تالدىقورعاندا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ ەل الدىندا ەسەپ بەردى. ءوڭىر باسشىسى بولىپ تاعايىندالعان ءبىرجارىم جىلدا بىرقاتار جۇمىستىڭ باسىن قايىرعانىن ەلباسى وڭ باعالاپ, حالىق قولداپ وتىرعانى ءمالىم.
«جالعىز اعاش ورمان ەمەس» دەمەكشى, جەتىسۋ جەرىندە تۇرعىن ءۇي سالۋ, اگرارلىق سالانى دامىتۋ, ءوندىرىستى وركەندەتۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ دەپ تىزبەلەنەتىن جۇمىستاردا اكىمنىڭ كومانداسى بىلەك سىبانا كىرىسىپ, تالاي بيىكتەردى باعىندىرعانىن ءسوز باسىندا ايتىپ ءوتۋ كەرەك. راس, جەكەلەگەن اۋدانداردا جۇمىس تىم سىلبىر ءجۇرىپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس. «اقسۋ, سارقان, بالقاش, كەربۇلاق, رايىمبەك اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى ءبىرجارىم جىلدا تەك جەر تەلىمدەرىن ءبولىپ قانا قويعان. سوندا ولار ءۇشىن جۇمىستى بىرەۋ اتقارا ما؟ قاپشاعاي قالاسى اكىمىنىڭ ەسەبىندە تۋريزم جايلى ايتىلماعانى قالاي؟» – دەپ وبلىس باسشىسى اششى شىندىقتىڭ بەتىن ءوزى اشتى.
تۇتاستاي العاندا, وبلىس اۋماعىندا اتقارىلىپ, بيۋدجەتكە قىرۋار قاراجات ءتۇسىرىپ جاتقان يگىلىكتى جۇمىس جەتىپ ارتىلادى. ءوڭىر باسشىسىنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن ءبىر جازدا تالدىقورعاندا كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردەن تۇراتىن ەكى شاعىن اۋداننىڭ بوي كوتەرىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەنىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. جان-جاقتان قاراجات قۇيىلىپ تۇرعان ىرگەلى وبلىستاردىڭ ءوزى مۇنداي جەتىستىككە جەتە العان جوق. بۇل فاكت.
وبلىستا شاعىن جانە ورتا بيزنەس تە قارقىندى دامىپ كەلەدى ەكەن. «وڭىردە 2014 جىلى 156,6 مىڭ بىرلىك بەلسەندى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى تىركەلگەن بولسا, وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 103,5 پايىزعا كوبەيىپ, جالپى سانى 162,1 مىڭ بىرلىككە جەتتى. وسىعان وراي, شىعارىلعان ءونىم كولەمى 256,5 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسكەن قاراجات 19,4 ملرد. تەڭگەدەن 22,3 ملرد. تەڭگەگە ارتتى. ءوسىم 114,9 پايىزدى قۇراپ وتىر», دەگەن ءوڭىر باسشىسى, وسىنداي يگى ءىستىڭ ناتيجەسىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسكەن سالىقتىڭ كولەمى 21,9 پايىزعا ۇلعايعانىن اتاپ ءوتتى. مۇنىمەن بىرگە, «2012-2020 جىلدارعا ارنالعان مونوقالالاردى دامىتۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا الماتى وبلىسىنا 108 900 ملن. تەڭگە بولىنگەن. ناقتى توقتالار بولساق, ميكروكرەديتتەۋگە 75 ملن. تەڭگە, كەپىلدىك ۇسىنۋ ءۇشىن 11 ملن. تەڭگە, پايىزدىق ستاۆكانى سۋبسيديالاۋعا 14,3 ملن. تەڭگە, وندىرىستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا 8,6 ملن. تەڭگە قاراستىرىلىپتى.
ايماقتا وسى جىلى «بيزنەستiڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا 3,8 ملرد. تەڭگەگە 168 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپتى. «يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 290 ملرد. تەڭگەگە 53 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, 7636 جۇمىس ورنى اشىلدى. سونداي-اق, 125,4 ملرد. تەڭگەگە ءونiم شىعارىلدى. بيىل ءوندiرiستiڭ جالپى كولەمiندەگi ولاردىڭ ۇلەسi 7,6 پايىزدى قۇرادى. راسىندا, وبلىستا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتiلەرiن قولداۋ اياسىنداعى جۇمىستار بەلسەندi جۇرگiزiلiپ جاتىر. ناتيجەسىندە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» بويىنشا 609 ازاماتقا شاعىن نەسيە بەرiلدi.
«الماتى-دوستىق» تەمiرجول بايلانىسى ۇيىمداستىرىلعانىنا توقتالعان اكىم بۇل بايلانىس الماتىلىقتاردىڭ تاراپىنان ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولعانىن جەتكىزدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا الداعى ۋاقىتتا ءۇشارال قالاسىندا اۋەجاي سالۋ دا جوسپارلانىپ وتىر. وسى ماقساتقا بۇگiندە 3 گەكتار جەر ءبولiنiپ تە قويدى. بۇل شارا دەمالۋشىلاردى تاسىمالداۋدى ايتارلىقتاي وڭتايلاندىرادى دەپ ويلايمىز. وسى اتالعان شارالاردىڭ ارقاسىندا وتكەن جىلدىڭ وزiندە الاكول جانە بالقاش كولدەرiنiڭ جاعالاۋلارىندا دەمالۋشىلار سانى شامامەن 1,5 ەسەدەن دە ارتتى.
ايماقتا وتكەن جىلى جەرگىلىكتى جولدارعا 11 ملرد. تەڭگە ءبولىنىپتى. «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» جوباسى بويىنشا 304 شاقىرىم جول قامتىلعان, بيىل وسى جولدىڭ 150 شاقىرىمى پايدالانۋعا بەرىلەدى. نەگىزى, الماتى وبلىسىنىڭ اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 9317 شاقىرىمدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى جولدار 2529 شاقىرىم بولسا, وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار جولدار 6788 شاقىرىم بولادى.
ەسەپتى باياندامادان سوڭ, تۇرعىندار تاراپىنان ءتۇرلى سالا بويىنشا سۇراق كوپتەپ قويىلدى. سونىڭ ءبىرى شالعايداعى نارىنقول اۋىلىنىڭ ماسەلەسى بولدى. «نارىنقول شەكارالىق ءوڭىر بولىپ سانالادى. ونداعى مەكتەپ, اۋرۋحانا سەكىلدى الەۋمەتتىك نىساندار سىن كوتەرمەيدى. اۆتوكولىك جولدارى, ەلەكتر جەلىسى, سۋ جۇيەلەرى توزىپ بىتكەن. وسى جانە تاعى باسقا ماسەلەلەرىن رەتتەستىرۋ ءۇشىن 1,8 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. بىراق جۇمىس تىم سىلبىر. سوندىقتان ءبىز نارىنقول وڭىرىنە ارنايى بارامىز. ەلگە وسىنى جەتكىزىڭىزدەر. رايىمبەك اۋدانىندا جاڭادان مەكتەپ سالامىز», دەدى اماندىق باتالوۆ. تۇرعىندار تاراپىنان سارقان اۋدانىندا قانت قىزىلشاسىن كوپتەپ ءوسىرۋ ءۇشىن تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن قولدانۋعا, قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار پروبلەماسىنا, ەڭبەكشىقازاق, پانفيلوۆ اۋداندارىندا مەكتەپ سالۋعا, ىلە اۋدانىندا تەمىرجولعا قاتىستى وزەكتى جايتتى ءتيىستى مەكەمەلەرمەن كەلىسە رەتتەستىرۋگە, الاكول اۋدانىنداعى اۋىز سۋ, كەربۇلاق اۋدانىنداعى كارىز سۋى ماسەلەسى, ۇيعىر اۋدانىندا تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋگە قاراجات ءبولۋ ايتىلدى.
قورىتا ايتقاندا, زالعا قويىلعان ەركىن ميكروفوننان دا تۇرعىندار وزدەرى ءۇشىن وزەكتى ماسەلە بولىپ سانالاتىن ءتۇرلى سۇراقتارىن وبلىس اكىمىنە قويىپ, قاناعاتتانارلىق جاۋاپتارىن الدى. وبلىس اكىمىنىڭ ەسەبىنە تۇرعىندار قاناعاتتانارلىق, ءتىپتى, جاقسى دەگەن باعالارىن بەردى.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى.