جۇماعالي ىسماعۇلوۆ

83 جاسقا قاراعان شاعىندا مەملەكەتتىك سىي­لىقتىڭ لاۋرەاتى, رەسپۋبليكاعا ەڭبەك ءسى­ڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عى­لىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جۇماعالي ىسماعۇلوۆ دۇنيەدەن ءوتتى. جۇماعالي ىسماعۇلوۆ 1928 جىلى 17 ءساۋ­ىردە قوستاناي وبلىسىنىڭ سارىكول اۋدا­نىن­داعى سونالى اۋىلىندا تۋعان. 1942 جىلى ورتا مەكتەپتىڭ 8 كلاسىن بىتىرگەننەن كەيىن, قوس­تا­نايداعى وقىتۋشىلار ينستيتۋتىنىڭ دايىن­دىق كۋرسىنا بارىپ ءتۇسىپ, سول جىلدىڭ كۇزىندە فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتىنىڭ 1-كۋرسىنا ستۋدەنت بولىپ قابىلداندى. الايدا, سوعىس ۋا­قىتىنىڭ قيىن جاعدايىندا وقۋىن جالعاس­تى­رۋعا ءمۇم­كىندىك بولماي, ەڭبەككە ارالاستى. ەڭبەك جولىن اۋليەكولدەگى اۋداندىق گازەتتە باستاعان ول 1946-1951 جىلدارى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيدى. قازاق­ستان كوم­­پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ «كوم­مۋ­نيست» جۋرنالىندا (قازىرگى «اقيقات») قىز­مەت ىستەدى. 1954-1958 جىلدارى جاۋاپتى پار­تيا قىز­مەتىن اتقارىپ, سوكپ ورتالىق كومي­تەتى جا­نىنداعى قوعامدىق عىلىمدار اكا­دەميا­سىنىڭ اسپي­ران­تۋ­راسىندا وقىدى. 1961-1963 جىلدارى رەسپۋبليكالىق «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, الماتى وب­لىستىق «جەتىسۋ», شىعىس قازاقستان وبلىس­تىق «كوممۋنيزم تۋى» گازەتتەرىنىڭ رەداكتسيا­لا­رىن­دا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقاردى جانە پارتيا تا­ريحى ينستيتۋتىندا سەكتور مەڭگە­رۋشىسى بولدى. 1973 جىلى قازاق كسر مينيسترلەر كە­ڭەسى جانىنداعى مەملەكەتتىك اقپارات اگەنتتىگى (قاز­تاگ) ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, 1982-1987 جىل­­دارى قازتاگ-تىڭ ديرەكتورى بولىپ ىستەدى. 1985 جىلى قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ دە­پۋتاتى, 1986 جىلى قازاقستان كومپار­تيا­سى­نىڭ XVI سەزىندە ورتالىق كوميتەت مۇشە­لى­گىنە كانديدات بولىپ سايلاندى. ونىڭ قالامىنان ستەندالدىڭ, بالزاكتىڭ, م.گوركيدىڭ, ا.چەحوۆتىڭ, ي.تۋرگەنەۆتىڭ, ا. وس­­­تروۆ­­سكيدىڭ, ن.دوبروليۋبوۆتىڭ, تاعى باسقا اۆتور­لار­دىڭ ەڭبەكتەرى قازاق تىلىندە جارىق كوردى. ۇزاق جىلدار بويى بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىندا قىزمەت ىستەي ءجۇرىپ, جۇماعالي ىس­ماعۇلوۆ ۇنەمى ءباسپاسوز بەتىندە پۋبليتسيس­تي­كا­لىق تولعاۋ, وچەرك, ەسسە, ادەبي-سىن ماقالالا­رى­مەن وقىرمان قاۋىمىنىڭ جىلى ىقىلاسىنا بولەندى. جۇماعالي ىسماعۇلوۆ 1987 جىلدان ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىندا قىزمەت ىستەپ, قازاق ادە­بيەت­تانۋ عىلىمىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىمەن شۇعىل­داندى. وسى كەزەڭدە احمەت بايتۇرسىنوۆ پەن مىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ شىعارماشىلىق مۇ­رالا­رىن زەرتتەدى. ينستيتۋت جارىققا شى­عار­عان ون تومدىق «قازاق ادەبيەتى تاريحىنا» بەلسەنە قا­تىناستى. مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ 2002-2004 جىل­دارى جارىق كورگەن 5 تومدىق شىعارمالار جي­ناعىنىڭ جاۋاپتى رەداكتورى بولدى. جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇ­مىسىندا ۇلى اباي مۇراسىن جاڭا تۇرعىدان زەردەلەۋ ءىسى ەرەكشە ورىن الادى. ول 1996 جىلى «اباي پوەزياسىنداعى ءومىر شىندىعىن بەينە­لەۋدىڭ رەاليستىك پرينتسيپتەرى» دەگەن تاقىرىپتا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. حا­لىق­تار دوس­تىعى, «قۇرمەت بەلگىسى», «قۇرمەت» وردەندەرىمەن جانە كوپتەگەن مەدالدارمەن مارا­پاتتالعان. قازاق جۇرتى كىسىلىگى مول, ىشكى مادەنيەتى وتە جوعارى, بيىك زەردە, اسا ءبىلىمدار ازاماتىنان, ۇلتتىق كوركەم اۋدارما ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگىنەن ايىرىلدى. بۇل ورنى تولماس وكىنىش, اۋىر قازا. جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ جارقىن بەينەسى جا­دى­مىزدا ءاردايىم ساقتالادى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى مادەنيەت مينيسترلىگى م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە  ونەر ينستيتۋتى قازاقستان جازۋشىلار وداعى. ءبىر ارىسىمىز ەدى ءبىزدىڭ ۇرپاقتىڭ تاعى دا ءبىر ارىسى ومىردەن ءوتتى. جۇماعالي ىس­ماعۇلوۆ دۇنيە سالدى. ونى­مەن ءبىز بىرگە ءوسىپ, بىتە قايناسىپ, ادەبي, مادەني, عىلىمي ىزدەنىستەرىمىزدى قا­تار جۇرگىزىپ ەدىك. جۇ­مەكەڭ ءوز قاتا­رىنىڭ جان-جاق­تى تالانتتى وكىلى بولدى. شەبەر جۋرناليست, كانىگى اۋ­دارماشى, سىن­شى-ادەبيەتشى, فيلولوگ عا­لىم ىستەگەن ءىسىن تياناقتى, ءۇس­تىنەن بىرەۋ قاراپ جوندەمەي­تىن­دەي ەتىپ جاساۋشى ەدى. قىسىلعان كەزدە وعان ەلدىڭ ءبارى قولقا سا­لىپ جاتاتىن. ەندى ونداي مامان قايدا. ازاماتتىعى دا, جول­داس­تىققا سەنىمى دە بيىك ەدى. ونى ءبىز ءالى دە ساعىناتىن بولامىز. قوش, جۇمەكە! الدىڭ جارىق, توپىراعىڭ تورقا بولسىن. سەرىك قيراباەۆ. قوش, جۇمەكە! تاعى دا ءبىر تارلانىمىزدان ايى­رىلدىق. كۇنى كەشە حالىق­ارا­لىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيادا با­يانداما جاساپ, مۇح­تار اۋەزوۆ اتىنداعى ينس­تي­تۋت­تىڭ جا­ڭا جىلعا ارنالعان كەشىنە جايراڭ قاعىپ قاتىسقان جۇمە­كەڭ و ءدۇ­نيەگە تۇتقيىلدان اتتا­نىپ كەتتى. جۇما­عالي ىسما­عۇلوۆ سەكىلدى پەرزەنتتەرىن حال­قى ۇم­ىتپايدى. تاع­دى­رى وڭاي بولدى دەپ ايتا ال­مايمىن. ءبى­راق قايت­پاس قاجىر-قايراتى­نىڭ, قا­لا­مى­نىڭ قارىم­دى­­لى­عى­نىڭ ار­قا­سىن­دا ءومىردىڭ نەبىر سىنىنا توتەپ بەردى. ول ادە­بيە­تىمىزدىڭ ايتۋلى اۋدارماشىسى ەدى. مە­رەيتويلا­رى­مىزدا ما­داق-ءازىل ءول­ەڭ جازىسۋشى ەدىك. ودانىڭ بىرىندە «عا­شىقتىق تىلدە جارىستىڭ ستەندال­دىڭ ءوزى­مەن» دەگەن جول ەسىمدە قا­لىپتى.  ستەن­دالدىڭ ءال­ەم ادەبيە­تىنىڭ ءىن­جۋ-مارجانى «قى­­زىل مەن قارا» اتتى رومانىن اۋدارىپ شى­عۋىن ءوز باسىم ۇزدىك شىعار­ماشىلىق ەرلىككە بالاي­مىن. ادە­بيەتتانۋ عى­لى­مىنداعى ەڭبەگى ءوز الدىنا ءبىر توبە. قازاققا كەرەك ازاماتتا­رى­مىز­دىڭ ءبىرى ەدىڭ. تاعدىرعا ءتابدىل بول­ماس دەگەن ءسوز بار. قايتەرسىڭ... شەريازدان ەلەۋكەنوۆ.

تىنىمسىز ىزدەنۋمەن ءوتتى

بۇل جالعان دۇنيەدەن وزبايتىن ادام بار ما. ءبىرى ەرتە, ءبىرى كەش ومىردەن ءوتىپ جاتادى. مىنە, كەشەگە دەيىن ارامىزدا جارقىلداپ جۇرگەن ەسىمى ەلىمىزگە كەڭىنەن بەلگىلى, ۇلكەن ادەبيەتشى عالىم جۇماعالي ىسماعۇلوۆ تا دۇنيەدەن ءوتتى. ءومىرىنىڭ سوڭعى كۇنىنە دەيىن قولىنان قالا­مىن تاستاماعان, ايتار ويى تەرەڭ, جان-جاقتى ءبىلىمدى ازامات جۇمەكەڭ عىلىمدا دا, جۋرناليستيكادا دا, اۋدارما سالاسىندا دا ار­تىنا وشپەس مۇرا قالدىردى. اباي شىعار­ماشىلىعى تۋرالى مونو­گرافيالىق ەڭبەگى مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولدى. جۇمەكەڭ تىنىمسىز ىزدەنىس  ۇستىندە جۇرەتىن ەڭبەكقور جان ەدى. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرىسىمەن باسشى قىزمەتتەردە بولدى. ورتالىق پارتيا كوميتەتىندە قىزمەت ىستەدى. «قازاق ادەبيەتى» گازەتىن باسقاردى. قازاق تەلەگراف اگەنتتىگىنىڭ ديرەكتورى بولدى. ءبىز قىزمەت بابىندا كوپ ارالاستىق. ول ءوز ىسىنە وتە مىعىم, تىندىرىمدى, تاپسىرىلعان ىسكە جاۋاپكەرشىلىگى كۇشتى بولاتىن. ۇجىم مۇشە­لەرى ونى ىسكەرلىگى, قايىرىمدىلىعى, كىشىپەيىلدىلىگى ءۇشىن قاتتى سىيلادى. جۇمەكەڭنىڭ كوركەم اۋدارماداعى ەڭبەگى ءبىر توبە. ول قازاق­ستانداعى ساناۋلى كاسىبي اۋدارماشىلاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى ەدى, اۋدار­مانىڭ ءىرى كلاسسيگى ەدى. ەنتسيكلوپەديالىق جان-جاقتى ءبىلىمى بار جۇمەكەڭ قوعامدىق ساياسي ومىرگە ۇنەمى زەر سالىپ, وعان ءوزىنىڭ ازاماتتىق كوزقاراسىن ءبىلدىرىپ وتىردى. ەڭ سوڭعى پۋبليتسيستيكالىق ماقالاسىن «ەگەمەن قازاقستاندا» استاناداعى سامميتكە ارناپ جازدى. ءسامميتتىڭ ءساتتى بىتۋىنە قاتتى قۋانىپ, ەلباسىنىڭ بۇل باعىتتاعى ساياساتىنا ۇلكەن باعا بەردى. جۇمەكەڭ كولبيننىڭ داۋىرىندە ورىنسىز قىسپاق كوردى, قىزمەتىنەن الىندى. بىراق بۇعان مويىعان جوق. ول ءاردايىم ەلمەن بىرگە بولدى, حالىقپەن بىرگە قۋاندى. ويتكەنى, ول ءوز ءومىرىن حالىققا, قوعامعا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋگە ارنادى. قوش بول, جۇرەگى نازىك, ەڭبەگى ەرەسەن, قيماس اعامىز جۇماعالي! جانىڭىز ءجانناتتا بولسىن! ابدەش قالمىرزاەۆ, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. بەساسپاپ اپىر-اي, جۇمەكەڭ ارامىزدان كەتىپ قالادى دەپ كىم ويلاعان؟! ازداعان ىڭقىل-سىڭقىل كىمدە جوق, شاربولاتتاي شىڭدالىپ, قيىن جىلداردا قابىرعاسى قاتايىپ, قاتىپ پىسكەن اعالار اناۋ-مىناۋ اۋرۋعا الدىرماس دەپ ءوزىمىزدى ءوزىمىز الدارقاتىپ جۇرە بەرۋشى ەدىك. بىراق ايى جەتكەن ايىندا, كۇنى جەتكەن كۇنىندە ەكەن عوي. العاش جۇرەكتى مۇزداتىپ, ميدى شىڭ ەتكىزگەن سۋىق حابار جەتكەندە سەنەر-سەنبەسىمدى بىلمەدىم. وسىدان بىرەر اي عانا بۇرىن ۇيگە تەلەفون شالىپ: – «عيبراتتى عۇمىر» سەرياسىمەن ءىلياس وماروۆ تۋرالى كىتاپ جازباقشى ەدىم. سوعان شامام كەلەر-كەلمەسىن بىلمەيمىن, ۇلگەرمەيمىن-اۋ دەپ قورقامىن. ماتەريالدارىن تۇگەل جيناپ قويدىم. سولاردى ساعان بەرسەم, وسىنى سەن جازساڭ دەيمىن. ءبارىمىزدىڭ دە ورتاق اعامىز عوي, – دەگەن-ءدى. – و نە دەگەنىڭىز, جۇمەكە, ەرتەڭ-اق ايىعاسىز. بىلتىر دا جۇرە الماي ءجۇرىپ, ارتىنان جۇگىرىپ كەتىپ ەدىڭىز عوي. ءويتىپ زارەمىزدى ۇشىرماڭىز. ال, سەنىمىڭىزگە راحمەت, ىلەكەڭ جازعاندارىن وقىعا­نىم بولماسا, ءبىر اۋىز سويلەسىپ, سىرلاسىپ كور­گەن كىسىم ەمەس. سىرتتاي بىلگەنمەن, جان سىرىنا ءۇڭىلىپ, بويلاي الماعان ادام جونىندە جازۋ وڭاي ەمەسىن ءوزىڭىز دە بىلەسىز. ىلەكەڭدى ءوزىڭىز سياقتى دامدەس, تۇزداس, سىرلاس, سىيلاس بولعان كىسى جازۋى كەرەك قوي,– دەپ ۇسىنىسىنان باس تارتقان ەدىم. ونىڭ ۇستىنە ابزال اعانى ءال-دارمەنى ازايىپ بارادى دەگەنگە قيماعانمىن. باقسام, «ارتقى ايىلدىڭ باتقانىن يەسى ەمەس, ات بىلەر» دەگەندەي, سىرقاتىنىڭ مەڭدەپ بارا جاتقانىن ءبىلىپ ءجۇر ەكەن عوي, جارىقتىق. ءسويتىپ, تۋعان ادەبيەتىمىز بەن مادەنيەتىمىزدىڭ ءبىر جارىق جۇلدىزى اسپانىمىزدان اعىپ ءتۇستى. قولىنا قارشادايدان قالام الىپ, قازاق جۋرنا­ليس­تيكاسىن وگىزدەي ورگە سۇيرەسكەن ورەن قالام­گەردىڭ ءورى-قىرى بىردەي بەساسپاپ ەدى. ورىسشا, قازاقشا ەكى تىلدە دە تەڭ سويلەپ, ەركىن جازا بىلەتىن, ەركىن اۋدارا بەرەتىن ول قاساڭدانعان گازەت ءتىلىن كوركەم شىعارما تىلىنە ۇلاستىرعان ءسوز زەر­گەرلەرىنىڭ ءبىرى بولاتىن. ونىڭ ساياسي, عىلىمي, پۋبليتسيستيكالىق ماقالالارىنىڭ ءوزى كوركەم شىعارماداي جەڭىل وقىلىپ, جەلپىنتىپ وتىراتىن. قازاق كوركەم اۋدارماسىندا ول قارا شالدىرماي, الدىنا جان سالدىرماي كەتتى. ونىڭ اۋدارما­شى­لىق ونەرىن ءوز الدىنا ءبىر مەكتەپ دەسە دە بولادى. قارىمدى قالامگەر, قاجىرلى قايراتكەر, قا­بىرعالى عالىم, سارابدال سىنشى, پايىمدى پۋب­لي­تسيست, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بەساسپاپ تارلان تۇل­عانىڭ الدى جارىق, ارتى جاقسى بولسىن دەيمىز. سارباس اقتاەۆ, جازۋشى. الدى – پەيىش, ارتى كەنىش بولسىن مۇندايدا ءبىزدىڭ قازاق «ءتو­رەلەگەن ءولىم» دەپ جاتادى عوي. «توتەلەگەن ولىمنەن» – قىرشىن جاستىڭ قيىلۋىنان ساقتاسىن دەگەن ماعىناداعى ءتاۋبا ءسوزى. كوڭىل ءۇشىن ايتىلاتىن بولار, ايتپەسە ءولىمنىڭ قايسىسى جاق­سى دەيسىز. كەزدەسكەن جەردە ار­سالاڭداپ قو­لىن الىپ, رەتى كەلسە ەركىنسىپ, ەركەلەپ جۇرەتىن اس­قار تاۋداي اعا­لاردان ايىرىلۋ جانعا باتادى. اسىرەسە, جۇمە­كەڭدەي اعادان. وتكەن كۇزدە «قازاق ادەبيە­تى» گازەتى مەن «جۇلدىز», «پروستور» جۋرنالدارىنىڭ 75 جىل­دى­­عىنا ار­نالعان جيىننان شى­عىپ, ابى­لاي حان مەن اباي داڭ­عىل­دارىنىڭ قيى­لىسىنداعى ايال­دا­­ما­عا دەيىن شى­عا­رىپ سالىپ, قا­شان­عىداي بيازى, باي­سالدى اڭگى­مەسىن تىڭداپ ەم جۇ­مەكەڭنىڭ. ءات­تەڭ, سوڭعى ديدار­لا­سۋىم ەكەن!.. كەشىكپەي قازاق جۋر­ناليس­تي­كاسى مەن كوركەم ءسوزى­نىڭ تاعى ءبىر تار­لا­نىنان كوز جازىپ قالارىمىزدى بىلمەپپىن... اسىل اعانىڭ الدى پەيىش, ار­تى كەنىش بولعاي! بەكبولات ادەتوۆ, جۋرناليست, جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. باقۇل بول, ءازىز اعا! ءبىز تانىسقالى اتتاي قىرىق توعىز جىل بو­لىپتى. 1961 جىلدىڭ سوڭعى كۇندەرى. ديپلوم جازىلىپ جاتىر. ءبىر دوسىم «قازاق ادەبيەتىنە» ءفوتوتىلشى كەرەك كورىنەدى, سوعان بارساڭ قايتەدى دەدى. باردىم. جاماندى-جاقسىلى ىستەدىم. تۇڭ­عىشىم دۇنيە ەسىگىن اشقاندا بۇكىل «قازاق ادەبيەتى» كەلىپ قۇتتىقتادى. جۇماعالي اعامىز داستارقان باسىندا دارقان ەكەن.  وعان عافۋ اعامىز قوسىلدى. 1972 جىلدىڭ تاعى دا اياق كەزى. جۇمەكەڭ پارتيا تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ماركسيزم-لەنينيزم كلاسسيكتەرىنىڭ شىعارمالارىن اۋدارۋ سەكتو­رى­نىڭ مەڭگەرۋشىسى. شاقىردى. باردىم. «رەداك-تسيا­لاۋىڭ جاقسى ەكەن» دەدى. قالاماقى تابۋ ءۇشىن جارتى باسپا تاباق اۋدارۋ كەرەك. تاعى دا «جاق­سى ەكەن» دەدى. قازتاگ-قا ديرەكتوردىڭ ور­ىنباسارى بولىپ كەتكەن. ءبىر جىلدان كەيىن تاعى شاقىردى. 13 جىل بىرگە ىستەدىك. اۋدارمانىڭ دا, باسقا جۇ­مىستىڭ دا قىر-سىرىن, ءمۇلت كەتكەن جەرىمدى جۇ­مەكەڭ تۇزەيدى. تۇزەگەنىنىڭ ءمانىسىن دە تۇسىندىرەدى. و كىسى «ءبىر ەركىن دەمالايىنشى» دەگەن تۇستا ءبىر قىرسىق كيلىگە كەتەتىنى بار. 50 جىلدىعىنىڭ الدىندا سوعان مەن سەبەپكەر بول­دىم. 60 جىل­دىعىنىڭ الدىندا نەندەي جاعداي بولعانىن جۇرت بىلەدى – كولبيننىڭ قاھارىنا ۇشىرادى. مەنىڭ ءبىر قىرسىق مىنەزىم بار: وزىمدىكى دۇرىس دەپ بىلسەم, تىستەسىپ تۇرىپ الام. سوندايدا, توم­سى­رايىستىق تا. بىراق ءبىر-ەكى كۇننەن كەيىن ءبارى تار­قاي­دى. ول اعامنىڭ كەڭدىگى. كۇنى كەشەگە دەيىن قىزىق-شىجىعىمىز ءبىر بولدى. سىيلاس­تىق تا, سىرلاستىق تا, مۇڭداستىق تا. نە كەرەك, مىنا جالعان دەگەنىن ىستەدى. «الدىڭنان جا­رىل­قاسىن, اعا!» دەگەننەن باسقا نە ىستەي الامىن, مەن بەيباق. نۇرماحان ورازبەك. لاپىلداپ جانعان دامىلسىز قازاق ەلىنە كوپتەن تانىمال عالىم, قوعام قايراتكەرى جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ جاسى الپىسقا تولعاندا «جانىندا بار مىڭ جالىن» دەگەن تاقىرىپتا ەسسە جازىپ, 1998 جىلعى 17 ساۋىردە «الماتى اقشامى» گازەتىندە باستىرعان ەدىم. وندا جۇمەكەڭنىڭ جاستىق شاعىنداعى ارمان-مۇراتىن, تابيعي ءپىشىنىن بەينەلەۋ ءۇشىن كارل ماركستىڭ ءورىمتال كەزىندە قاعازعا تۇسىرگەن: جانىمدا بار مىڭ جالىن, لاپىلداپ جانعان دامىلسىز. ولۋگە بۇگىن دايىنمىن, ءومىرىم بولسا داۋىلسىز – دەگەن ولەڭ جول­دارىن مىسالعا كەلتىرگەن ەدىم. بۇگىن ەلىمىز 83 جاسقا قاراعان شاعىنا دەيىن لاپىلداعان سول جا­لىننىڭ سونگەنى تۋرالى قاسىرەتتى حاباردى الىپ وتىر. ورنى تولمايتىن قايعى دەسەك تە, داتكە قۋات, جىلىلىعى دا بار عوي. سونگەن جالىننىڭ ۇزاق جىلدار بويى جوعالماس, كەيىنگىلەر وت تۇتاتارلىق شوعى قالدى. ولار – مارقۇمنىڭ قازاق جۋرناليستيكاسىنا, ادەبيەتتانۋ عىلى­مى­نا قوسقان مول ۇلەسى. ابايتانۋ, عابيتتانۋ ءما­سەلەسىمەن شۇعىلدانعاندار جۇماعالي ەڭبەك­تە­رىنە جۇگىنبەي وتە المايدى. توپىراعىڭ تورقا, يمانىڭ جولداس بولسىن, اياۋلى باۋىرىم! ساپابەك اسىپ ۇلى.