ماڭگىلىك قازاقستان – ماڭگىلىك ەل بولسىن!

– قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى بارشالارىڭىزدى, وسىنداي كوكتەمنىڭ جايماشۋاق ادەمى كۇنىندە شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاپ, بار جاقسىلىقتى تىلەيمىن! با­با­لارىمىزدان قالعان «باقىت قونىپ, قىدىر دارىعان!» دەگەن اتالى ءسوز, قاسيەتتى باتا بار ءبىز­دىڭ حالقىمىزدا. بۇل – بىرلىگى جا­راسقان, بەيبىت كۇن كەشكەن بەرە­كەلى ەلگە بەرگەن باعاسى. سول بىر­لىكتىڭ ارقاسىندا اتا-بابالارىمىز ىشكى-سىرتقى جاۋلاردان ۇلان-عايىر جەردى ساقتاپ, كەسكىلەسكەن ۇرىستاردا جانىن اياماي, قاسىق قانى قالعانشا ءوز وتانىن قورعاپ قالدى. بىرلىكتىڭ ارقاسىندا «مەملەكەت بولامىز!» دەپ اۋىزبىرشىلىكپەن قازاق حاندىعىن قۇردى. سول بىرلىكتىڭ ارقاسىندا ءبىز تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزدىك. مىنەكەي, ەڭ العاش الماتىدان باستالىپ, كۇللى الەمگە جاريالانعان تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىن سالتاناتتى تۇردە اتاپ وتەيىك دەپ وتىرمىز! – دەپ ءوزىنىڭ سالتاناتتى قۇتتىقتاۋ ءسوزىن باستاعان مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, قالا جۇرتشىلىعىن ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ, شيرەك عاسىرلىق جولدى ءجۇرىپ وتكەن ەگەمەن ەلدىڭ شيىرلى تاعدىرىنا از-كەم توقتالىپ ءوتتى.

– ءبىزدىڭ كونستيتۋتسيامىز ء«بىز, ورتاق تاريحي تاعدىر بىرىكتىرگەن قازاقستان حالقى, بايىرعى قازاق جەرىندە مەملەكەتتىلىك قۇرا وتىرىپ...» دەپ باستالادى. بىرلىكتىڭ نەگىزى وسى سوزدەردە تۇيىندەلگەن. ءبىز 25 جىل بويى تەڭ ءارى تەڭ قۇقىلى ادامداردىڭ مەملەكەتىن قۇرىپ جاتىرمىز. بۇعان, اسىرەسە, داعدارىس جاعدايىندا قول جەتكىزۋ وڭاي بولعان جوق. دەگەنمەن, شيرەك عاسىر ىشىندە ەل ەكونوميكاسىن 20 ەسەگە ارتتىردىق, ەشبىر ەل جەتپەگەن بيىككە قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە قول جەتكىزدىك. قازىر قازاقتىڭ دالاسىندا دا, قالاسىندا دا – جاڭا ەل, جاڭا ۇرپاق, جاڭا بۋىن. ادام تانىماستاي بولىپ وستىك, كىسى قىزىعارداي بولىپ وندىك, وسى كۇنىمىز ءۇشىن اللاعا تاۋبە! وسى جىلداردىڭ ىشىندە قازاق دۇنيەگە ايگىلى ۇلت بولدى. ەلىمىز الەم كارتاسىنان ءوزىنىڭ ورنىن ويىپ تۇرىپ الدى. جاڭا ۇرپاق تاربيەلەدىك. وشكەنىمىزدى جاقتىق, جوعالتقانىمىزدى تاپتىق. جاڭا استانامىزدى سالدىق. قازاقستاننىڭ ءاربىر تۇكپىرى ادام تانىماستاي وزگەردى. الماتى قالاسىنىڭ وسىدان 15 جىل بۇرىنعى كەيپىن قازىرگى جاڭا كەلبەتىمەن سالىستىرا المايسىڭ. الماتى بۇگىنگى تاڭدا – ريممەن بىردەي دارەجەگە جەتىپ, حالىق سانى دا, ەلدىڭ ءال-اۋقاتى دا جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ءبىز وسى ۋاقىت ىشىندە جاستارىمىزدى الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنە جىبەرىپ, وقىتتىق. مىڭداعان مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سالدىق. سونىڭ ارقاسىندا حالقىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسى 64-تەن 72 جاسقا دەيىن ۇزاردى. بۇل دەگەنىمىز – ەڭ باستى مۇددە, ەڭ نەگىزگى مەجە. سەبەبى, ءاربىر ءىس, ءاربىر جاقسىلىق حالىق ءۇشىن جاسالادى. تاۋەلسىزدىك العان ۋاقىت ىشىندە ەلىمىز 3 بىردەي داعدارىستان ءوتتى. تاريح ءۇشىن 25 جىل دەگەن قاس-قاعىم ءسات. الايدا, ءبىز كوپ جەتىستىككە قول جەتكىزدىك. دۇنيەگە ءمالىم بولدىق. تۋىمىز بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قابىرعاسىندا جەلبىرەيدى. ءۇنىمىزدى كۇللى الەم ەستىدى. قازاقستاندا دۇنيەجۇزىنىڭ ازاماتتارى جينالىپ, وزدەرىنىڭ ماجىلىستەرىن وتكىزەتىن بولدى. الەم بىزگە سەنىممەن قاراپ, ارا­اعايىندىق كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدى بىزگە سەنىپ تاپسىراتىن بولدى. وسى­نىڭ ءبارى تىنىشتىق پەن تۇراق­تىلىقتىڭ جىلى ۇياسىنا اينالعان ەلدە ورىندالاتىن ىزگى ماقساتتار, – دەدى ەلباسى. بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى ىنتىماقتان ايىرىلىپ, بەرەكەسى كەتكەن دەربەس ەل, دامۋشى مەملەكەتتەردىڭ بۇگىنگى احۋالىن مىسالعا كەلتىرىپ, ىشكى-سىرتقى استىرتىن كۇشتەردىڭ ەمەۋرىنىنە ەرىپ كەتكەن قوعامداردا بولىپ جاتقان جايتتار مەن تەكەتىرەستەردىڭ ەشبىر ۇلتقا, ەشبىر حالىققا, ءتىپتى, ادامزات دامۋىنا پايدا اكەلمەيتىندىگىن ايتتى.

– تىنىشتىعى بۇزىلعان ەلدەر­دە نە بولىپ جاتقانىن وزدەرىڭىز كورىپ, ءبىلىپ وتىرسىزدار. بىت-شىتى شىعىپ, كىسى قانى توگىلىپ, اۋزىنداعىسىنان ايىرىلىپ, ىلگەرى باسۋدىڭ ورنىنا كەرى قاراي كەتىپ جاتىر. ءار تاڭدا الەمگە تارايتىن اقپاراتقا كوز تىكسەڭىز, يراكتا, سيريادا, الەمنىڭ باسقا دا مەملەكەتتەرىندە ونداعان, جۇزدەگەن ادام وققا ۇشىپ, وپات بولىپ جاتىر. مۇنىڭ ءبارى – بىرلىكتىڭ, تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ بولماۋىنان تۋىنداپ وتىرعان كەلەڭسىز كورىنىستەر. ءبىز وسى بىرلىگىمىز بەن بەرەكەمىزدەن ايىرىلىپ قالماۋىمىز كەرەك! اسىرەسە, ءدال قازىر دانا اباي اتامىزدىڭ ء«بىرىڭدى, قازاق,  ءبىرىڭ دوس, كورمەسەڭ – ءىستىڭ ءبارى بوس!» دەگەن ۇلاعاتتى ءسوزىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك بولىپ تۇر. ءبىزدىڭ قازىرگى العا قويعان ماقساتىمىز – «شيكىزات ەكونوميكاسىنان وڭدەۋ ەكونوميكاسىنا ءوتۋ». حالىقتىڭ جاعدايى قيىنداپ كەتپەۋى ءۇشىن داعدارىسقا قارسى شارالاردى كۇنىلگەرى ويلاستىردىق. وسىنىڭ ءبارى يندۋستريالىق, ينفراقۇرىلىمدىق باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جاڭا ەكپىن تۇسىرۋگە الىپ كەلدى. قازىر بۇكىل قازاقستان بويىنشا 7 مىڭ كيلومەتر جول سالىناتىن بولادى. بۇل, بىزدەن كەيىنگى كەلەشەك ۇرپاقتارىمىز ءۇشىن جاسالىپ جاتقان يگىلىكتەر. قازىر توماعا تۇيىق تىم-تىرىس وتىراتىن كەز ەمەس. جان-جاعىمىزعا ءجىتى قاراپ, ءار قادامىمىزدى ەسەپپەن باساتىن زامانعا تاپ كەلدىك. دۇنيە سولاي تولقىپ تۇر. الماعايىپ بۇل كەزەڭنەن دە كوبەمىز سوگىلمەي ءوتۋىمىز ءۇشىن بىزگە جۇدىرىقتاي جۇمىلعان اۋىزبىرشىلىك, ىستىق ىقىلاس اۋاداي قاجەت! ەلىمىزدە تىنىشتىق سالتانات قۇرىپ وتىر. ءبىزدىڭ ءبىرتۇتاس ۇلتىمىز بارلىق مەيرامدى بىرگە مەرەكەلەيدى. مەن حالقىمدى ءدال وسى قالىپتا كورگىم كەلەدى جانە سول ءۇشىن بار ءبىلىمىم مەن تاجىريبەمدى جۇمساپ كەلەمىن دە. ءبىز كوزدەگەن ماقساتتارىمىزعا – ازاماتتاردىڭ بۇدان دا جاقسى ءومىر سۇرۋىنە مىندەتتى تۇردە قول جەتكىزەمىز. ول ءۇشىن جاستارىمىز ءبىزدىڭ تاۋەلسىز جولىمىزدى تاباندى تۇردە جالعاستىرىپ, كوزدىڭ قاراشىعىنداي قورعاۋى, ەلدەگى بىرلىكتى, دوستىق پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋى قاجەت. بۇل – ءار ادامنىڭ مىندەتى. قازاقستانىمىزدىڭ 25 جىلدىق تاۋەلسىزدىگى جاساسىن! ەلىمىز امان بولسىن! ەلدىگىمىز باياندى بولسىن! ماڭگىلىك قازاقستان – ماڭگىلىك ەل بولسىن! – دەپ, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداعان قۇتتىقتاۋ ءسوزىن كوتەرىڭكى كوڭىل, ۇراندى سەرپىنمەن اياقتادى. الماتى قالاسىندا مەرەكەلەنگەن 1 مامىر – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىندە قالا كوشەلەرىندە ۇلتتىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى قازاق ءان ونەرىنىڭ ۇزدىك شىعارمالارىن ناسيحاتتاپ, قازاق ەلى تۋرالى ءوز انا تىلدەرىندە جازىلعان اندەردى ورىنداپ, مەرەكەنى قىزىقتاۋعا جينالعان كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىن كوتەردى. ءبىر مەملەكەتتە ءبىرتۇتاس حالىق بولىپ بەيبىت ءومىر ءسۇرۋدىڭ ۇلكەن باقىت ەكەنىن, قازاقستان حالقى جاڭا الەمدەگى جاقسى تۇرمىس كەشەتىن سالاماتتى ەل ەكەنىن كورسەتتى. ورىس, تۇرىكمەن, وزبەك, تاتار جانە ۋكراين ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىنىڭ جانىنان قۇرىلعان ونەرپازدار ۇجىمى ۇلتتىق بيلەرىن بيلەپ, اندەرىن ناقىشىنا كەلتىرە ورىنداپ, مەرەكەنىڭ اجارىن ارلەدى. قالا يپپودرومىندا ات جارىس, قىز قۋ, تەڭگە ءىلۋ سەكىلدى ۇلتتىق ويىندار مەن جەڭىلدەتىلگەن باعا بويىنشا ساۋدا جۇرگىزگەن جارمەڭكە ۇيىمداستىرىلىپ, قازاقتىڭ تۇرمىس-سالت مادەنيەتىنە ارنالعان كورمە وتكىزىلدى. كەشكىسىن قالانىڭ ورتالىق الاڭىندا قازاق ەسترادا ونەرپازدارىنىڭ قاتى­سۋىمەن مەرەكەلىك كونتسەرت پەن حالىق سەرۋەنى ۇيىمداستىرىلىپ, قالا اسپانىن مەرەكەلىك وتشاشۋ كومكەردى.

قانات ەسكەندىر,

«ەگەمەن قازاقستان»

سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ