مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىن رەفورمالاۋ ادام الەۋەتىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسايتىنىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە, مەكتەپكە دەيىن جانە مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭاشا ۇيلەستىرىلگەن ستاندارتتارىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن العا تارتتى. مەن ءبۇگىن وسى اتالعان جۇمىستاردىڭ تىكەلەي باسى-قاسىندا جۇرگەن كاسىبي ءجانە پراكتيكالىق مامان-ۇيىمداستىرۋشى ءارى ادىسكەر رەتىندە ءوز وي-پىكىرىمدى ورتاعا سالعىم كەلەدى.
تالاس جوق, بارلىق وركەنيەتتى ەلدەردەگى ۇدەمەلى ۇدەرىستەر سەكىلدى ءبىزدىڭ ورتاق وتانىمىز – قازاقستان دا ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ادىستەرى مەن ستاندارتتارىنا كوشۋى كەرەك. جاڭا ادىستەر دەگەندە بۇعان دەيىن بىزدە قاشىقتان جانە ونلاين رەجىمىندە وقىتۋ سەكىلدى تاسىلدەر ورنىعىپ ءۇلگەرگەنىن ايتا كەتكەن ورىندى. الداعى ۋاقىتتا پرەزيدەنت قويىپ وتىرعان جاڭا مىندەت وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە يننوۆاتسيالىق ادىستەردى ەنگىزۋ بولىپ وتىر. بۇل ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە ەلباسى اتاپ كورسەتكەندەي, مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەگە باسا كوڭىل ءبولىنۋى قاجەت. ونىڭ باستى ءبىر جولى – مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ ءۆارياتيۆتى جەلىسىن ۇلعايتۋ دەپ تۇسىنەمىن. بۇل ارادا دەموگرافيالىق جاعداي جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلۋگە ءتيىستى.
وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن العاشقى كەزەكتە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى جوسپارىن جاساعانىمىز ءجون دەمەكپىن. رەسپۋبليكامىزدا بۇعان دەيىن «بالاپان» باعدارلاماسى ءتاپ-ءتاۋىر ناتيجە كورسەتتى. وسى تاجىريبەنى ودان ءارى بايىتىپ, كەمەلدەندىرە تۇسكەننىڭ ەش ارتىقشىلىعى جوق. وسى ورايدا اتالعان باعدارلاما اياسىندا ورال وڭىرىندە دە ناتيجەلى ىستەر تىندىرىلدى. بۇگىندە وسى ىستەر ودان ءارى جالعاسىن تابۋدا. اتاپ ايتقاندا, وبلىس ورتالىعىندا توعىز جەكە بالاباقشا مەن ءتورت جەكە شاعىن ورتالىق جەمىستى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. مۇندا 793 بالا تاربيە الادى. بۇل فاكتور مەملەكەتتىك بالاباقشا كەزەڭىندە تۇرعان بالدىرعانداردىڭ سانى ازايۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزدى. سونىمەن بىرگە, ءۇش جەكەمەنشىك بالاباقشاعا 150 ءبۇلدىرشىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا ورنالاستىرىلدى.
رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالاردىڭ بارلىق وشاقتارىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ءارىپتەستىگىن ورنىقتىرۋ قاجەتتىلىگىن ۇدايى ايتىپ كەلەدى. ۇلت جوسپارى مەن بەس رەفورمانى پراكتيكالىق تۇرعىدان ىسكە اسىرۋ ورايىندا ەلباسى بۇل مىندەتتى تاعى دا شەگەلەي تاپسىردى. ءبىز قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن حيسمەت قاپانوۆ اتىنداعى ورال حالىقارالىق گيمنازياسى وسى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىنىڭ جارقىن مىسالى بولا الادى.
اتالعان وقۋ-تاربيە كەشەنىندە بۇگىندە 170-كە تارتا بالا تاربيە مەن ءبىلىم الۋدا. ونىڭ باستى قۇرىلىمىن بالاباقشا مەن 1-4 سىنىپ ارالىعىنداعى باستاۋىش مەكتەپ قۇرايدى. جالپى, ۇلگىدەگى ءۇش قاباتتى وقۋ-تاربيە كەشەنى عيماراتىندا بالعىن تاربيەلەنۋشىلەرگە بارلىق جاعدايلار جاسالعان. مۇندا ولارعا ارنالعان سپورت زالى مەن ءجۇزۋ حاۋىزى, حورەوگرافيا, ءماجىلىس زالدارى بار. ماماندار ءۇشىن جابدىقتالعان كابينەتتەردە دە ءمىن جوق. مۇنداعى كىتاپحانا بالالارعا قاجەتتى ەڭ سوڭعى ادەبيەتتەرمەن جانە ءادىستەمەلىك قۇرالدارمەن ۇدايى تولىقتىرىلىپ وتىرادى.
ءبىزدىڭ قازىرگى ماقساتىمىز – ەركىن ەلدىڭ ەرتەڭىنە ۋاقىت پەن زامان تالابىنا ساي تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ جانە ولاردىڭ بولاشاقتارىنا ايقىن جولداما ازىرلەۋ بولىپ وتىر. بۇل ءۇشىن بۇعان دەيىنگى ءتيىمسىز ءبىلىم بەرۋ تاسىلدەرىنەن باس تارتىلىپ, جاڭا تەحنولوگيالار قولدانىلۋدا. وسى تەحنولوگيالارعا سايكەس ارنايى وقىتۋ تۇرلەرى بەكىتىلگەن. گيمنازيانىڭ باسقا ءبىلىم وشاقتارىنان باستى ايىرماشىلىعى – وقۋ باعدارلامالارى ۇلتتىق جانە حالىقارالىق تالاپتار نەگىزىندە ءجۇرگىزىلۋىندە. شاكىرتتەرگە ءبىلىم قازاق, ورىس جانە اعىلشىن ءتىلدەرىندە بەرىلەدى. وسى ارادا ۇلت جوسپارىندا مەملەكەت باسشىسى قويعان باستى تالاپتىڭ ءبىرى دە وسى ەكەنىن ەسكە سالا كەتكەننىڭ ارتىقشىلىعى بولا قويماس.
ايرىقشا ءبىلىم وشاعى ۇجىمىنىڭ العا قويعان ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – حالىقارالىق باكالاۆريات ۇيىمىنا مۇشە بولۋ. قازىر بۇل باعىتتاعى ازىرلىك جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بىزدەگى قولدانىلىپ جۇرگەن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ءبىرى – بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا جانە نىعايتۋعا نەگىزدەلگەن ءارى ولاردىڭ قوزعالىس بەلسەندىلىكتەرىن كوتەرۋگە باعىتتالعان. سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇيرەتۋ ءتاسىلى – وسى دەنساۋلىق ساقتاۋ تەحنولوگياسىنىڭ قۇرامداس ءبىر بولىگى.
گيمنازيادا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىس-ارەكەتىنىڭ نەگىزگى باعدارىنا سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ءتارتىپ پەن گيگيەنالىق تالاپتار دا كىرەدى. مۇنىڭ سىرتىندا دۇرىس تاماقتانا ءبىلۋ, بالالاردىڭ وقۋ-تاربيە ۇدەرىسى كەزىندەگى پسيحولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى جانە ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ دەگەن ماسەلەلەر دە بار. بۇعان دەيىنگى تاجىريبە پەداگوگتاردىڭ ءىس-ارەكەتى ءاربىر بالانىڭ دەنساۋلىق جاعدايى جانە دەنە دامۋىنىڭ دەڭگەيى تۋرالى اقپاراتتار الىنعاننان كەيىن عانا جاسالۋى كەرەكتىگىن كورسەتەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ارەكەتىنىڭ تيىمدىلىگى كوپ جاعدايلاردا پەداگوگ, مامانداردىڭ تاربيەلەنۋشىلەر وتباسىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايىمەن دە تانىس بولۋىنا بايلانىستى ەكەنى انىق. مۇنىڭ ءبارى ۇيىمداستىرۋدىڭ كەشەندى تاسىلدەمەسىندە جان-جاقتى قاراستىرىلعان. جالپى, بۇگىنگى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ زاماناۋي تۇجىرىمداماسى ءار جاستىڭ جەكە تۇلعا رەتىندە دامىپ, ءوسىپ-جەتىلۋىنە باعىتتالعانى بەلگىلى. ولاردىڭ ءتۋابىتتى شىعارماشىلىق قابىلەتتەرىن قالىپتاستىرۋ ءىسى دە ءدال وسى قاتاردا تۇر. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ۇستاناتىن باستى باعىتىمىز دا وسى ارنادان تامىر تارتادى دەمەكپىن. پرەزيدەنت بەلگىلەپ بەرگەن جاڭاشا ۇيلەستىرىلگەن ستاندارتتارعا ءبىز تەك وسىنداي جولدارمەن جەتە الامىز.
مىنە, ۇلت جوسپارىنا وراي ەلباسىمىزدىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىندا ايتىلعان ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ ىسىنە بايلانىستى كوكەيگە كەلگەن وي-پىكىرلەرىمنىڭ كەيبىر ۇشقىندارى وسىنداي.
سۆەتلانا مۋسينا,
حيسمەت قاپانوۆ اتىنداعى ورال حالىقارالىق گيمنازياسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
باتىس قازاقستان وبلىسى.