شايماردان نۋرۋموۆ,
قازاقستان ۇيعىرلارى رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى:
– مەن جاراتقانعا قازاقستان حالقىنا, سونىڭ ىشىندە قازاقستان ۇيعىرلارىنا دا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ سياقتى ەلباسىن بەرگەنى ءۇشىن ريزامىن. ءبىز قازاقستان جەرىندە جاقىنىڭا دەگەن ىزگىلىكتىڭ, ءبىر-ءبىرىڭدى ءوزارا قولداۋ مەن قۇرمەتتەۋدىڭ نە ەكەنىن جاقسى بىلەمىز.
وسى جايت بارشامىزدى كۇن وتكەن سايىن جاقىنداستىرا تۇسەدى جانە ەلباسىنىڭ العىس ايتۋ كۇنىن بەلگىلەۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعانى قازاقستان حالقى ۇيىسقاندىعىنىڭ نىشانى بولىپ تابىلادى.
ليۋدميلا حوچيەۆا,
قاراشاي-بالقار ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ قۇرمەتتى ءتورايىمى:
– العىس ايتۋ كۇنى – وتكەنگە قۇرمەتتىڭ بەلگىسى, بۇل – ءبارىمىزدى ءبىر حالىق رەتىندە بىرىكتىرەتىن رۋح. بارشامىز ءۇشىن رۋحاني كۇش رەتىندە قىزمەت ەتەتىن ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ ساياساتىنا قاشاندا ريزامىز.
ءبىز جاراتقان سىيلاعان بايلىعىمىز – بەيبىتشىلىكتى, كەلىسىم مەن كەڭ-بايتاق وتانىمىزدا ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان بارلىق ەتنوستاردىڭ دوستىعىن ساقتاپ كەلەمىز جانە ونى ساقتاي بەرەتىن بولامىز.
العىس ايتۋ كۇنى – بولاشاق ۇرپاقتى ءوز حالقىڭا, ءوز وتانىڭا قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسى بولىپ تابىلاتىن داستۇرلەردى لايىقتى جالعاستىرۋعا ۇندەيتىن كۇن بولادى دەپ ەسەپتەيمىن.
ساتتار ءماجيتوۆ,
«ينتەللەكت وردا» الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق زەرتتەۋلەر حالىقارالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك:
– قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ العىس ايتۋ كۇنىن مەرەكەلەۋ تۋرالى يدەياسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعى جىلىندا جاريا ەتىلۋى كەزدەيسوقتىق بولماسا كەرەك. ەلىمىزدىڭ دامۋ ۇدەرىستەرى قانداي ىرگەتاستارعا ارقا سۇيەگەنىن قازىرگى تاڭدا انىق اڭعارىپ وتىرمىز. سول ىرگەتاستاردىڭ ءبىرى – قازاقستانداعى ەتنوسارالىق كەلىسىم.
ءاربىر ەتنوس, تاعدىردىڭ جازۋىمەن, ءوزىنىڭ بولاشاعىن قازاقستانمەن بايلانىستىرىپ وتىر. وسى تاڭداۋدىڭ تاريحي قۇنىن دا ولار جاقسى بىلەدى. ال وتكەنىمىزگە كوز جىبەرسەك, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ پوليەتنوستىق ەل بولعانىنا ءبىر جارىم عاسىرداي ۋاقىت ءوتتى.
وسى جەردە اتاپ كورسەتەتىن نارسە – قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ شيرەك عاسىرىندا عانا ەتنوسارالىق قۇرىلىمنىڭ ناعىز ۇلگىسىن قالىپتاستىرا الدى. بۇل تابىس كوپ جاعدايدا تاريحي جادىمەن جانە قازاقستان حالقىنىڭ ازاماتتىق بورىشىمەن قامتاماسىز ەتىلدى.
ال ەلىمىزدى مەكەندەگەن جۇزدەن استام ەتنوس وكىلدەرىنىڭ قازاق حالقىنا جاۋاپ ريزاشىلىعى تەك تاريحي پارىزىن وتەۋ عانا ەمەس, ارينە. بۇل – ەڭ ءبىر تاريحي كۇردەلى جاعدايلاردا بىرلەسىپ تىرشىلىك ەتە الۋعا قابىلەتتىلىكتىڭ ۇلى نىشانى.
ەلباسى اتاپ كورسەتكەندەي, داعدارىستار وتەدى, كەتەدى, سوندىقتان ءبىر ساتتىك السىزدىككە مويىنسۇنباۋ ماڭىزدى.
تامارا شيرمەر,
ۋكراينداردىڭ استانا قالاسىنداعى «وبەرەگ» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى:
– تاعدىردىڭ جازۋىمەن قازاقتىڭ ۇلى دالاسى ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ تىرشىلىك مەكەنىنە اينالدى. وسى اۋماقتى مەكەندەگەن حالىقتىڭ ءدىلى بەيبىتسۇيگىشتىگىمەن, ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق تاعاتتىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇل قازىرگى قازاقستاننىڭ ساياسي جانە ازاماتتىق تىرەگى بولىپ وتىر.
بيىل قازاقستاندىقتاردىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرا باستاعانىنا 25 جىل تولادى. مۇندا بۇگىندە وڭتايلى ەتنوستىق احۋال قالىپتاسقان. قازاق حالقىندا اتام زاماننان بەرىك دوستىق قارىم-قاتىناس پەن قيىن كەزەڭدەردە قولۇشىن سوزۋ قاسيەتتەرى جوعارى باعالانادى. اۋىر سىناق جىلدارىندا قازاق حالقى ومىرلىك قيىن جاعدايدا قالعان ەتنوستارعا بارىمەن ءبولىستى.
بىزدەردىڭ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرىنىڭ, ىزگىلىك پەن قايىرىمدىلىق قاسيەتتەرى ومىرگە دەگەن قۇشتارلىقتارىمەن استاسقان قازاق حالقىنا ايتار العىسىمىز شەكسىز. ال مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا جاڭا مەرەكە – العىس ايتۋ كۇنىن جاريالاعانى ءۇشىن ۇلكەن ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز.
ناتاليا ليۆينسكايا,
ورىستار, سلاۆياندار جانە كازاكتار ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى:
– ءاربىر قازاقستاندىق اتا-بابالار سالىپ كەتكەن تاربيە جولىمەن ءوسىپ-ءونىپ كەلەدى. ول تاربيەنىڭ نەگىزىندە توڭىرەگىندەگىلەرگە دەگەن ىزگىلىكتى قارىم-قاتىناس, قايىرىمدىلىق پەن جاناشىرلىق داستۇرلەرى جاتىر. كەيىنگى ءاربىر ۇرپاق ادامداردىڭ جۇرەگىنە ورنىعىپ, ومىرلىك ۇستانىمىنا اينالعان وسى سىيدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ قالا الدى.
قازاقستان حالقى ءوزىنىڭ تۋعان وتانىنىڭ ءاربىر ازاماتىن جاقىنى سانايدى. وسىنداي كەزدە ىلگەرىدەن كەلە جاتقان ريزاشىلىق سەزىمىن بىلدىرمەۋ ادىلەتسىزدىك بولار ەدى. ال بارلىق ەتنوستاردىڭ ءبىر-بىرىنە جانە قازاقتارعا العىس ايتۋ كۇنى – قوناقجايلىلىققا, دوستىقتىڭ ادالدىعىنا جانە بارشا قازاقستاندىقتىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنە العىس ايتۋ كۇنى بولىپ تابىلادى.
رۋستام كايرىەۆ,
قحا جانىنداعى «جاراسىم» رەسپۋبليكالىق جاستار ۇيىمى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى:
– مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ العىس ايتۋ كۇنىن ۋاقتىلى بەلگىلەپ وتىر. ريزا بولۋ – ءوزىڭنىڭ دە ءبىرەۋدى ريزا ەتۋىڭ دەگەن ءسوز. ريزاشىلىقتىڭ بەلگىسى – العىس ايتۋ. بۇل قاسيەت قاي كەزدە دە جوعارى باعالانعان.
بىزگە وسىنداي مەيرام قاجەت پە؟ كەرەك ەكەنىنە ەش كۇمان جوق!
ەگەر وسىنداي مەيرامعا ماركەتينگتىك باسىمدىق بەرىپ, ونى داستۇرگە اينالدىرساق, ءار قازاقستاندىقتىڭ بويىنا بالا كەزىنەن ىزگىلىكتىڭ ۇرىعى سەبىلەتىنى اقيقات.
1 ناۋرىز – حالقىمىزدىڭ بىرتۇتاستىعىن ءبىلدىرەتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعان كۇنىن العىس ايتۋ كۇنى رەتىندە بەلگىلەۋدىڭ نىشاندىق ءمانى اسا جوعارى. بۇل كۇن بارشامىزدى الەمدەگى ەڭ دوس جانە ەڭ كوپۇلتتى مەملەكەت رەتىندە ايشىقتايتىن كۇن بولسىن!
دميتري كيم,
«قازاقستان كورەيلەرى قاۋىمداستىعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى:
– 1937 جىلدان بەرى 80 جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. ءبىزدىڭ اقساقالدارىمىز قازاقستان جەرىنە كۇشتەپ كوشىرىلگەن ءساتتى ءالى كۇنگە دەيىن ۇلكەن كۇيىنىشپەن ەسكە الادى. سول جىلدارى كوپتەگەن ەتنوستار ستاليندىك رەپرەسسيانىڭ قۇرباندىعىنا اينالدى. وسىنداي قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە قازاقتاردىڭ مەيماندوستىق قاسيەتى مەنىڭ تۋعان-تۋىسقاندارىمنىڭ ءومىرىن قۇتقارىپ قالدى.
ءبىز ءبىرتۇتاس قازاقستاندىق وتباسى رەتىندە تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرىپ, قالالار مەن ەلدى مەكەندەر تۇرعىزىپ, زاۋىتتار مەن فابريكالار سالىپ, ودان كەيىن جاس, ەگەمەن مەملەكەتتىڭ ىرگەسىن قالاپ, نىعايتۋعا اتسالىستىق.
ءبىز سول ءبىر تاعدىرشەشتى كەزەڭدە قايىرىمدىلىق پەن ىزگىلىكتىڭ ۇلگىسىن تانىتىپ, كومەك قولىن سوزعان قازاق حالقىنا ۇلكەن قۇرمەتپەن قارايمىز. بۇل – بۇگىنگى بەيبىت ءومىر مەن تىنىشتىقتىڭ نەگىزى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, وسى كۇن ءۇشىن سىزگە ۇلكەن راحمەت!