الاش جەرىن ازيادا الاۋى شارلاپ ءجۇر. ءال-كۋۆەيتتە تۇتانىپ, الماتىنى ارالاپ, جامبىلدى جاعالاپ, شىمكەنتتە شىراعدانداي جارقىراعان الاۋ قىزىلورداعا دا جەتتى. اقمەشىتتىڭ اسپانىن ارايعا تولتىرعان ايتۋلى ويىننىڭ وتى 15 قاڭتار كۇنى وبلىس ورتالىعىنا جەتكىزىلدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلدىق مەرەيلى تويىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعان قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ الاۋىن سىر جۇرتشىلىعى ەرەكشە ىلتيپاتپەن قارسى الدى. بۇعان دەيىن ازيا قۇرلىعىنىڭ تەك ءۇش ەلىندە عانا ءوتىپ كەلگەن ازيادانىڭ قاسيەتتى قازاق توپىراعىنا كەلگەنىن قىزىلوردالىقتار قىدىردىڭ باتاسى قابىل بولعانداي قابىلدادى. قىزىلوردا كوشەسى ادامعا لىق تولى. جولدىڭ ەكى جاعىنا جاعالاي ورنالاسىپ, ازيادا الاۋىنىڭ تۇتانۋىن كۇتىپ تۇر. «العا, قازاقستان!», «جاسا, جەڭىمپازدار!» دەگەن ۇراننان قۇلاق تۇنادى. تاپ ءبىر قىسقى ازيا ويىندارى ءدال قازىر باستالىپ كەتەتىندەي اسەردە بولاسىڭ. ءانشەيىندە سۇيەگىنىڭ سىرقىراعانىن ايتاتىن اقساقالدار مەن اق جاۋلىقتى انالار دا ازيادا الاۋىن تاعاتسىزدانا كۇتۋدە. بىلايعى كەزدە كۇننىڭ سۋىقتىعىن ايتىپ كوشەگە شىققىسى كەلمەيتىن بالالار دا ءماز-مايرام. اتتىلىعا جاياۋ ىلەسىپ, ەتەگىنە سۇرىنگەن ەل ۇلكەن جاڭالىقتىڭ جارشىسىنداي بولىپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ اتىنداعى ساياباققا جينالدى. ساعات ءتىلى تۇسكى ون ەكىنى سوققاندا ازيادا الاۋى تۇتانىپ, سالتاناتتى ءتۇردە وبلىس باسشىسى بولاتبەك قۋاندىقوۆقا تاپسىرىلدى. ەڭسەلى ەلدىڭ مەرەيىن, مەيماناسىن تاسىتقان, دوسىن ءسۇيىندىرگەن, دۇشپانىن كۇيىندىرگەن, قۇرلىقتىق دەڭگەيدە عانا ەمەس, الەمدىك ارەنادا ءباسى باسىم بايراقتى باسەكەنىڭ الاۋى اقمەشىت كوشەلەرىن ارالاۋدى باستادى. وبلىس اكىمى العاش بولىپ الىپ جۇرگەن الاۋدى اسەل ءداليەۆا جالعاستىردى. اسەل – قازاقتىڭ ۇلتتىق ويىنى توعىزقۇمالاقتان رەسپۋبليكانىڭ سەگىز مارتە چەمپيونى اتانعان تالدىرماش قىز. بۇعان قوسا, بىلتىر عانا اتالعان ويىن ءتۇرىنەن الەم چەمپيونى اتانىپ, ەل ابىرويىن اسقاقتاتقان ايتۋلى سپورتشى.
ادەتتە اۋا رايى بۇرقاسىن مەن داۋىلعا تولى سىر وڭىرىندە بۇل كۇنى ءۇپ ەتكەن جەل بولمادى. كۇن توبەمىزدە ك ۇلىپ تۇردى. ءاسىلىندە, الاۋگەرلەردىڭ الاقانىنان تاراعان جىلۋ جۇرەكتەرگە جەتىپ, ودان ايماقتىڭ كۇن رايىنا دا اسەر ەتكەن شىعار-اۋ. ايتەۋىر الاش جەرىندەگى ايتۋلى ويىننىڭ وتى قىزىلوردا كوشەلەرىن ارالاعاندا تابيعات انا بار مەيىرىمىن شاشىپ, قامقورلىعىن تانىتىپ تۇردى. جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق تابيعاتتىڭ بۇل مىنەزىن جاقسىلىققا بالاپ جاتتى.
ازيادا الاۋىن الىپ جۇرۋگە الپىس الاۋگەر تاڭدالىپ الىنعان بولاتىن. ولاردىڭ قاتارىندا ايماققا ەڭبەگى سىڭگەن ازاماتتار, ءدۇبىرلى دودالاردا توپ جارعان, وبلىستىڭ عانا ەمەس, بۇكىل رەسپۋبليكانىڭ داڭقىن اسىرعان دارابوز سپورتشىلار, ەلگە بەلگىلى ونەر جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرى بار بولاتىن. ال ازيادا الاۋىن الىپ ءجۇرۋ ەكى كەزەڭگە ءبولىندى. العاشقى كەزەڭ بويىنشا تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياباعىنان باستالعان الاۋگەرلەر سالتاناتى موستوۆايا كوشەسىنە ۇلاسىپ, ودان جىبەك جولىمەن اباي داڭعىلىنا ءوتتى. سودان عاني مۇراتباەۆ كوشەسىمەن ورتالىق ستاديونعا جەتتى.
اعايىندى سىبايدى بۇگىندە جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. رۋسلان سىباي بوكستان حالىقارالىق شارشى الاڭدا ەلدىڭ نامىسىن قورعاپ ءجۇرسە, ونىڭ ءىنىسى رۇستەم سىباي زىلتەمىردى ۇرشىقشا ءيىرىپ, ەرتەگىدەگى تولاعايدىڭ جولىن جالعاپ كەلەدى. ايتا كەتەرلىگى, رۋسلان جاسوسپىرىمدەر اراسىندا العاش رەت وتكەن وليمپيادا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان بولاتىن. وسى رۋسلان ازيادا الاۋىن قازاقتىڭ داڭقتى ۇلدارىنىڭ ءبىرى, 1976 جىلعى جانە 1980 جىلعى وليمپيادا چەمپيونى, كسرو ءبىرىنشىلىگىنىڭ ون دۇركىن جەڭىمپازى, ەكى مارتە الەم چەمپيونى, 3 رەت ەۋروپا چەمپيونى اتانعان سىردىڭ سىرباز ۇلانى ءالجان جارمۇحامەدوۆكە تاپسىردى. الاۋ ەستافەتاسىنىڭ العاشقى كەزەڭى وسىلايشا ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن ۇلىقتاعان ادەمى كورىنىسپەن اياقتالدى.
الاۋگەرلەردىڭ اقمەشىتتەگى جورىعىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى ءتۇس اۋا, ناقتى ايتساق, 15.30-دا باستالدى. توعىز جولدىڭ تورابى – تەمىر جول ۆوكزالىنىڭ ماڭىندا حالىق كەرۋەنى شۇباپ ءجۇر. بۇلار دا ازيادا الاۋىن تاماشالاۋعا كەلگەن, ەل سپورتشىلارىنا رۋح بەرۋگە اتسالىسقان, مەملەكەت مەرەيىن ءوسىرگەن ءدۇبىرلى دوداعا ءوز ۇلەسىن قوسۋعا كەلگەن جۇرتشىلىق.
2005 جىلى ءبىزدىڭ گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ بالۋاندارى الەم چەمپيوناتىنا باردى. ءدال سول تۇستا ءبىزدىڭ بالۋانداردىڭ بابى بولمادى ما, الدە باعى جانبادى ما, بەلگىسىز, جاپپاي جەڭىلىسكە ۇشىراپ جاتتى. قازاق سپورتىندا ولجا سالاتىن ەكى سپورت بولسا, سونىڭ ءبىرى ەدى گرەك-ريم كۇرەسى. «جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ پەن داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ جەڭىستى جولىن جالعايتىن ءبىر ۇلدىڭ بولماعانى ما؟» دەپ قامىقتى سوندا جۇرت. جەڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامى ءتىلىمىزدى قۋىرىپ, وڭەشىمىزگە وكسىك ۇيالاتىپ جاتقاندا ەرمەك كوكەتوۆ دەگەن جىگىتتىڭ قاراسى كورىندى. سول الەم چەمپيوناتىندا ەرمەك ەلگە قولا ءجۇلدەمەن ورالدى. سول چەمپيوناتتاعى قازاقستاننىڭ العان جالعىز جۇلدەسى دە وسى قولا. كەيىننەن ازيا ويىندارىنا قاتىسىپ, ول جەردەن دە جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىندى جەڭىپ قايتتى. الاۋ ەستافەتاسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن وسى ەرمەك باستادى. تۇستەن كەيىنگى كەزەڭگە بولىنگەن 26 الاۋگەر اۋەلبەكوۆ كوشەسىمەن اۋەلەتىپ كەلىپ, «تاعزىم» الاڭىنان ءوتىپ قوناەۆ كوشەسىنە ويىستى. قازىبەك, ايتەكە بيلەردىڭ اتىنداعى كوشەنى باسىپ ءوتىپ, قورقىت اتا ەسكەرتكىشىنە تابان تىرەدى. سودان ابىلقايىر حان كوشەسىنە ءتۇسىپ, قورقىت اتا, جەلتوقسان, جاقاەۆ كوشەلەرىمەن ورتالىق الاڭعا جەتىپ توقتادى.
الاۋگەرلەردىڭ قىزىلورداداعى ەستافەتاسىنىڭ سوڭعى نۇكتەسىن بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى, ازيا جانە الەم ءبىرىنشىلىكتەرىنىڭ بىرنەشە دۇركىن جەڭىمپازى, تولاعاي تابىستارىمەن ەلىمىزدى ءتانتى ەتىپ كەلە جاتقان يليا يلين قويدى. ول ورتالىق الاڭدا ورناتىلعان ساحناعا كوتەرىلىپ, قازاندىقتاعى الاۋدى تۇتاتتى.
ازيادا الاۋىن تۇتاتقان وليمپيادا چەمپيونىن سوزگە تارتتىق سوسىن:
– مۇنىڭ ءبارى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ارقاسى. ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ نامىسىن قورعايتىن سپورتشىلار وسى دودادا مىنەز تانىتىپ, قورجىنىمىزدى جۇلدەگە تولتىرادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. باستىسى, توسىن جاراقاتتان امان بولسىن. ازات قازاقستان جەڭىستەن جەڭىسكە جەتە بەرسىن, – دەدى ول.
رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك, سول كۇنى ازيادا الاۋىن تاماشالاۋ ءۇشىن 40 مىڭنان اسا حالىق شىعىپتى كوشەگە. كوشەلى ءىستى ۇيدە ەمەس, كوشەدە ءجۇرىپ كۇتكەن, تاماشالاعان سىر جۇرتشىلىعى ازيادا الاۋىن قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرىنە شىعارىپ سالدى.
ەرجان بايتىلەس.
قىزىلوردا.