زامانانىڭ ەڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بۇگىندە – اجىراسۋ بولىپ تۇر. ءبىر كەزدە ءسۇيىپ قوسىلعان ادامدار تۇبىندە تۇسىنىستىك تاپپاي نەگە ايىرىق جولدارعا تۇسەدى؟ شاڭىراقتار نەگە شايقالادى؟ ەرلى-زايىپتىلاردىڭ اراسىنا كىرگەن شايتاننان قايتىپ قۇتىلماق كەرەك؟ ءومىردىڭ وسىناۋ وزەكتى ساۋالدارىنا وراي, بۇل كۇندەرى الماتىداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىندا اسحات ماەميروۆتىڭ رەجيسسەرلىگىمەن «قوشتاسقىم كەلمەيدى» دراماسىنىڭ پرەمەراسى جۇرۋدە.
تەرەڭ پسيحولوگيزممەن ەرەكشەلەنەتىن كورنەكتى ورىس دراماتۋرگى الەكساندر ءۆولوديننىڭ پەساسى بويىنشا ءجۇرىپ جاتقان قويىلىمدا اجىراسۋعا بەل بۋعان سەگىز وتباسىنىڭ ارقيلى تاعدىرى ارقاۋ بولادى. جاسى, الەۋمەتتىك ءمارتەبەسى, دۇنيەتانىمى جاعىنان ءارتۇرلى بىرنەشە شاڭىراق يەلەرى سان ءتۇرلى ءومىر دراماسىنا ۇشىراپ, كۇمان-كۇدىككە, تاكاپپارلىققا بوي الدىرادى – باقىتتى كەزدەسۋلەر بايانسىز قوشتاسۋلارعا ۇلاسقالى تۇر. نەكەلەرىن بۇزۋعا سوتقا كەلگەن ولاردى تاتۋلاستىرماققا سۋديا بارىن سالادى. الايدا, ءوزىمشىل ەرلى-زايىپتىلار ءبىرىن-ءبىرى تىڭداۋدان, تۇسىنۋدەن قالعان...
مىنا ءبىر وتباسى ەندى عانا اجىراسىپ بولدى ما دەسەك, سوتتىڭ الدىنان كەلەسى جۇپتار كەزەگىمەن تابىلىپ جاتادى. قانشاما اجىراسۋلار بولسا – سونشاما كۇيرەگەن تاعدىرلار بار. ەگەر ىرگەلەرىن ءبىر-بىرىنەن اۋلاق سالۋعا شەشىم قابىلداعان ءجۇز وتباسى بولسا, ونىڭ ءجۇز ءتۇرلى سەبەبى تابىلا بەرمەك.
سونىمەن, شارتتىلىق بەلەڭ الاتىن قويىلىمدا تەاتردىڭ تانىمال, تاجىريبەلى, بايىرعى اكتەرلەرىنەن بولەك, جاس دارىنداردىڭ ويىنى ويدان شىعىپ تۇر. قىسقاسى, «اكەمتەاتردىڭ» كىشى زالىندا قويىلىپ جاتقان درامادا تەاتردىڭ تۇگەل تالانتى سالتانات قۇرۋدا.
مىسالى, ءبىر ءۇيدىڭ ىشىندە, ءبىر بولمەنىڭ ورتاسىندا قابىرعادان قامال تۇرعىزىپ, ومىرلەرىن جالعىزدىقپەن وتكىزگەن جۇپتى عازيزا ابدىنابيەۆاداي اكتريسالار قالاي-قالاي وينايدى دەسەڭىزشى! تەاتردىڭ جارتى بايلىعىنداي – بەكجان تۇرىس, ازات سەيتمەتوۆ, دۋلىعا اقمولدا, كۇنسۇلۋ شاياحمەتوۆا, جالعاس تولعانباي, شىنار جانىسبەكوۆا سىندى ساحنا ساردارلارى درامانىڭ بۇكىل بوياۋىن, پسيحولوگيالىق كۇيزەلىستەردى كۇلدىرە وتىرىپ جىلاتىپ, جىلاتا وتىرىپ كۇلدىرە جەتكىزەدى.
ساحناداعىداي, اينالامىزدا ءبىر مەزەتتە قانشاما ادام قاپتاپ جۇرسە دە, جالعىزدىقتىڭ ازابىن تارتىپ جۇرگەندەر مىنا ومىردە از با؟! ميلليون-ميلليون تۇرعىنى بار مەگاپوليستە ءوز ادامىنا جولىقپاي, ىزدەگەنىن تاپپاي, باقىتىنا جولىقپاي عۇمىرى ءوتىپ جاتقاندار دا جەتكىلىكتى.
ادەتتە, ءبىز سياقتى كورەرمەندەر قويىلىمنان كەمشىلىك ىزدەپ وتىرادى. ال ىزدەمەسە, سول ىزدەگەن كەمشىلىگىنىڭ ءوزى مەنى نەگە كورمەيسىڭ دەپ كوزىڭدى شۇقىلايدى. جاڭا قويىلىمدا بۇلاي بولعان جوق.
ساحنا مەن زالدا وتىرعان ادامداردىڭ ءبارى دەرلىك سول درامانىڭ ىشىندە جۇرگەندەي كۇي كەشتى. كوپ ادام ءوزىن كوردى, وتباسىنىڭ تاۋقىمەتىن تارتقان ءاربىر كورەرمەن اجىراسۋلار مەن قوشتاسۋلاردىڭ قاق ورتاسىنا كىرىپ كەتتى. ساحنا مەن زالدىڭ اراسىنداعى كەڭىستىك بىرىگىپ, بىلدىرمەي جىمداسىپ بارا جاتتى. ءتىپتى, كورەرمەندەردىڭ بارلىعى دەرلىك بىرتە-بىرتە ساحنالىق دەكوراتسيانىڭ جوق ەكەنىن دە ۇمىتتى. ساحنانىڭ تىم كەدەي, جۇپىنىلىعى تۋرالى ويلانعان دا جوق. سيمۆوليكالىق دۇنيەلەر سپەكتاكلدىڭ كەڭىستىگىن تولتىرىپ وتىردى. ماەميروۆتىڭ ارتىقشىلىعى دا وسى جەردە.
قاراپ وتىرساق, مىنا ومىردە ميلليونداعان حالقى بار قالادا, ءبىر پاتەردە, ءوز توسەگىندە نيكۋلينا (كۇنسۇلۋ شاياحمەتوۆا) سياقتى جالعىزدىقتان كوز جاسىنا شىلانىپ جاتقاندار از با؟!
بولماسا كۇيەۋى (بەكجان تۇرىس) «موتسارت, باح, بەتحوۆەن» دەسە, ونداي «قاتىنداردىڭ» اتىن ەستۋدەن مەزى بولعاندار (گۇلشات تۇتوۆا), قىسقاسى, ءبىر وتباسىندا ەكى تىلدە سويلەيتىندەر شە؟
ءاربىر وتباسىنىڭ ءوز تراگەدياسى بار. رەجيسسەر وسى زاماننىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەسىن بارىنشا شەبەر جەتكىزە ءبىلدى. جىلاپ وتىرعانداردى كۇلدىردى, ك ۇلىپ وتىرعانداردىڭ ىشىندەگى مۇڭىن وياتتى.
درامادا باستى رولدەردە ميتيا لاۆروۆ پەن كاتيا لاۆروۆا سياقتى كورىنگەنىمەن, بۇل جەردە شاڭىراعى ورتاسىنا تۇسكەلى تۇرعان ءاربىر ەرلى-زايىپتىنىڭ تاعدىرى باستى پلاندا.
ءسۇيىپ تۇرىپ تا ءوزىنىڭ سۇيەتىندىگىن مويىنداي المايتىن ادامدار بار. بۇل – ازامات ساتىبالدىنىڭ ميتياسى مەن زارينا كارمەنوۆانىڭ كاتياسى. ساحنانىڭ سۇلۋ ادامدارى الىپ-ۇشقان سەزىمدەردى, ويناقتاپ ءجۇرىپ وت باسقانداردى, قاتەلەسىپ تۇرىپ ونى مويىنداي المايتىنداردى جارقىراتا سومدادى.
وسىلايشا رەجيسسەر ساحنالىق سۋرەتكەرلىگىنەن بولەك, تەاتردىڭ بارلىق بۋىنىنا, تاماشا اكتەرلەردىڭ ارمياسىنا جاڭا قىرلارىمەن كورىنۋگە مۇمكىندىك تۋدىرىپ بەردى. تالانتتار شەرۋى سالتانات قۇردى. ءبىز وسىنى كوردىك. ەگەر دارىندى اكتەرلەردى ساپالى ماتەريال دەپ ەسەپتەيتىن بولساق, ءبىزدىڭ ساحنا ساڭلاقتارى جىبەكتى تۇتە الاتىن رەجيسسەردىڭ قولىنا تۇسسە, ودان دا جالتىلداي تۇسەتىنىن تاعى دا بايقاتتى. كىشى زالدا جۇرگەن ءبىر عانا لابوراتوريالىق قويىلىم ءۇشىن وسىنىڭ ءبارى از دۇنيە ەمەس.
سپەكتاكل بىتكەننەن كەيىن دە تەاتر ونەرىنىڭ پارقىن بىلەتىن جاندارمەن پىكىر الماسقانىمىزدا, ءبارى ءبىرى ءبىرىنىڭ اۋزىنا تۇكىرىپ قويعانداي: «سول ساحنادان ءوزىمدى كورگەندەي بولدىم», «تانىستارىمدى تانىدىم», «ءاربىر ءسوز ماعان ايتىلىپ جاتقانداي اسەر ەتتى», دەگەن سياقتى بولىپ شىقتى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن
يۋري ۆىبلوۆ.