ءاربىر ءتورت جىلدا ءبىر اينالىپ كەلەتىن جاھاننىڭ باستى جارىسى, ايتۋلى الامانى – وليمپيالىق ويىنداردىڭ كەزەڭى دە كەلە جاتىر. بيىل – كەزەكتى وليمپيادا جىلى. بۇل جولى ول 2016 جىلدىڭ 3-21 تامىزى ارالىعىندا قانات جايادى. وسى ۋاقىتتا برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو مەن بەلۋ-وريزونتي, برازيليا, سالۆادور جانە سان-پاۋلۋ قالالارىنىڭ سپورت ارەنالارىندا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالاتىن 789 سپورتشى 306 مەدال جيىنتىعىن ساراپقا سالادى. بۇلاردىڭ سوڭعى تورتەۋى تەك فۋتبول ءتۋرنيرىن عانا قابىلدايدى دا, قالعان جارىستار تۇگەلدەي ريونىڭ اسپانىن دۋمانعا بولەيدى.
وڭتۇستىك امەريكا قۇرلىعىندا العاش رەت تۋ تىككەلى تۇرعان اتالمىش ءدۇبىرلى دوداعا قازاقستاننىڭ دا سپورتشىلارى قاتىسادى. قازىرگە دەيىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ساڭلاقتارى 48 جولداماعا قول جەتكىزىپ وتىر. الدا ءالى تالاي ىرىكتەۋ سايىستارى تۇر. سولار ارقىلى تاعى قانشاما اتلەتىمىزدىڭ باعى جاناتىنىنا سەنگىمىز كەلەدى.
بيىلعى جىلى برازيليا جەرىندە XXXI وليمپيادا وتكەلى تۇر. دەمەك, بۇل – جاڭا داۋىردە بۇعان دەيىن وسىنداي 30 ويىن ءوتتى دەگەن ءسوز. بۇرىن ءبىز قۇرامىنا كىرگەن كەڭەس وداعىنىڭ سپورتشىلارى وليمپياداعا قاتىسۋدى 1952 جىلى حەلسينكيدە وتكەن XV ويىنداردان باستادى. ال قازاقستان ساڭلاقتارى اراسىنان جەڭىل اتلەت ەۆگەني كادەيكين ءبىرىنشى بولىپ وسىنداي ايتۋلى الامانعا ات قوستى. ول 1956 جىلى اۆستراليانىڭ مەلبۋرن قالاسىندا وتكەن وليمپيالىق ويىندارعا قاتىستى. كەلەسى, 1960 جىلى وتەتىن ريم وليمپياداسىندا قازاق ۇلاندارى اراسىنان ءبىرىنشى جۇلدەگەر شىقتى. بىراق ول – 4ح100 مەترگە جۇگىرۋ ەستافەتاسىنان كۇمىس مەدال العان جەڭىل اتلەت عۇسمان قوسانوۆ ويىندارعا مولداۆيا اتىنان بارعان ەدى. مۇنىڭ ەسەسىنە, 1964 جىلى توكيودا جالاۋ جەلبىرەتكەن وليمپيادادا قازاقستاننىڭ ەكى ءبىردەي سپورتشىسى – قازىرگى زامانعى بەسسايىسشى ۆيكتور مينەەۆ پەن كلاسسيكالىق (گرەك-ريم) كۇرەسىنىڭ شەبەرى اناتولي كولەسوۆ التىن مەدالدىڭ يەگەرلەرى اتاندى. 1968 جىلى مەحيكودا ءوتكەن وليمپيادادا ءبىزدىڭ رەسپۋبليكا سپورتشىلارى ولجالاعان باس ءجۇلدە سانى ۇشەۋگە جەتتى. ونىڭ ءبارىن ۆولەيبولشىلار – ۆالەري كراۆچەنكو, ولەگ انتروپوۆ جانە نينا سمولەەۆا اكەلدى. جالپى, 1956-1988 جىلدارى جانە تمد قۇراماسى ساپىندا ونەر كورسەتكەن 1992 جىلدارى قازاقستان سپورتشىلارى بارلىعى 28 التىن, 13 كۇمىس جانە 12 قولا مەدالعا قول جەتكىزدى.
بۇدان كەيىن تاۋەلسىزدىك جىلدارى جەتتى. قازاقستان ەگەمەن ەل رەتىندە ءبىرىنشى رەت 1996 جىلى اتلانتادا وتكەن وليمپيالىق ويىندارعا دەربەس كوماندا ءمارتەبەسىندە اتسالىستى. ول ءبىزدىڭ سپورتشىلار ءۇشىن وتە جاقسى باستالدى. الاماندا 3 التىن, 4 كۇمىس جانە 4 قولا مەدال العان ساڭلاقتارىمىز جالپى ەسەپتە 24-ورىنعا تابان تىرەدى. بۇرىنعى كەڭەس رەسپۋبليكالارىنان ءبىزدىڭ الدىمىزعا تەك رەسەي (2) مەن ۋكراينا (9) عانا تۇسە الدى. ءبىرىنشى ويىندارىمىزدا گرەك-ريم كۇرەسىنەن يۋري مەلنيچەنكو, بوكسشى ۆاسيلي جيروۆ جانە قازىرگى زامانعى بەسسايىسشى الەكساندر پارىگين التىننان القا تاقسا, مىلتىق اتۋدان سەرگەي بەلياەۆ – ەكى, ال اۋىر اتلەت اناتولي حراپاتىي 1 كۇمىس مەدالعا قول سوزدى. قولا مەدالدى قورجىنعا سالعاندار قاتارىندا بوكسشىلار بولات نيازىمبەتوۆ پەن ەرماحان يبرايىموۆ, مەرگەن ۆلاديمير ۆوحميانين جانە ەركىن كۇرەس شەبەرى ماۋلەن مامىروۆ بولدى.
قازاقستاندىقتاردىڭ 2000 جىلى سيدنەيدەگى جەتىستىگى وسىعان شامالاس شىقتى. مۇندا الدىڭعى 11 مەدالعا قاراعاندە كەمدەۋ, بارلىعى 7 جۇلدە الىپ قايتساق تا, ادەپكى ەكى تۇعىر بويىنشا كورسەتكىشىمىز ءدال ءتۇسىپ, 22-ورىننان ءبىر-اق تابىلدىق. التىن مەدالدى بوكسشىلار بەكزات ساتتارحانوۆ پەن ەرماحان يبرايىموۆ, جەڭىل اتلەت ولگا شيشيگينا, كۇمىس مەدالدى بوكسشىلار بولات ءجۇمادىلوۆ پەن مۇحتارحان دىلدابەكوۆ, ۆەلوسپورتشى الەكساندر ۆينوكۋروۆ جانە ەركىن كۇرەس شەبەرى يسلام بايرامۋكوۆ اپەردى. سيدنەيدەن كەيىن 2004 جىلى افينا وليمپياداسى ءوتتى. وندا 1 التىن, 4 كۇمىس جانە 3 قولا مەدال الىپ, جيىنتىعىندا 8 مەدالعا توقتاعان قازاقستاندىقتار 40-ورىننان شاڭ بەردى. مۇندا التىن مەدالدى بوكسشى باقتيار ارتاەۆ قانجىعاسىنا بايلاسا, كۇمىس مەدالدى بوكسشى گەننادي گولوۆكين, اۋىر اتلەت سەرگەي فيليمونوۆ, گرەك-ريم كۇرەسىنەن گەورگي تسۋرتسۋميا, ەركىن كۇرەستەن گەننادي لاليەۆ, قولا مەدالدى ونسايىسشى دميتري كارپوۆ, بوكسشى سەرىك ەلەۋوۆ جانە گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرى محيتار مانۋكيان القالادى.
ءبىز 2008 جىلى وتكەن بەيجىڭ وليمپياداسىندا جالپى جۇلدەلەر سانىن ارتتىرىپ, ءبىرىنشى رەت 13-كە جەتكىزدىك. ولار 2 التىن, 4 كۇمىس جانە 7 قولا مەدال بولىپ ءبولىنىپ, كوماندالىق ەسەپتە 29-ورىن الۋىمىزدى قامتاماسىز ەتتى. وسى جولى اۋىر اتلەت يليا يلين ءوزىنىڭ ءبىرىنشى وليمپيادالىق التىن مەدالىن ولجالادى. تاعى ءبىر التىن مەدال بوكسشى باقىت سارسەكباەۆتىڭ موينىنا تاعىلدى. بۇدان ءارى كۇمىس مەدالدى اۋىر اتلەتتەر يرينا نەكراسوۆا مەن اننا ۆاجەنينا, دزيۋدوشى اسحات جيتكەەۆ پەن ەركىن كۇرەس شەبەرى تەيمۋراز تيگيەۆ ەنشىلەسە, قولا مەدالدار ايەلدەر كۇرەسىنەن ەلەنا شالىگيناعا, گرەك-ريم كۇرەسىنەن نۇرباقىت تەڭىزباەۆ پەن اسەت مامبەتوۆكە, ەركىن كۇرەستەن ماريد مۋتاليموۆكە, اۋىر اتلەت ماريا گرابوۆەتسكاياعا, بوكسشى ەركەبۇلان شىناليەۆكە جانە تاەكۆوندوشى ارمان شىلمانوۆقا بۇيىردى.
قازاقستان ءۇشىن 2012 جىلى لوندوندا وتكەن وليمپيالىق ويىنداردىڭ ءجونى ءتىپتى بولەك. وندا ەلىمىز سايىپقىراندارى الدىڭعى ويىنداعىداي 13 مەدالعا قول جەتكىزگەندەرىمەن, ولاردىڭ اراسىندا التىن جۇلدەنىڭ سانى ەداۋىر كوپ – جەتەۋ بولدى. سونىڭ ارقاسىندا ولار تاريحتا ءبىرىنشى رەت 12-ورىنعا ورنالاستى. وسى جولى اۋىر اتلەت يليا يلين قاتارىنان ەكىنشى رەت ويىنداردىڭ جەڭىمپازى اتاندى. ودان باسقا اۋىر اتلەتتەر زۋلفيا چينشانلو, مايا مانەزا, سۆەتلانا پودوبەدوۆا, بوكسشى سەرىك ساپيەۆ, جەڭىل اتلەت ولگا رىپاكوۆا وتانىمىزدىڭ داڭقىن اسىرا ءتۇستى. ال التىن جۇلدەلەر لەگىن ۆەلوسپورتشى الەكساندر ۆينوكۋروۆ باستاپ بەرگەن ەدى. سول سياقتى كۇمىس مەدال العاندار قاتارىنان بوكسشى ادىلبەك نيازىمبەتوۆ كورىنسە, قولا مەدالدىڭ قولايىنان گرەك-ريم كۇرەسىنەن دانيال گادجيەۆ, ەركىن كۇرەستەن اقجۇرەك تاڭاتاروۆ, بوكستان مارينا ۆولنوۆا مەن يۆان دىچكو, ايەلدەر كۇرەسىنەن گۇزەل مانيۋروۆا تابىلدى.
وسىلايشا تاۋەلسىز قازاقستان قۇراماسى 1996 جىلدان بەرى 16 التىن, 17 كۇمىس جانە 19 قولا مەدال جەڭىپ الىپ, ولاردىڭ قوسىندىسىن 52-گە اپاردى. ەندى الداعى تامىز ايىندا شارتاراپقا شاشۋىن شاشاتىن ريو-دە-جانەيرو وليمپياداسىندا وسى جۇلدەلەر سانىنىڭ ارتا تۇسەتىنىنە ءۇمىت ارتامىز. ەڭ باستىسى, ول جەر بەتىندە بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتىڭ ورىن الۋىنا ۇلەس قوساتىن, سوعان شاقىراتىن, سوعان ۇندەيتىن جارىس بولسىن دەيىك.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان».