93 اتالىمداعى كىتاپتار ءاز ناۋرىز قارساڭىنداعى امال كۇنى استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىنا تابىس ەتىلدى
كەشە تۇركى اكادەمياسى حالىقارالىق ۇيىمى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىندا ءوز تاراپىنان جارىق كورگەن كىتاپتاردىڭ جانە www.twesco.org اقپاراتتىق, عىلىمي-تانىمدىق پورتالىنىڭ تانىستىرىلىمىن وتكىزدى. وسىلايشا اكادەميا جىل باسى – ناۋرىز مەرەكەسى قارساڭىندا, سونداي-اق, كورىسۋ كۇنىنە وراي ارىپتەس ۇيىمعا 90-نان استام اتالىم بويىنشا باعالى باسىلىمداردى تارتۋ ەتتى. القالى باسقوسۋعا وسى تانىستىرىلعان كىتاپتاردىڭ بىرقاتار اۆتورلارى, ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتار جەتەكشىلەرى, بەلگىلى عالىمدار, مادەنيەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى.
سالتاناتتى جيىندى قۇتتىقتاۋ سوزىمەن اشقان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قۋاتجان ۋاليەۆ كەزىندە ەلباسى باستاماسىمەن اشىلعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ بۇل كۇندە كەمەلدەنە تولىسىپ, ەل مەن ەلدى تۋىستىراتىن قانشاما يگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىڭ ءبىر پاراسى حالقىمىزدىڭ ىزگىلىكتى داستۇرلەرىن جاڭعىرتۋىنان كورىنەدى. دۇنيەدەگى بايلىقتىڭ ۇلكەنى, اقىلدىڭ كەنى كىتاپ بولسا, وسى توم-توم كىتاپحانالاردى سىيلاۋ ءداستۇرىن كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى, پروفەسسور مىرزاتاي جولداسبەكوۆ اعا باستاپ بەرىپ, ول كىسى وتكەن جىلى 9500 كىتاپتان تۇراتىن بۇكىل كىتاپحاناسىن, قانشاما باعالى جادىگەرلەرىن ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناعا سىيلاپ ەدى. بۇل باستامانى ىلگەرى جالعاعان قادىر مىرزا ءالىنىڭ وتباسى ۇلتتىڭ كەمەڭگەر اقىننىڭ 10500 تومدىق كىتاپحاناسىن ورال قالاسىنىڭ وقىرمان قاۋىمىنا تارتۋ ەتتى. وسىناۋ ونەگە بۇل كۇندە رەسپۋبليكادا قاناتىن جايا ءتۇستى. سونىڭ ءبىر مىسالى – تۇركى اكادەمياسىنىڭ بۇگىنگى قۇتتى قادامى. بۇل تارتۋ كىتاپتار ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ مىرزاتاي جولداسبەكوۆ اتىنداعى زالىنان ورىن الۋىنىڭ ءوزى وتە ءبىر ءسۇيىنىشتى نىشان.
تارتۋ ەتىلگەن كىتاپتاردىڭ لەنتاسىن سالتاناتتى تۇردە قيعان ۇلت رۋحانياتىنىڭ ابىزى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ شىن مانىندە تۇركىتانۋ عىلىمىنىڭ تىرەگىنە اينالعانىن اتاپ ءوتىپ, جاقسى جەتىستىكتەردىڭ وسىلايشا باسى-قاسىندا بولا بەرۋدى ءناسىپ ەتۋىن تىلەدى. بۇدان بۇرىن دا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى كارىم ءماسىموۆ تە 6000 كىتاپتان تۇراتىن عاجاپ كىتاپحاناسىن سىيعا تارتقان ەكەن. ال مىرزەكەڭ ءوزى بولسا, كىتاپحاناسىن سىيلاعاننان بەرگى ۋاقىتتا قولعا تۇسكەن 350 كىتاپتى قوسىمشا تارتۋ ەتىپتى.
اكادەميا باسشىسى دارحان قىدىرالى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلىپ وتىرعان كىتاپتار نەگىزىنەن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىن قۇرۋشى مەملەكەتتەر پرەزيدەنتتەرىنىڭ تۇركى كەڭەسى سامميتتەرىندەگى تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ نەگىزىندە جارىق كورگەندىگىن قاداپ ايتتى. اكادەميا ءوزى جۇمىس ىستەي باستاعان 5 جىل ىشىندە بارلىعى 93 اتالىم بويىنشا كىتاپتار ازىرلەپ شىعارعان. 2015 جىلى 42 كىتاپ جارىق كورىپتى. ولاردىڭ ىشىندە «تۇركى حالىقتارىنىڭ جىلقى مادەنيەتى» (اۆتورى ا.توقتاباي), «التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ كونە تۇركى جازبا ەسكەرتكىشتەرى اتلاسى» (ورىس, تۇرىك تىلدەرىندە, اۆتورلارى – ك.كونكوباەۆ. ن.ۋسەەۆ, ك.شابداناليەۆ), كولەمى 88,5 باسپا تاباق (1416 بەت) بولاتىن «ماناس» ەنتسيكلوپەدياسى مەن «ماناس» سوزدىگى (جالپى رەداكتسياسىن باسقارعان – اكادەميك ا.اكماتاليەۆ), كورنەكتى ابايتانۋشى م.مىرزاحمەت ۇلىنىڭ ابايدىڭ 170 جىلدىعى اياسىندا جارىق كورگەن «مۇحتار اۋەزوۆ ابايتانۋشى عۇلاما», «ابايدى وقى, تاڭىرقا...», «حاكىم اباي مۇراسىن تانىپ ءبىلۋدىڭ 125 (1889-2014) جىلدىق تاريحىنان» اتتى ءۇش ەڭبەگى, سونداي-اق, بەلگىلى شىعىستانۋشى ك.حافيزوۆانىڭ «ءوركەنيەتتەر ديالوگى», «وركەنيەتتەر توعىسىنداعى شىعىس ديپلوماتياسى» اتتى كىتاپتارى قاتارلى ءىرگەلى جوبالار بويىنشا جارىق كورگەن بىرەگەي باسىلىمدار بار. سونداي-اق, بۇل ورايدا جارىلقاپ بەيسەنباي ۇلىنىڭ «ورتالىق ازياداعى ارعىتۇرك سيپاتتى مادەنيەتتەر: ەتنوتەكتىك اسپەكتىلەر», سۇلتانحان اققۇلۇنىڭ «ءاليحان بوكەيحان ءجانە تۇركى دۇنيەسى», تۇرسىنحان ءزاكەن ۇلىنىڭ «ويراتناما. جوڭعاريا مەملەكەتىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى جانە جويىلۋى», الىمعازى داۋلەتحاننىڭ «ەجەلگى جانە ورتا عاسىرداعى تۇركىلەر: تاريحي زەرتتەۋلەر» اتتى جانە باسقا باسىلىمداردىڭ وقىرمان كوزايىمىنا اينالارى ءسوزسىز. 2015 جىلى اكادەميادا شىققان كىتاپتاردى ازىرلەۋگە ازەربايجان, ماجارستان, قازاقستان, قىرعىزستان, موڭعوليا, نيدەرلاند, وزبەكستان ءجانە ۋكراينادان 15 شەتەلدىك عالىم اتسالىسىپ, 6 تىلدە, اتاپ ايتقاندا, اعىلشىن, ازەربايجان, قازاق, قىرعىز, تۇرىك جانە ورىس تىلدەرىندە جارىق كورگەنىن اتاپ ايتۋ كەرەك.
وتكەن جىلدىڭ باستى تاقىرىبى بولعان قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان ەكى ەڭبەك جاريالانىپتى. بۇدان بولەك, تاريح, ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا بويىنشا – 15, ادەبيەت, فولكلور جانە ونەر بويىنشا – 13, ءتىل جانە لينگۆيستيكا بويىنشا – 6, «تۇعىرلى تۇلعالار» سەرياسىمەن 6 ەڭبەك جارىق كورگەن.
سونىمەن بىرگە, وسى شارا اياسىندا اكادەميا باسشىسى د.قىدىرالى تۇركى الەمىنىڭ ورتاق اقپاراتتىق كەڭىستىگىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا اشىلعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ www.twesco.org اقپاراتتىق, عىلىمي-تانىمدىق پورتالىن تانىستىردى. تۇركى الەمىندەگى عىلىمي, مادەني جاڭالىقتارمەن, عىلىمي-تانىمدىق دەرەكتەرمەن جانە اكادەميانىڭ تىنىس-ءتىرشىلىگىنەن قازاق, تۇرىك, اعىلشىن جانە ورىس تىلدەرىندە ءبولىسىپ وتىراتىن بىرىڭعاي پورتال 2015 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان باستاپ جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان اكادەميكتەر بولات كومەكوۆ, سەيىت قاسقاباسوۆ, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى, سەناتور نۇرلان ورازالين, بەلگىلى انتروپولوگ عالىم ورازاق ىسماعۇلوۆ, قىتايتانۋشى اۆتور كلارا حافيزوۆا, تاريحشى عالىم احمەت توقتاباي, ادەبيەتشى الىمعازى داۋلەتحان جانە قوعام قايراتكەرى ورازكۇل اسانعازى تۇركى الەمىنىڭ كوپتومدىق ورتاق تاريحىن جازۋ, تۇركى حالىقتارىنىڭ رۋحاني وركەنيەتىن جەر جۇزىنە تانىمال ەتىپ الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرۋ, تۇركولوگيادا بۇرىنعى كەتكەن قاتەلىكتەردى تۇزەتۋ جانە بۇدان بىلاي بۇرمالاۋشىلىقتارعا جول بەرمەۋ, جاڭا تاقىرىپتاردى جاتپاي-تۇرماي يگەرۋ حاقىندا ءوز ويلارىن جاناشىرلىقپەن ورتاعا سالدى.
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.