حولگەر نۋمريح قازاقستان باسشىسىنىڭ مانيفەسىنە وسىنداي باعا بەردى
يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندە بۇعان دەيىن دە بىرنەشە سامميتتەر وتكىزىلگەنى بەلگىلى. ال اقش-تىڭ ۆاشينگتون قالاسىندا بيىلعى ءساۋىر ايىنىڭ باسىندا مارەگە جەتكەن الەمدەگى كوشباسشى ەلدەر باسشىلارىنىڭ باسقوسۋىنا رەتتىك سانى بويىنشا ءتورتىنشى دەگەن اتاۋ بەرىلدى. بۇل اۋەن بۇرىنعى اننەن وزگەرەك دەگەندەي, راسىندا دا, بۇل بۇعان دەيىنگىلەرىنە قاراعاندا وزگەشە, ايرىقشا سامميت بولعانى انىق.
وسىندا جاريالانعان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «الەم. XXI عاسىر» اتتى مانيفەسىنە مەملەكەتىمىزدىڭ اۋماعىنا مۇناي-گاز كەنىشتەرىن يگەرىپ جاتقان شەتەلدىك كومپانيالار جەتەكشىلەرى مەن ساراپشىلارى دا ۇلكەن ىقىلاسپەن نازار اۋداردى. سولاردىڭ ءبىرى قازاقستان-گەرمانيا بىرلەسكەن كومپانياسىنىڭ ساراپشى-مەنەدجەرى حولگەر نۋمريح. ءبىز وعان جوعارىدا اتالعان ماسەلەگە بايلانىستى بىرنەشە ساۋال قويعان ەدىك.
– حولگەر مىرزا, ءسىز ۆاشينگتون ءسامميتىنىڭ باستى قورىتىندىلارى جونىندە نە دەر ەدىڭىز؟
– بىرىنشىدەن, ونىڭ بۇكىلالەمدىك قوعامداستىق ءۇشىن ۇلكەن پايداسى بولدى دەگەن ويدامىن. ويتكەنى, قازىرگى كەزدە الەمنىڭ بولۋى ابدەن مۇمكىن جاڭا سىن قاتەرلەر الدىندا تۇرعانى ەشكىمگە دە جاسىرىن ەمەس. ال ونىڭ الدىن الماسا ادامزاتتىڭ ومىرىنە ۇلكەن قاۋىپ تۋعىزاتىنى تاعى دا بەلگىلى. سوندىقتان دا بۇل پروبلەمانى الدىن الا وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, وعان جاۋاپ بەرۋ ءىسى ىرعالىپ-جىرعالۋدى كوتەرمەيدى. وسى ورايدا IV سامميت ءوزىنىڭ الدىنا قويعان ماقساتىن ورىنداي العانى انىق. جاھانداق ۇنقاتىسۋدىڭ جاڭاشا ۇلگىلەرى مەن پىشىندەرى بوي كورسەتۋى دە ءسامميتتىڭ سالماعىن ودان ءارى كوتەرە تۇسەدى.
قايتكەندە دە ءومىر بولعان سوڭ, ءومىر كوشى, وركەنيەت كوشى العا مۇلدەم ۇزاپ كەتكەن سوڭ, يادرولىق قاتەرلەر مەن قاقتىعىستار بولماي تۇرمايدى. مۇنى بىردەن جويىپ جىبەرۋ دە ەش مۇمكىن ەمەس. بۇل باعىتتا سوڭعى ءتورت-بەس جىلدىڭ ىشىندە ءبىراز العا باسۋشىلىق كورىنىستەرى كەزدەستى. الايدا, الدان وزگە دە ماسەلەلەر مەن پروبلەمالاردىڭ شىققانى دا الاڭداتپاي قويمايدى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءبىتىمگەرشىلىكتىڭ جاڭا جولدارى مەن ۇلگىلەرىن قالىپتاستىرۋعا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاماشى بولا ءبىلدى. ءسوز جوق, مۇنداي باستاما الەمگە قاجەت-اق. بۇل يادرولىق قاۋىپ-قاتەردىڭ ءبىرجولاتا اۋىزدىقتالۋ جاعدايىن ءبىرشاما جاقىنداتا تۇسەدى.
– قازاقستان باسشىسىنىڭ IV سامميت كەزىندە جاريا ەتىلگەن «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىمەن تانىسىپ پا ەدىڭىز؟ بۇل جونىندە قانداي وي-پىكىردەسىز؟
– دالىرەك ايتقاندا, الەمدىك ماڭىزى اسا جوعارى بۇل باعدارلامالىق قۇجاتتىڭ تولىق ماتىنىمەن ەڭ الدىمەن ينتەرنەت جۇيەسى ارقىلى تانىستىم. مۇنداعى باتىل ايتىلعان وزگەشە, تىڭ ويلار جانە ۇتقىر دا ۇتىمدى ۇسىنىستار مەنى قايران قالدىردى. مانيفەستىڭ باستى قۇندىلىعى – حالىقارالىق قوعامداستىقتى يادروسىز الەم قۇرۋعا ۇندەگەنى. ۇلكەن سوعىس, كىشكەنتاي سوعىس نەمەسە ۇزاققا سوزىلماعان, تەز بىتكەن سوعىس دەگەن ۇعىم بولمايدى. قالاي دەگەندە دە, سوعىستىڭ اتى – سوعىس. بۇگىنگى كۇنى كەز كەلگەن سوعىستىڭ ءتۇرىن بولدىرماۋدىڭ قاجەتتىلىگى دە وسىندا. وسى قاتەردىڭ الدىن الا ءبىلۋدىڭ پايداسى مەن قۇندىلىعىنا ەشقانداي باعا جەتپەيدى.
وسى ورايداعى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەڭ كولەمدى مانيفەسى اتالعان ءسامميتتىڭ باستى باعدارلامالىق قۇجاتى بولدى دەسەم, قاتەلەسپەيتىن شىعارمىن. الەمدىك دەڭگەيدە ايتىلعان كەز كەلگەن ءسوز, كەز كەلگەن وي-پىكىر ءارى كەز كەلگەن ۇسىنىس ءوزىنىڭ قولداۋ تابۋىمەن ومىرشەڭ. وسى تۇرعىدا ن.نازارباەۆ مانيفەسىنىڭ سامميتكە قاتىسقان وزگە مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمدار باسشىلارى تاراپىنان قولداۋ تابۋى دا ونىڭ كوكەيكەستىلىگى مەن وزەكتىلىگىن اڭعارتادى. حالىقارالىق دەڭگەيدە ءوز شەشىمىن تۇپكىلىكتى تابا الماي جۇرگەن پروبلەمانىڭ كىلتىن تاپ باسۋ وڭاي ەمەس. ن.نازارباەۆتىڭ تۇيسىكشىلدىگىنىڭ تەرەڭدىگى دە وسى ماسەلەنى تاپ باسۋىمەن تاڭداندىرادى.
– ءوزىڭىز ايتىپ وتكەندەي, بۇل باعدارلامالىق قۇجات بۇۇ باس اسسامبلەياسى مەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ رەسمي قۇجاتى مارتەبەسىن دە يەلەندى عوي. بۇعان نە دەيسىز؟
– بۇعان الدىڭعى قويعان ساۋالىڭىزدىڭ ىزىمەن جاۋاپ قايتارعىم كەلىپ وتىر. مانيفەستىڭ قۇندىلىعى تەك ءبىر عانا سامميتكە قاتىسۋشىلاردىڭ تاراپىنان قولداۋ تابۋىمەن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, ءوزىڭىز ايتقانداي, رەسمي قۇجات مارتەبەسىن يەلەنۋىمەن دە ارتا تۇسەدى. تالاس جوق, بۇل – ەرەكشە مارتەبە. سونداي-اق, بۇل مارتەبە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ حالىقارالىق قوعامداستىق الدىنداعى ابىرويى مەن بەدەلىنىڭ جوعارى ەكەنىن تانىتادى.
بۇل قۇجاتتىڭ تاعى ءبىر قۇندىلىعى سوعىس پەن بەيبىتشىلىكتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن دە ءدال, ءدوپ باسا بىلۋىندە دەۋگە بولادى. بارشا ادامزات, الەم ءۇشىن قازىرگى جاعدايدا بۇدان ماڭىزدى ماسەلە مەن پروبلەما جوق ەكەنىنە دە قول قويا الامىن.
– راحمەت. ەندىگى جەردە ءوزىڭىزدىڭ قازاقستانداعى قىزمەتىڭىزدىڭ ەرەكشەلىگى جونىندە ايتا كەتكەنىڭىزدىڭ دە ارتىقشىلىعى جوق سەكىلدى. ءسىز مۇندا ناقتى نەمەن شۇعىلدانىپ ءجۇرسىز؟
– كەز كەلگەن ەلدىڭ مۇناي-گاز ونەركاسىبى سالاسىندا مۇناي قۇبىرلارى مەن تۇربالارى شيكىزات كوزدەرى جانە وڭدەلگەن دايىن ونىمدەر ارقىراي ءارى سارقىراي اعاتىن ارتەريالىق اعىستار بولىپ تابىلادى. قازاقستان جاعدايىندا دا ءدال وسىنداي جاعداي قالىپتاسقان. شيكىزات تاسىمالى سالانىڭ باستى ءارى جەتەكشى بۋىنى بولماق. سوندىقتان, ءارتۇرلى قىسىمداعى قۇبىرلاردى دۇركىن-دۇركىن تازالاپ, تەحنيكالىق رەتتەۋدەن وتكىزىپ وتىرماسا, بۇل اعىستىڭ ەكپىنى باياۋلايدى. ءارى مۇنداي جاعداي تەحنوگەندىك سيپاتتاعى اپاتتاردىڭ ورىن الۋىنا اكەلىپ سوقتىرۋى دا مۇمكىن.
ءبىزدىڭ قازاقستاندا اتقاراتىن قىزمەتىمىزدىڭ باستى سيپاتى وسىنداي. بۇل تۇرعىدا ءبىراز ىستەر تىندىرىلدى. الايدا, الداعى اتقارىلاتىن ىستەردىڭ اۋقىمى دا از ەمەس. قازىر سونى ەڭسەرۋ ءۇشىن ەڭبەكتەنىپ جاتىرمىز.
– حولگەر مىرزا, شىن كوڭىلدەن اشىلىپ ايتقان اسەرلى اڭگىمەڭىز ءۇشىن سىزگە تاعى دا كوپ راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى