پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ “دالا قىرانى-2010” جاتتىعۋلارى بارىسىمەن تانىستى
وتكەن سەنبى كۇنى ۇكىمەت باسشىسى الماتى ماڭىنداعى “ىلە” وقۋ ورتالىعىندا ءجۇرىپ جاتقان “دالا قىرانى-2010” حالىقارالىق ارنايى تاكتيكالىق جاتتىعۋ ويىنىن بارىپ كوردى. تامىزدىڭ 16-سىندا باستالعان بۇل شاراعا قازاقستاننىڭ “قازبات” جانە “قازبريگ” بىتىمگەرشىلىك كۇشتەرى, سونداي-اق اقش پەن ۇلىبريتانيانىڭ وسىنداي اسكەري جاساقتارى قاتىسۋدا. جاتتىعۋعا بارلىعى 1000-عا تارتا اسكەريلەر مەن 100-گە جۋىق تەحنيكا تارتىلعان. ءوزىنىڭ باستاۋىن 2003 جىلدان الاتىن بۇل بىرلەسكەن جيىن بيىل سەگىزىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر.
قورعانىس ءمينيسترى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ ۇكىمەت باسشىسىنا “قازبات” يەلىگىندەگى ترەناجەر ورتالىعىن, قارۋ-جاراقتار مەن تەحنيكالار تۇرلەرىن تانىستىردى. ءوز كەزەگىندە پرەمەر-مينيستر “قازباتتىڭ” تەحنيكالار قۇرامىنداعى جول تاڭدامايتىن “حاممەر” اۆتوكولىگىن, “حيۋي-2” تىكۇشاعىن, جەكە قۇرال-جابدىقتار مەن قارۋ-جاراقتاردى, مينا ىزدەۋشى, قورعانىس جانە بايلانىس قۇرالدارىن, پاراشيۋتتىك-دەسانتتىق جانە بروندى تەحنيكالاردىڭ مۇمكىندىگىن جوعارى باعالادى. پلاتستا ورنالاسقان وقۋ ورتالىعىنىڭ الۋان ءتۇرلى قارۋ-جاراقتارى: گرانومەتتەر مەن گاۋبيتسالار, بتر-لەر مەن راديوستانسالار, تياگاچتار مەن بۇرعىلاۋ قوندىرعىلارى كورۋشىلەرگە جاقسى اسەر قالدىردى.
وسىدان كەيىن كەزىندە يراكتا ءبىتىمگەرلىك مىندەتتەردى ورىنداپ قايتقان قازباتتىقتارمەن پىكىر الماسقان قوناقتار پوليگوننىڭ باقىلاۋ مۇناراسىنا كوتەرىلدى. مۇندا تۇرىپ ولار قولدان جاسالعان جارىلعىش زاتتاردى ىزدەپ تاۋىپ, زالالسىزداندىرۋ جونىندەگى جاتتىعۋ كورىنىستەرىن تاماشالادى. وسىندا “قازباتتىڭ” جەكە قۇرامى “قارۋلى لاڭكەستەردىڭ شابۋىلىنا تويتارىس بەرىپ”, شيەلەنىس ايماعىنداعى ەلدى مەكەندى قالاي قاراۋىلعا الۋ, بىتىمگەرلىك بازاسىن قالاي ساقتاۋ جانە قورعاۋ كەرەك ەكەنىن كورسەتتى.
جاتتىعۋ بارىسىندا اسكەريلەر بۇل جيىننىڭ ءبىر عانا كورىنىسى ەكەنىن, ونىڭ بەلسەندى كەزەڭى – بارلىق تەحنيكالار مەن اسكەريلەردىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن كەڭ اۋقىمدى بولىگى الداعى ۋاقىتتاردا وتەتىنىن ءمالىمدەدى. ايتقانداي, بۇدان بۇرىنعى جىلدارى ناتو-نىڭ ءارتۇرلى شتابىنان كەلىپ كورگەن باقىلاۋشىلار قازاقستاندىق ساربازدار مەن ساردارلاردىڭ جوعارى دايىندىق دەڭگەيلەرىنە نازار اۋدارۋشى ەدى. بۇل جولى دا سونداي ساراپشىلار – بريتان ءجانە امەريكالىق اسكەرلەردىڭ وكىلدەرى – ءبىزدىڭ اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدا جاقسى داعدى, اسكەري شەبەرلىك جانە ۇيلەسىمدىلىك تانىتقانىن اتاپ ءوتتى.
اقش جاياۋ اسكەرلەرىنىڭ وقۋ باعدارلامالارى جونىندەگى ءبولىمىنىڭ ديرەكتورى پولكوۆنيك دجوردج كوۋننىڭ ايتۋىنشا, جاتتىعۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى ءۇش مەملەكەتتىڭ ءاسكەري بولىمشەلەرى اراسىنداعى جەدەل ۇيلەسىمدى قيمىل جاساسۋدى جاقسارتا ءتۇسۋ بولعان. مۇنداي جاتتىعۋلار قۇرامدارىندا الۋان ۇلتتىڭ وكىلدەرى بار ءتۇرلى ەلدەردەن جينالعان بىتىمگەر كۇشتەردىڭ بىرلەسكەن كوماندالىق باسشىلىققا باعىنا وتىرىپ, تابىستى جۇمىس جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
– “دالا قىرانى” – ءبىز جىل سايىن اسىعا كۇتەتىن وتە ماڭىزدى شارا, – دەدى ءوزىنىڭ سوزىندە دج. كوۋن مىرزا. – ول ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ءارىپتەستىگىنە, قورعانىس مينيسترلىكتەرى اراسىنداعى ءوزارا قىزمەتتەستىكتى نىعايتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسادى. قازىر قازاقستاندا وتكەن تابىستى اسكەري مانەۆر جونىندە بۇكىل الەم حاباردار بولىپ وتىر, سوندىقتان دا كەلەشەكتە “دالا قىرانىنا” قاتىساتىندار سانى ارتا ءتۇسۋى كادىك. مىسالى, بيىلعى جىلى بۇل جاتتىعۋعا باقىلاۋشى رەتىندە تاجىكستان وكىلدەرى قاتىسىپ, الداعى جىلدارى جيىنعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ كوردى.
اسكەري نۇسقاۋشىنىڭ پىكىرىنشە, ونىڭ قازاقستاندىق ارىپتەستەرى سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە جاۋىنگەرلىك جانە تاكتيكالىق دايىندىق جونىنەن ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ كەلەدى. بيىلعى جاتتىعۋ جيىنىندا ءبىزدىڭ “قازبريگ” تاعى دا ءوزىنىڭ بىتىمگەرلىك وپەراتسيالاردى ناتو ستاندارتتارى بويىنشا ورىنداۋعا قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتىپ بەردى.
“قازبات” اسكەري قىزمەتىنىڭ باستىعى جاندوس ماحانبەتوۆ سەنبىدەگى كورسەتىلىمدى جاتتىعۋ بارىسىندا باتالون جاۋىنگەرلەرى مەن وفيتسەرلەرىنىڭ ءوز الدارىنا قويىلعان ءمىندەتتەردى ابىرويمەن ورىنداعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاتتىعۋ كەزىندە ساربازدار “لاڭكەستەردى” تەز قارۋسىزداندىرىپ, جەرگىلىكتى جەردى جارىلعىش زاتتاردان جىلدام جانە باتىل تۇردە تازارتىپ شىققان. بۇل الداعى ۋاقىتتا اسكەري جۇكتەردى تاسىمالداۋ, ولاردى وزەن بويىنداعى ءوتكەلدەن ءارى وتكىزۋ سەكىلدى باسقا دا وپەراتسيالار قولعا الىناتىن بەلسەندى جاتتىعۋ جيىنىنىڭ بارلىق حالىقارالىق نورمالارعا ساي ورىندالۋىنا نەگىز قالايدى. ال وسىنداي ىستەردەن ايتارلىقتاي تاجىريبە جيناقتاپ قالعان “قازبات” كەز كەلگەن كۇردەلى كەيىپتەگى بىتىمگەرلىك مىندەتتى ورىنداۋعا دايىن.
قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ءمالىمەتى بويىنشا, “دالا قىرانى” قازاقستان مەن ناتو اراسىنداعى قىزمەتتەستىكتىڭ جەكە جوسپارىنا ەنگىزىلگەن. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا ونى “بەيبىتشىلىك جولىنداعى ءارىپتەستىك” باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ءوتكىزۋ دە جوسپاردا بار. قازىر قازاقستان جاعىنان مانەۆرگە “قازبات” پەن اەروۇتقىر اسكەرلەردەن بولەك اسكەري اۆياتسيا, قالقىمالى-كوپىر باتالونى, اسكەري پوليتسيا وكىلدەرى مەن ءاسكەري ينستيتۋت كۋرسانتتارى قاتىسۋدا. جاتتىعۋ تامىزدىڭ 27-ءسى كۇنى اياقتالادى.
“ەگەمەن-اقپارات”.
----------------------------------
سۋرەتتى تۇسىرگەن شۇكىر شاحاي.