حيدجاب كيگەن قىز نەمەسە كەلىنىن ۇرعان ەنە

ءدال وسى حيدجاب كيگەن قىز­دار­دىڭ اينالاسىندا دوستارى­مىز­بەن قانشاما رەت داۋلاس­پادىق. بىرەۋى دۇرىس دەسە, ەكىنشىسى قازاق قىزى قاشان حيدجاب كيىپ ەدى دەپ كەرى ءۋاج ايتادى. بىردە ءۇيدىڭ ماڭىنداعى اۆ­تو­كولىكتەردىڭ تەمىر-تەرسەكتەرىن سا­تا­تىن دۇكەنگە بارسام, سون­دا­عى ساتۋشى قىزدار باس­تارىنا ورامال تارتىپ, ۇزىن ەتەك كويلەك كيىپ, تۇمشالانىپ الىپتى. يمان­دىلىققا بوي ۇسىنا باستاعان ەكەن-اۋ دەپ قۋانىپ قالدىم. ءبىر كۇنى سول قىزداردىڭ بىرىمەن ءبىر اۆتوبۋسقا مىندىك. بىرنەشە ايالدامادان كەيىن ءبىر ەگدە كىسى كولىككە وتىرىپ, ءدال سول قىزدىڭ قاسىنا بارىپ تۇردى. تۇرىندەگى ۋىلجىعان جاستىقتى, باسىنا تارتقان ورامالىن كورگەننەن بولار. الگى حيدجاب كيگەن قىزىمىز ءدال جانىندا تۇرعان قارت ادامدى كورىپ تۇرىپ, مىزباقپاي, وتىرا بەردى. وسىنىڭ ءبارىن كورىپ وتىرعان اۆتوبۋستاعى ەكى كەكسە ايەل اڭگىمە باستادى. «قازاق قىزى قاشان حيدجاب كيىپ ەدى؟» دەپ  اڭگىمەنى الىستان وراعىتىپ باستاعان ءبى­رىن­شىسىنىڭ ءسوزىن ەكىنشىسى دە قوش­تاي كەتتى. – اتا-بابامىز كيمەگەن وسى پالەنى ەرىككەن, ەلىكتەگەن ايدالا­داعى بىرەۋلەر عانا كيەتىن سياقتى كورىنەتىن. ەندى مىنە, ءوز ۇيىمىزدە دە بىرەۋى سۇيرەتىلىپ ءجۇر, – دەدى سىرت كەلبەتى زيالىلاۋ كورىنگەن اپاي بىردەن كۇيىنىپ, داۋىسىن شىعارا سويلەپ. – بالالارىڭىز يماندىلىققا بەت بۇرسا نەگە قايعىراسىزدار؟ اتەيزممەن وسكەن سىزدەردىڭ ەندى ساجدەگە باستارىڭىز ءتيۋى قيىن شىعار؟! – دەدى سوزدەرىن ەستىپ وتىرعان اعاي. – كەلىنىم عوي, ءاۋ باستان-اق يمانسىز ەمەس ەدى. – قۋانبايسىز با؟ – نەسىنە قۋانام. سولپىلدەتىپ حيدجاب كيىپ, ءبىر ۋاعىزداردان قال­مايتىن بولىپ الىپتى. بالا-ش­ا­عا­سىمەن, بايىمەن شارۋاسى جوق. ءسۇي­رەتىلىپ, شالىنىپ ءجۇرىپ, مەكتەپكە باراتىن نەمەرەلەرىمە تاماق تا دۇ­رىس بەرمەيدى, ساباقتارىنا دا قارا­مايدى. جاقىندا بالامدى دا, كەلىنىمدى دە ۇرىپ-ۇرىپ الدىم. – ويباي-اۋ, ول قانداي كەلىن, ەنەسىنە ۇرعىزىپ قاراپ تۇرعان؟ – ءوزىم ونسىز دا كۇيىپ-ءپىسىپ ءجۇر­سەم, جاقىندا ۇلكەن كەلىن حا­بارلاسىپ تۇر. «قاينىمىز ەرتەڭ ءۇي­لەنگەلى جاتقانىن ەستىگەن شى­عار­سىز؟» دەيدى ءسۇيىنشى سۇرا­عان­داي. كۇ­يەۋى جاڭا قاتىن الىپ جات­قاندا كەلىنىم قايدا قاراپ وتىر دەپ, بايبالام سالىپ, تاڭەر­تەڭ ۇيلەرىنە بار­سام, ۇشەۋى شاي ءىشىپ وتىر. حيدجاب كيگەن كەلىنىمىز ەكىنشى ايەل­مەن نەكەلەسۋگە رۇق­سات بەرگەن كو­رىنەدى. شاري­عاتتا ەركەكتىڭ ايت­قا­نى زاڭ دەيدى. سودان كەيىن, «ءسول­پەڭ­دەگەن سۇمە­لەك-اۋ, بالا-شاعا تۇگىلى, با­يى­ڭا دا يە بولا الماي قالىپسىڭ عوي», دەپ بالامدى دا, كەلىندى دە سوعىپ-سوعىپ جىبەردىم. ەكەۋىنىڭ ور­تا­سىندا وتىرعان ال­باس­تىنى قۋ­ىپ شىقتىم ۇيلە­رى­نەن, – دەپ ۇز­اق وقيعانى قىسقا قايىردى. ەستىپ وتىرعاندار وي­لانىپ قالدى. از ۋاقىت قانا ءۇنسىز قالعان ايەل: – ءاي, سوندا اللاتاعالا بالا-شاعاڭا قاراماي, حيدجاب كيىپ جۇرسەڭ جۇماققا باراسىڭ دەمەيتىن شىعار؟! قارتايعاندا وسى ماعان قايعى بولدى. بەينەتتەن كەيىن, زەينەت كورۋدىڭ ورنىنا ءسول­پەڭدەگەن ايەلدىڭ ارتىن جي­ناۋ­مەن كەلە جاتىرمىن. نەمەرەلەرىمە بارىپ تاماق ىستەيمىن, ءۇي­لە­رىن جينايمىن, ساباق وقىت­قى­زا­مىن. حيدجاب كيىپ, وتىرىك سىزىل­عانشا, وتباسىنا يە بولىپ وتىر­ماي ما, ايەل دەگەن؟! – دەدى   اۆتوبۋس­تا وتىرعان قىزعا ىزالانا قاراپ. جاقىندا تومەندەگى مىنا ءجايت­تى ەستۋگە ءماجبۇر بولدىم. مە­نىڭ تانىستارىمنىڭ تانىس­تا­رىنىڭ تانىسىنىڭ قىزى دا با­سىنا ورامال تارتىپ, تۇمشا­لا­نىپ جۇرەتىن. مەشىتكە بارادى, ناماز وقيدى دەگەندى دە ەستيتىنبىز. سول تانىستارىمنىڭ تانىس­تارىنىڭ تانىسىنىڭ ۇيىندە جا­قىن تۋىستارىنىڭ ۇلى تۇرىپ جاتقان. ول دا ناماز وقيدى, مەشىتكە بارادى ەكەن دەگەندى قۇلا­عى­مىز شالعان. جاستار يمان­دى­لىققا كوپتەپ بەت بۇرىپ جاتىر ەكەن-اۋ, دەپ بۇعان دا قۋاندىق. جاقىندا سول قىز الگى تۋىس­قان جىگىتتەن اياعى اۋىر بولىپ قالىپتى دەگەن جاڭا قاۋەسەت شىقتى. بەتىڭ بار, ءجۇزىڭ بار دەمەي ايتىپ سالاتىن دوسىم ءشا­ريپا: «حيدجاب كيگەندەرى, مەشىتتەن شىقپاي ناماز وقىعاندارى قايدا؟ باستارىن جاپقانشا, ءوز­دەرىنە وزدەرى يە بولماي ما» دەپ سالدى ءدۇيىم كوپتىڭ الدىندا... ايناش ەسالي. الماتى.