«100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى ەلىمىزدەگى سوت جۇيەسىنىڭ جاڭاشا دامۋىنا ەرەكشە سەرپىن بەردى.
زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وسى جوسپاردىڭ 16-شى قادامىندا ازاماتتاردىڭ سوت تورەلىگىنە قولجەتىمدىلىگىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا سوت ءجۇيەسى ساتىلارىن وڭتايلاندىرۋ راسىمدەرىن وڭايلاتۋ جانە سوت پروتسەستەرىن جەدەلدەتۋ ءۇشىن ازاماتتىق قۇقىقتىق داۋلار ءجونىندەگى سوتتارعا پروكۋروردىڭ قاتىسۋىن قىسقارتۋ كوزدەلگەن. بۇعان سايكەس ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكس قابىلداندى. اتالعان كودەكس 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەنىپ, قولدانىسقا ەنگىزىلدى. كودەكس جوباسى كوپشىلىككە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى تانىستىرىلىپ جانە سەمينار, دوڭگەلەك ءۇستەل, كونفەرەنتسيا ءوتكىزۋ بارىسىندا جان-جاقتى تالقىعا سالىندى.
دەگەنمەن دە, ازاماتتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى بۇل جاڭالىقتار تۋرالى ءالى بەيقام ەكەندىگى سوت وتىرىسىنا دايىندىق بارىسىندا انىقتالىپ جاتادى. بۇل ءالى دە حالىقتىڭ نازارىنا جەتكىزۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى ارتتىرۋ قاجەتتىگىن كورسەتەدى. وسى ماقساتتا, جاڭادان قابىلدانعان كودەكستەگى كوپتەگەن وڭ وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – تاتۋلاستىرۋ ءراسىمدەرى, ولاردىڭ تيىمدىلىگى, ەرەكشەلىگى جايلى ايتا كەتۋدى ءجون كوردىم.
قولدانىسقا ەنگىزىلگەنىنە از عانا ۋاقىت بولسا دا, اتالعان راسىمدەردى قولدانۋ سوت ءتاجىريبەسىندە ارتىپ كەلەدى. كودەكس بويىنشا تاتۋلاسۋ كەلىسىمىن جاساۋ, داۋدى (جانجالدى) مەدياتسيا تارتىبىمەن رەتتەۋ جانە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ كوزدەلگەن. الماتى وبلىسى قاپشاعاي قالالىق سوتىندا جىل باسىنان بەرى سۋديا مەدياتوردىڭ قاتىسۋمەن تاراپتاردىڭ كەلىسىمى بەكىتىلىپ, 15 ازاماتتىق ءىس وندىرىستەن قىسقارتىلدى. الداعى ۋاقىتتا ىستەردى وسىنداي راسىممەن قاراۋدى ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. سۋديالار كوبىنەسە تاتۋلاسۋ تارتىبىمەن ءىستى سوت وتىرىسىنا دايىندىق ساتىسىندا دەيىن اياقتاۋعا كوپ كوڭىل بولەدى. مەدياتسيا تارتىبىمەن ءىستى اياقتاۋعا تاراپتار ءبىرشاما كۇدىكپەن قاراعانىمەن, كەيىننەن داۋدىڭ از ۋاقىت ىشىندە تەز شەشىمىن تاپقانىنا ريزا بولىپ, العىستارىن ايتىپ جاتادى.
ويتكەنى, حالىق ايلاپ, ءتىپتى, جىلداپ سوت تابالدىرىعىن توزدىرعانعا ابدەن مازالارى كەتكەن, داۋدىڭ از ۋاقىتتا شەشىمىن تاباتىنىنا بىردەن سەنە المايتىنى, كۇدىكپەن قارايتىنى انىق. وسى باعىتتا سۋديالار تاراپىنان بەلسەندى جان-جاقتى جۇمىستار ءجۇرگىزىلىپ جاتىر.
تاتۋلاسۋ كەلىسىمى جازباشا نىساندا جاسالادى, وندا تاراپتار كەلىسىم مەرزىمى مەن ءتارتىبىن كورسەتە وتىرىپ, ورىنداۋ شارتتارىن كورسەتەدى. كەلىسىمدى بەكىتۋ تۋرالى وتىنىشپەن تاراپتار سۋديا كەڭەسۋ بولمەسىنە كەتكەنگە دەيىن جۇگىنە الادى.
مەدياتور مەدياتسيانى ءجۇرگىزۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتى بەرگەن جانە تاراپتاردىڭ مەدياتورمەن جاساسقان شارتى ءبىرىنشى جانە اپەللياتسيالىق ساتىلارداعى سوتتارعا ۇسىنىلعان جاعدايدا سۋديا ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋدى ءبىر ايدان اسپايتىن مەرزىمگە توقتاتۋعا مىندەتتى.
ءبىرىنشى نەمەسە اپەللياتسيالىق ساتىداعى سۋديا مەدياتسيانى وتكىزۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتى بەرگەن كەزدە سوت ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋدى ون جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمگە توقتاتا تۇرۋعا قۇقىلى.
كەلىسىمدى بەكىتۋ نە ونى بەكىتۋدەن باس تارتۋ ماسەلەسىن قاراستىرعان جاعدايدا, سۋديا ەڭ الدىمەن ونىڭ زاڭعا قايشى كەلمەۋىن, باسقا تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇدەلەرىنىڭ بۇزىلماۋىن تەكسەرەدى. كەلىسىمدى بەكىتكەن جاعدايدا, ءىس وندىرىسپەن قىسقارتىلادى, ءتولەنگەن مەملەكەتتىك باج سوماسى تالاپكەرگە قايتارىلادى. تاراپتاردىڭ الداعى ۋاقىتتا وسى داۋ نىساناسى بويىنشا قايتادان سوتقا شاعىمدانۋعا قۇقىعى بولمايدى.
كەلىسىمدە كورسەتىلگەن شارتتاردى تاراپتار ەرىكتى تۇردە ورىندايدى. ەگەر دە ءبىر تاراپ شارتتى ورىنداۋدى بۇزسا, ەكىنشى تاراپ ءماجبۇرلى تۇردە ورىنداتۋ ءۇشىن سوتقا ءوتىنىش جاساي الادى.
تاتۋلاسۋ كەلىسىمىندە كەيىنگە قالدىرۋ نەمەسە ۇزارتۋ مەرزىمدەرى كورسەتىلە وتىرىپ, جاۋاپكەردىڭ مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋىن كەيىنگە قالدىرۋ نەمەسە ۇزارتۋ, تالاپ ەتۋ قۇقىعىن باسقاعا بەرۋ, بورىشتى تولىق نەمەسە ءىشىنارا كەشىرۋ نە مويىنداۋ, سوت شىعىستارىن ءبولۋ, تاتۋلاسۋ كەلىسىمىن ماجبۇرلەپ ورىنداۋ تۋرالى شارتتار جانە زاڭعا قايشى كەلمەيتىن وزگە دە شارتتار قامتىلۋى مۇمكىن.
سوت وتىرىسىنا دايىندىق مەرزىمى 15 جۇمىس كۇنىنە دەيىن ۇزارتىلدى, سۋديانىڭ جۇرگىزەتىن ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ اياسى كەڭەيدى. داۋدىڭ شەشىمىن تابۋ ماسەلەسى تاراپتارعا دا كوپ بايلانىستى. وكىنىشكە وراي, تاراپتار ءوزارا كەلىسىمگە كەلىپ جاتسا دا, ىسكە قاتىسۋشى ادۆوكاتتاردىڭ ءىستى تاتۋلاسۋ راسىمىمەن اياقتاۋعا قارسى بولىپ جاتاتىن جاعدايلار دا كەزدەسۋدە. ادۆوكاتتىڭ «ءبىتىمگەرشىلىكپەن ءىستى قاراپ, ىستەن تەز قۇتىلۋدىڭ جولىن قاراستىرىپ وتىرسىز» دەپ نەگىزسىز ايىپ تاعاتىنى دا وكىنىشتى جاعداي. بۇل ءوز كەزەگىندە سۋدياعا دەگەن سەنىمسىزدىكتى كۇشەيتەتىنى انىق. وسى تۇستا, ادۆوكاتتاردىڭ جاۋاپتىلىق ماسەلەسىن ارتتىرۋ قاجەت. قۇقىقتارى بۇزىلدى دەگەن ازامات, ەڭ الدىمەن, بىلىكتى زاڭگەرگە, ادۆوكاتقا بارادى. ءوز كەزەگىندە داۋدىڭ شەشىلۋىنە قيىندىق تۋعىزباي, كەدەرگىلەر جاساماي, وڭتايلى جولداردى كورسەتۋ زاڭگەر ادۆوكاتتاردىڭ باستى مىندەتى. سونىمەن قاتار, قاجەتتى دالەلدەمەلەردى الدىن الا ۇسىنۋ, ۋاقىتتى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ داۋدىڭ جىلدام شەشىلۋىنىڭ بىردەن ءبىر وڭتايلى جولى بولىپ سانالادى. سوندىقتان, وسى باعىتتا جۇمىستى كۇشەيتۋ, حالىقتىڭ نازارىنا جەتكىزۋ قاجەت.
جازيرا جانسەيتوۆا,
قاپشاعاي قالالىق
سوتىنىڭ سۋدياسى.