جايىق بەكتۇروۆ پەن نۇرماحان ورازبەك ءبىر سالادا, ءبىر قالادا ونشا كوپ ۋاقىت قاتارلاس قىزمەت جاساماسا دا ءبىرىن-ءبىرى تاني ءبىلدى. جاقاڭ نۇرەكەڭنىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى كورنەكتى جۋرناليست, بىلىكتى رەداكتور, قاراعايدىڭ قارسى بىتكەن بۇتاعىنداي قايىسپاس باتىل ازامات ەكەندىگىن بايقادى. ال نۇرماحان اعا جايىق كاگەن ۇلىنىڭ كوپتى كورگەن, وقىعان-توقىعانى مول, الاش ارداگەرلەرى تۋرالى كوپ شىندىقتى بىلەتىن دەگدارلىعىنا كوزى جەتتى. مىنە, وسىنداي قاسيەتتەرى ەكەۋىن جاقىنداستىرا ءتۇستى. سودان ءبىرى رۋحاني اعا, ەكىنشىسى – ءىنى بولىپ, ومىرلەرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ءبىرىن-ءبىرى سىيلاپ ءوتتى. جاقاڭمەن تانىسۋى تۋرالى نۇرەكەڭ ءوزى بىلاي دەيدى: «1988 جىلدىڭ قازان ايىندا قازتاگ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارلىعىن زورلىقپەن تاستاپ, قاراعاندى وبلىستىق «ورتالىق قازاقستان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورلىعىنا تاعايىندالدىم. رەداكتسيانىڭ پاپكالارىندا نەندەي ماتەريالدار جاتقانىن سۇرادىم ءجىگىتتەردەن. ءپالەندەي ەشتەڭە جوق ەكەن, تەك جايىق بەكتۇروۆتىڭ, تۋىندىلارى, اقىن سەرىك اقسۇڭقار ۇلىنىڭ ولەڭدەرى, سەرىك سەكسەن ۇلىنىڭ ماقالالارى جاريالانباي ءجۇر ەكەن. جاقاڭنىڭ ماتەريالدارىمەن تانىسسام, باياعىدا-اق ايتىلۋعا, ايتقىزىلۋعا, ىلە-شالا جاريالانۋعا ءتيىس جايت – جازىقسىز جازالانعان اتالار, اعالار كۇيىنىشى. ءسوز سايراپ تۇر, پىكىر كوسىلىپ جاتىر, دەرەكتەر ۇشان-تەڭىز. ءسوز ساپتاسىنىڭ ەشقايسىسىنا قالام تيگىزبەي, گازەتتە جاريالاي باستادىق. اۋىرىپ قالۋىنا بايلانىستى, ءبىر اي وتكەننەن كەيىن تانىسۋعا كەلدى. العاشقى اڭگىمەلەسۋىمىزدىڭ ءوزىنەن بۇل كىسىمەن كوپتەن تانىس-ءبىلىس, سىيلاس ادامدارداي سەزىندىم ءوزىمدى. سودان بىلاي جاقاڭمەن ءجيى ۇشىراساتىن بولدىق. اكەلگەن ماتەريالدارى ىلعي دا وتكىر بولىپ, حالىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن, بىراق كوپشىلىككە جول تابا بەرمەيتىن ماسەلەلەردى قوزعايتىن».
نۇرماحان ورازبەكتىڭ جايىق كاگەن ۇلىنا سىڭىرگەن ەڭ ەلەۋلى ەڭبەگى – ونىڭ كىتاپتارىن شىعارۋى. بۇل كەزدە «قازاقستان» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى بولاتىن. جاقاڭنىڭ وتىنىشىمەن «جازۋشى» باسپاسىندا ۇزاق ۋاقىت باسىلماي جاتقان «تاڭبا» رومانىن العىزىپ, باستىرادى. جايىق اعامىز كوزى تىرىسىندە روماندى كورىپ, وقىپ شىعىپ, نۇرماحان ءىنىسىنە ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى. بۇل رومان نوبەل سىيلىعىن العان ا.سولجەنيتسىننىڭ «ارحيپەلاگ گۋلاگ» رومانىنان كەم تۇسپەيتىندىگىن ءبىر جازۋشى اعامىز ايتقان بولاتىن. جاقاڭ قايتىس بولعاننان كەيىن كوپ جازبالارىن سول ۇيدەگى جاۋكەن جەڭگەي وبلىستىق مۇراعاتقا تاپسىرىپتى.
جايىق بەكتۇروۆتىڭ قاراعاندىدا وتكەن 100 جىلدىق مەرەيتويىندا ءسوز سويلەگەن مۇراعاتتىڭ ديرەكتورى ومىرزاق دەگەن ازامات مىناداي ءبىر جايدىڭ بەتىن اشتى. جاقاڭنىڭ ءبىراز قولجازبالارىن نۇرەكەڭ ومىرزاقتىڭ جاسىرىن كومەكتەسۋىمەن ءبىر قاپقا سالىپ الىپ كەتەدى. مۇراعات باسشىسىنىڭ ونى بەرۋگە قۇقى جوق. سول قولجازبالاردى سۇرىپتاپ وتىرىپ نۇرماحان ورازبەك «ەنەدەن ەرتە ايىرىلعان ءتول سەكىلدى...» دەگەن اتپەن كىتاپ شىعاردى. جيناققا جاقاڭنىڭ ءار جىلدارى جازىلعان پۋبليتسيستيكاسى ەندى. ستاليندىك زۇلماتتىڭ قاندى شەڭگەلىنەن كوپ ازاپ شەككەن قارت قالامگەر ءوزىنىڭ وتكىر دە شىنشىل شىعارمالارىندا قوعامدىق قۇرىلىستىڭ ادىلەتسىزدىگىن, توتاليتاريزمنىڭ وزبىرلىعىن, ۇزاق جىلدار بويى قىسپاقتان قازاق حالقى شەككەن ازاپ سىرىن اشادى, حالىق تاعدىرىنىڭ قيسىنسىز يدەولوگياعا سايكەس بۇرمالانىپ بەينەلەۋىن اشكەرەلەيدى, تاۋەلسىزدىك تۇسىندا قايتالانباۋعا ءتيىس وتكەننىڭ قاتەلىكتەرىن تاڭبالاپ كورسەتەدى.
زامانداستارى نۇرەكەڭدى ەپتىلىگىنەن بەتتىلىگى باسىم, كىمدى بولسىن مىسى باساتىن تەكتى ازامات ەدى دەپ باعالايدى. ماسەلەن, اكادەميك ومىرزاق ايتباي ۇلى بىلاي دەيدى: «قولىنا قالام ۇستاعان ازاماتتار جازۋشى-جۋرناليست نۇرماحان ورازبەكوۆ دەسە سول ءبىر 1991 جىلدىڭ تامىزىندا كسرو مەملەكەتى باسىندا بولعان توڭكەرىستى ەسىنە الادى. سول تۇستا ناعىز ازاماتتىق باعدارىن كورسەتىپ, ول تۋرالى ءوزى باسقارىپ وتىرعان گازەتتە «بۇل – مەملەكەتتىك توڭكەرىس!» – دەپ ويىن اشىق ايتقان دا وسى نۇرەكەم ەدى!».
2012 جىلى قاراعاندى قالاسىندا جايىق بەكتۇروۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى كەزىندە ەكى كەش نۇرەكەڭنىڭ جانىندا بولدىم. جاقاڭ تۋرالى كوپ ەستەلىكتەر ايتىپ, ول كىسىنىڭ باسىنان كەشكەن قيىنشىلىقتارى تۋرالى, الاش ارداگەرلەرى جايىندا اقيقاتتى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ حالىققا جەتكىزگەندىگىن جانە ت.ب. ەڭبەكتەرىن اڭگىمەلەپ ەدى.
ەركىن داۋەش ۇلى.
استانا.