كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن سەلەكتورلىق كەڭەس, ارتىنشا ۇكىمەت وتىرىسى بولىپ ءوتتى.
سەلەكتورلىق كەڭەستە ەلباسىنىڭ قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى مەن سوت جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى جارلىعىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ۇكىمەت ازىرلەگەن ءتيىستى قاۋلىنىڭ جوباسى قارالدى. بۇل جونىندە بايانداما جاساعان قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆتىڭ ايتۋىنشا قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن ءجۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ورگاندار قۇرىلىمىنا بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلمەك. سونىڭ ىشىندە ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ اياسىندا كوشى-قون پوليتسياسى كوميتەتى قۇرىلاتىن بولادى. وسىعان بايلانىستى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ اتالعان ءماسەلەگە قاتىستى بىرقاتار فۋنكتسيالارى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە بەرىلەدى. سونىمەن قاتار ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كولىكتەگى دەپارتامەنتتەرى بىرىكتىرىلە وتىرىپ, قايتا ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى. ەندىگى كەزەكتە مەديتسينالىق ايىقتىرۋ قىزمەتى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە, ال كامەلەتكە تولماعانداردى ۋاقىتشا وقشاۋلاۋ, بەيىمدەۋ جانە وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتتەرى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە تاپسىرىلادى. ەرەكشە قورعالاتىن ماڭىزدى ستراتەگيالىق نىسانداردى قورعاۋ فۋنكتسيالارىن قوسپاعاندا باسقا كۇزەت قىزمەتتەرىنىڭ فۋنكتسيالارى باسەكەلەستىك ورتاعا بەرىلمەك.
قابىلدانعان قاۋلىعا بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى. اتاپ ايتقاندا, ىشكى ىستەر مينيسترلىگى قاراماعىندا كوشى-قون پوليتسياسىنىڭ قۇرىلۋىنا وراي ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى بىرلەسە وتىرىپ ناقتى جوسپارلار ازىرلەپ ۇسىنۋى قاجەتتىگىن ايتتى. كوشى-قوننىڭ كەيدە جوسپارلى, كەيدە جوسپاردان تىس جۇرگىزىلەتىندىگىن ەسكە سالا كەلە اتالعان ماسەلەدە ناقتى باعىتتاردى ايقىنداپ, ءتيىستى شارالاردى ازىرلەۋدى تاپسىردى.
وسىنىڭ الدىندا ۇكىمەت ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا, ورماندى-دالا القاپتارىندا ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن قاراعان بولاتىن. “جۇت جەتى اعايىندى” دەپ حالقىمىز ايتقانداي, ءتۇرلى تابيعي اپاتتار ءورت قاۋپىمەن عانا شەكتەلمەيتىندىگى بەلگىلى. مۇنى بيىل جازدا بولعان بىرقاتار وقيعالار ايقىنداپ بەردى. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى سۋ تاسقىنىنا بايلانىستى بىرقاتار ەلدى مەكەندەر زارداپقا ۇشىراپ, مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىنىڭ ارقاسىندا ولار جەدەل قالپىنا كەلتىرىلۋدە. سوندىقتان ۇكىمەت سەلەكتورلىق كەڭەستە وسىنداي وقيعالاردىڭ الدىن الۋ, قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن كەشەندى تۇردە قاراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ازاماتتىق قورعانىس سالاسىن نىعايتۋعا باعىتتالعان شارالاردى بەلگىلەدى. وقيعا ورىن الا قالعان جاعدايدا حالىققا حابارلاندىرۋ قىزمەتىن نىعايتۋ, ءورت ءسوندىرۋ قۇرالدارىن جاڭارتۋ, سۋ قويمالارىن بەكىتۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ, اپاتتان قۇتقارۋ قىزمەتىندە ەرىكتى جاساقتار قۇرۋ, جەر سىلكىنىسى ورىن الا قالعان جاعدايدا ودان از شىعىنمەن شىعۋ ءۇشىن ءتۇرلى عيماراتتاردىڭ بەرىكتىگىن ارتتىرۋ, وسىعان قاتىستى نورماتيۆتەرگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ سەكىلدى شارالاردى كەشەندى تۇردە قاراستىرۋ جونىندە ۇيعارىم جاسالىندى.
سەلەكتورلىق كەڭەس اياقتالىسىمەن ۇكىمەت وتىرىسى جالعاستى. وندا ەلىمىزدە حيميا ءوندىرىسىن جانە ماشينە جاساۋ سالاسىن دامىتۋ جونىندەگى باعدارلامالاردىڭ جوبالارى قارالدى. بۇل ەكى ماسەلە جونىندە دە يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترىنىڭ ورىنباسارى البەرت راۋ بايانداما جاسادى.
حيميا ءوندىرىسىن دامىتۋ باعدارلاماسى 2010-2014 جىلدار ارالىعىن قامتيدى. ول – باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن نەگىزگى رەسۋرستاردى ازىرلەۋ, ياعني سالاعا قاتىستى تابيعي بايلىقتاردى بارلاۋ, ىزدەستىرۋ جۇمىستارىن نىعايتۋ, سالانى تابيعي گازبەن, ەلەكتر قۋاتىمەن قامتۋ, حيميا ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىنا قولداۋ جاساۋ, وسىعان دەيىنگى ازىرلەنگەن نورماتيۆتى بازالاردى رەتكە كەلتىرۋ, ءونىم ازىرلەۋدە ەۋرووداق ستاندارتتارىن ەنگىزۋ, سالانى بىلىكتى كادرلارمەن قامتۋ سەكىلدى بىرنەشە باعىتتان تۇرادى.
ال ماشينە جاساۋ سالاسىن دامىتۋ باعدارلاماسى نەگىزىنەن وسى سەكتورداعى قازاقستاندىق ۇلەستى ارتتىرۋ ماسەلەسىن قاراستىرادى. البەرت راۋدىڭ ايتۋىنشا قازىرگى كۇنى ماشينە جاساۋ سالاسى ءونىمدەرىندە ەلىمىزدە ەكسپورتتىڭ كولەمى يمپورتتىڭ كولەمىنەن 6 ەسە تومەن بولىپ وتىر. قازاقستان جىلىنا 15 ميلليارد دوللاردىڭ ماشينەلەرى مەن وعان قاجەتتى بۇيىمداردى يمپورتتايدى ەكەن. ەندىگى كەزەكتە وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرىپ, قولدان كەلەتىن ونىمدەردى ءوز ءىشىمىزدە جاساۋىمىز قاجەت. مۇنىڭ جاقسى مىسالدارىن “قازاقستان تەمىر جولى” اق-تىڭ يمپورت الماستىرۋ باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسۋىنان اڭعارۋعا بولادى. ەندى وسىنداي بەلسەندى ارەكەتتەردى ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز, اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينەلەرىن جاساۋ وندىرىستەرىنە دە تەرەڭىرەك ەنگىزۋىمىز قاجەت.
اتالعان ماسەلەگە بايلانىستى بىرقاتار ۇكىمەت مۇشەلەرى مەن ساراپشىلار ءسوز الىپ, ازىرلەنىپ وتىرعان باعدارلاما جوبالارىنىڭ ماقساتى, ورىنداۋ تەتىكتەرى ايقىن ەكەندىگىن ايتىپ, ولارعا قولداۋ ءبىلدىردى. ەكى باعدارلاما دا قابىلداندى.
سۇڭعات ءالىپباي.
* * *
قىزمەتتەستىك قىرلارى قارالدى
كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ ءتاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى حامروحون زاريفيمەن كەزدەستى, دەپ حابارلادى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كەزدەسۋدە ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق قىزمەتتەستىكتى دامىتۋ, سونىڭ ىشىندە بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قازاقستان-تاجىكستان تىكەلەي ينۆەستيتسيالار قورىن قۇرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.