سوڭعى كەزدە كوپ جەردەگى قانتوگىستى شيەلەنىستەر مەن قاقتىعىستاردىڭ نەگىزىندە دىنارالىق تۇسىنىسپەۋشىلىك جاتقانى انىق جانە ول جيىلەپ بارادى. ءبىر ەلدىڭ حالقى ۇلىستارعا, دىنگە ءبولىنىپ, ءبىر-بىرىنە قارسى تۇرىپ, ءب ۇلىنىپ جاتادى. ودان ەلدىڭ, ۇلتتىڭ بەرەكەسى كەتەدى.
باسىن اشىپ ايتاتىن ءبىر جاي: بۇعان ەڭ الدىمەن ساياسي ۇپاي جيناعىسى كەلەتىن جەكە تۇلعالار مەن بەلگىلى ءبىر توپتار مۇددەلى. ءوزدەرىنىڭ جوسىقسىز مۇددەلەرىن ولار حالىقتىڭ مۇددەسىنەن جوعارى قويىپ, ولاردىڭ اراسىنا ىرىتكى سالادى, ەلدىڭ ىنتىماعىن بۇزادى. بۇدان زيان شەگەتىن بۇقارا حالىق, بەرەكەسى كەتەتىن مەملەكەت.
بۇل بۇگىنگى كۇننىڭ عانا كەساپاتى ەمەس, بۇرىننان بار. ءبىر ءدىندى ۇران ەتىپ ۇستاپ, ەكىنشى ەلگە شاپقىنشىلىق جاساعانعا تاريحتا مىسال كوپ. ءتىپتى ءبىر ءدىننىڭ ەكى تارماعىنىڭ اراسىنداعى قانقۇيلى قاقتىعىس قازىرگە دەيىن جالعاسىپ جاتىر. وعان مىسال – حريستياندىقتاعى پروتەستانتتار مەن كاتوليكتەردىڭ, يسلامداعى ءسۇننيتتەر مەن شيتتەردىڭ قاقتىعىسىنان قانشاما ادام قۇربان بولدى. ال ءبىر ۇلتتىڭ ءارتۇرلى ءدىندى ۇستانعان قاۋىمدارى اراسىنداعى قاقتىعىس تا جەتەرلىك.
وسى جاڭا جىلدىڭ قارساڭىندا جانە جىل باستالعان سوڭ دا ءدىني نەگىزدە ءبىرشاما قاقتىعىستار بولىپ, ول الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن اۋداردى. ەڭ الدىمەن تۇراقتىلىعى جوعارى دەيتىن ەگيپەتتەگى وقيعا بۇل ەلدى عانا ەمەس, ەۋروپانى دۇرلىكتىردى. ەگيپەتتەگى حالىقتىڭ 10 پايىزى – كوپت-حريستياندار. ولاردىڭ شىركەۋىندە جارىلىس بولىپ, ودان ءبىراز ادام قازا تاپتى. وعان قارسىلىق رەتىندە ەلدىڭ ءىرى قالالارىندا كوپت-حريستيان جاستارىنىڭ قارسىلىق اكتسيالارى ءوتتى. ەۋروپانىڭ ءبىرشاما ەلدەرى دە بۇعان بايلانىستى مالىمدەمەلەر جاسادى. ولار مۇنى ءدىن ەركىندىگىنە قارسى ارەكەت دەپ سيپاتتادى.
ارينە, ەگيپەت ۇكىمەتىن ەكسترەميستەردىڭ ارەكەتى ءۇشىن ايىپتاۋ دا قيىن. ولار سول ەكسترەميست-ارانداتۋشىلاردى اۋىزدىقتاۋدا قاتاڭ شارالارعا دا باردى, ولاردىڭ ۇيىمدارىنا تىيىم سالعان. بالكىم, ەل ۇكىمەتىن كونفەسسياارالىق ىنتىماقتى ورنىقتىرا المادى, دەپ كىنالاۋعا بولار.
ال بۇل ەلدىڭ وڭتۇستىگىندەگى كورشىسى سۋدانداعى جاعداي مۇلدە وزگەشە. مۇندا كونفەسسياارالىق قاقتىعىس ۇلتتىق سيپات الىپ وتىر. بەلگىلى دارەجەدە وعان ەل بيلىگىنىڭ دە قاتىسى بار. وندا ەكسترەميستىك كۇشتەر اشىق ارەكەت جاسايدى. ەلدىڭ وڭتۇستىك حريستياندار ءومىر سۇرەتىن ايماعىندا شاريعات زاڭىن ەنگىزۋ حالىقتىڭ قارسىلىعىن تۋدىردى. ونىڭ اقىرى ەلدىڭ بولىنۋىنە اپارىپ سوقتىراتىن سىڭايلى.
قازىرگى جاعدايدا كوپ ءناسىلدى, كوپ ۇلىستى, ارقالاي ءدىندى ۇستاناتىن افريكا قۇرلىعى مەملەكەتتەرىنىڭ كوبىندە ءدىنارالىق قارىم-قاتىناس ايرىقشا پروبلەماعا اينالدى. قاقتىعىستار ءجيى ۇشىراسادى. كۇنى كەشە قۇرلىقتاعى ەڭ حالقى كوپ ەل – نيگەريادا ءدىنارالىق قاقتىعىس بۇرق ەتە قالىپ, ودان 11 ادام قازا تاپتى. بيلىكتەگىلەر بىلتىرعىداي بۇل قاقتىعىس تەرەڭدەپ كەتپەسە ەكەن دەپ تىلەيدى. سوندا 500 ادام قازا تاپقان.
جاقىندا ريم پاپاسى بەنەديكت ءحVى-نىڭ دۇنيە ءجۇزى ءدىن باسشىلارىنىڭ كەڭەسىن وتكىزۋ جونىندە ۇسىنىس جاساۋى ءبىزدىڭ ەلىمىز باس بولعان يگى ىستەردىڭ جالعاسىنداي كورىنەدى.