالاسىنداعى م ۇلىكتى جاريا ەتۋ بويىنشا كوميسسيا حاتشىسى اسەم بالاپانوۆا.
– سەمەي قالاسى بويىنشا 2014 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن بۇگىنگى كۇنگە دەيىن م ۇلىكتى جاريا ەتۋگە 291 ءوتىنىش قابىلداندى, – دەدى م ۇلىكتى جاريا ەتۋ بويىنشا كوميسسيا حاتشىسى اسەم بالاپانوۆا – ونىڭ ىشىندە جالپى قۇنى 741,7 ملن. تەڭگە بولاتىن 233 ءوتىنىش قاناعاتتاندىرىلدى. م ۇلىكتى جاريا ەتۋ – تابىستاردى جاسىرۋ ماقساتىندا زاڭدى ەكونوميكالىق اينالىمنان شىعارىلعان جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس رەسىمدەلمەگەن, نە ءتيىستى ەمەس تۇلعاعا رەسىمدەلگەن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىڭ تانۋ ءراسىمى بولىپ تابىلادى. م ۇلىكتى جاريا ەتۋ ناۋقانى قازاقستان ازاماتتارىنا, ورالماندارعا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇرۋعا ىقتيارحاتى بار ادامدارعا, ولاردىڭ جىلجىمايتىن م ۇلىكتەرىن زاڭداستىرۋ ءۇشىن جاريالاندى.
سوندىقتان كولەڭكەلى ەكونوميكانى مەيلىنشە ازايتۋ ماقساتىندا بىزدەر بىرلەسە وتىرىپ وسى باستالعان ۇدەرىستى اياقتاپ شىعۋعا ءتيىسپىز. ول ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ ادال بولىپ, الاڭسىز ۇيىقتاپ, سالىقتاردى ۋاقتىلى تولەپ, جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلامىن دەپ الاڭداماي ءومىر سۇرۋلەرى ءۇشىن قاجەت.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا
سەمەي