كوز كورگەن

ءومىردىڭ ءبىراز بەلەسىنەن وتكەن سوڭ, ارينە, ءبىراز نارسەنى كورەسىڭ, ءبىراز ادامداردى تانىپ-بىلەسىڭ. ارقيلى وقيعالار وي-ساناڭا تىزبەكتەلىپ, ادامدار سۇلبالارى جادىڭدا جاتتالا بەرەدى. ايتكەنمەن, ۋاقىت وتە كەلە سونىڭ دەنى كومەسكى تارتىپ, ۇمىتىلا بەرەتىنى دە شىندىق. سونى جادىڭدا قايتا جاڭعىرتىپ وتىرۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى – قاعازعا ءتۇسىرۋ. قازىر كەيبىر ادامداردىڭ جازعان ەستەلىكتەرىندە ءىشىنارا ءوزىڭ دە كورىپ, كۋا بولعان جايتتەر مۇلدەم بۇرمالانىپ, بولماعاندى بولدى دەيتىن ادەتتەر شىقتى. مەنىڭشە, سول كورگەنىڭدى مەيلىنشە دالمە-ءدال, اينىتپاي قاعازعا تۇسىرگەن ءلازىم. جازعانىڭمەن بىرەۋلەردى تۇقىرتۋ نەمەسە اسىرا ماقتاپ, دانىشپان قىلىپ جىبەرۋ دە دۇرىس ەمەس دەپ ويلايمىن. مىنا قىسقاشا ەستەلىكتەرىمدە سول قاعيداتتى ساقتاۋعا تىرىستىم. كوزبەن كورىپ, قۇلاعىممەن ەستىگەندەرىمدى عانا اق قاعاز بەتىنە ورنەكتەپ وتىرمىن, اعايىن! زامانبەك ابدەشەۆ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, زايسان اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.

* * *

................سابەڭ ءوز باسىم ءسابيت مۇقانوۆ­تى ءبىر-ەكى-اق رەت كورىپپىن. س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ ءجۇر­گەن­دە ۇكىمەت ءۇيى مەن باس پوش­تا­نىڭ اراسىنداعى ساياباقتىڭ ىشىندەگى وتىرعىشتا تىنىعىپ وتىرعان جەرىنەن سىرتىنان ءبىر كوردىم. سول كىسى ەكەنىن كىتاپقا باسىلعان سۋرەتتەرىنەن, تەلەدي­داردا ءسوزىن تىڭداعان ساتتەرىنەن اينا-قاتەسىز جازباي تانىپ تۇرسام دا, قاسىنا جاقىنداۋعا باتىلىم بارمادى. اۋىلداعى سۇيەككە سىڭگەن جاسقانشاقتىق وعان ىرىق بەرمەدى. تاعى بىردە الماتى مەديتسينالىق ينستيتۋتى­نىڭ ۇلكەن اكت زالىندا اقىن-جازۋشىلارمەن كەزدەسۋ بولادى دەگەندى ەستىپ, دوستارىممەن سوندا باردىق. اتشاپتىرىم ۇلكەن زالدا ينە شانشار ورىن جوق. كوپشىلىگى الماتىداعى ءتۇرلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى. ول كەزدەگى جۇرتتىڭ ادەبيەتكە, اقىن-جازۋشىلارعا دەگەن ءىلتيپاتى قانداي ەدى! توردەگى ۇستەل باسىندا ءسابيت مۇقانوۆ باستاعان قازاقتىڭ نەبىر ءدۇلدۇل قالامگەرلەرى. سولاردىڭ ىشىندە مارقۇم قاسىم توعىزاقوۆ, تۇمانباي مولداعاليەۆتەردىڭ وتىرعانى ەسىمدە. ول كەزدە ءبىرشاما جاستاۋ سانالاتىن تۇماعاڭ شەتكە جايعاسىپتى. العاشقى ءسوزدى سابەڭ الدى. اسىقپاي ورنىنان تۇرىپ, مىنبەرگە كەلدى. باسىندا تاقياسى بار. قولىنا تاياق ۇستاعان. قارلىعىڭقى داۋىسىمەن ءبىراز سويلەدى. سودان ەسىمدە قالعانى... – ۆلاديمير ماياكوۆسكي ءبىر سوزىندە مەنىڭ تۆورچەستۆومدى تولىق يگەرۋگە گوسپلاننىڭ شاماسى كەلمەيدى دەگەن ەكەن. سول ايتقانداي, مەنىڭ جازعان-سىزعان ءجۇز تومعا جەتەتىن شىعارمالارىمنان “جازۋشى” باسپاسى ءشۇميتىپ, ون التى-اق توم ەتىپ, زورعا شىعاردى, – دەپ دەمىن ءبىر الدى. – ال ەندى نە جازىپ ءجۇرسىڭ دەگەن سۇراقتارى­ڭا كەلسەك, سوڭعى ۋاقىتتاردا قارتايدىق, دەنساۋلىق سىر بەرە باستادى, سوندىقتان ولەڭنىڭ دە قىسقالاۋ فورماسىنا كوشتىم. باعزى زامانداردا پارسى-يران ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى ومار ھايام دەگەن اقىن بولعان. سول كوبىنە رۋباياتتار جازىپ, الەم ادەبيەتىندە اتى قالعان شايىر. مەن دە كەيىنگى ۋاقىتتاردا سونداي رۋبايات جانرىنا ءبىرشاما قالام تارتىپ ءجۇرمىن. قازىر سەندەرگە سول جازىپ جۇرگەندەرىمنەن بىرەر ولەڭدەر وقىپ بەرەيىن. زالدا كىلەڭ جاستار وتىرعاندىقتان, سەندەردىڭ جۇرەكتەرىڭە جاقىن ماحاببات تاقىرىبىنا جازعاندارىمدى وقيمىن, – دەپ جىميعان سابەڭ الدىمەن جۇرتتى ءبىر كۇلدىرىپ الدى. سونسىن الگى جازعاندارىن وقىدى. سول رۋباياتتارىنان ەسىمدە قالعانى: “مەن داعى جاس بوپ كوردىم وزگە جۇرتتاي, اڭسادىم ماحابباتتى وزگە جۇپتاي. ءتۇسىندىم شولدەگەن جان قانبايتىنىن, ۇلبىرەك قىز ەرنىنىڭ بالىن جۇتپاي”, – دەگەن شۋماعى عانا. زال دۇركىرەتە قول سوعىپ, اقىن اتاعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇدان سوڭ سابەڭنىڭ اياۋلى ءجۇزىن تەاتردا سوڭعى ساپارعا شىعارىپ سالعاندا ءبىر-اق كوردىك. *** عابەڭ............... ال عابيت مۇسىرەپوۆتى كوبىرەك كوردىم. ويتكەنى, ول كىسى مەن ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرىپ, “جازۋشى” باسپاسىندا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كەزىمدە كوزى ءتىرى ەدى. بىراق ول كەزدە زەينەتكەر بولعاندىقتان, جازۋشىلار وداعىنا سيرەك كەلەتىن. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جوعارى كۋرسىندا جۇرگەندە اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ جانىندا عالىم راحمانقۇل بەردىباەۆ باسقاراتىن كەشكى ۋنيۆەرسيتەت جۇمىس ىستەپ, اپتا سايىن بەلگىلى عالىمدار, اقىن-جازۋشىلار سوندا كەلىپ, ءتۇرلى تاقىرىپتارعا ءدارىس وقيتىن. ءبىر كۇنى سوندا عابيت مۇسىرەپوۆ كەلەدى ەكەن دەگەندى ەستىپ, سوندا باردىق. عابەڭ كەلدى. ءتۇر-كەلبەتى ءوزىمىز ونىنشى سىنىپتىڭ ادەبيەت وقۋلىعىنان كورىپ جۇرگەن ەتەنە تانىس سۋرەتىنەن اۋمايدى. ۇستىندە قىرى سىنباعان قاراكوك كوستيۋم-شالبار. كوزىندە كوزىلدىرىگى بار. قولىما قاعاز-قالام الىپ, ءبارىن جازىپ وتىرماعانىما ءالى كۇنگە قاتتى وكىنەمىن. ەسىمدە قالعانى تەك ءبىر كۇلدىرگى اڭگىمەسى عانا. “بىردە ءسابيت ءبىر شەتەلگە بارىپتى, – دەپ باستادى اڭگىمەسىن اسىقپاي بيپازداي سويلەپ. – سودان قايدا بارعىسى كەلگەنىن قايدام, ءبىر ترامۆايعا مىنەدى. ۇلكەن شاھاردا الگى ترامۆاي ءسابيتتى ءوزى نىساناعا العان تۇسىنان باسقا جەرگە الىپ كەتسە كەرەك. كولىك ىشىندە كەلە جاتىر, بىرەۋدەن بىردەڭە سۇرايىن دەسە, ءتىلى قۇرعىر جەتپەيدى. سودان ءاي, ەندى اداسقان دەگەن وسى عوي دەپ, نە ىستەرىن بىلمەي شاراسى تاۋسىلعان ءسابيت قازاقتىڭ ءبىر بوعاۋىز ءسوزىن جۇرتقا ەستىرتە ايتىپ جىبەرسە كەرەك. سوندا جاقىن ماڭدا وتىرعان قاراتورى بىرەۋ ورنىنان اتىپ تۇرىپ: – وي, ءسىز قازاقپىسىز؟! – دەپ مۇنى قۇشاقتاي الادى. “بۇل قازاقتىڭ جۇرمەيتىن جەرى جوق, انە, كورگەن شىعارسىزدار”,– دەپ ءبىر جىميىپ قويىپ ەدى قايران عابەڭ. * * * باۋكەڭ......... باۋىرجان مومىش­ ۇلىن العاش جازۋشىلار وداعىنىڭ الدىڭعى جاعىنداعى ساياباقتان كوردىم. قاسىمدا ءىنىم باقىتبەك كەلە جاتقان. كەنەت سول لەنين ەس­كەرت­كىشى تۇرعان تۇستى كورسەتىپ, “اعا, انا كىسى باۋىرجان مومىش ۇلى ەمەس پە؟” – دەپ سۇرادى. قاراسام, شىنىندا دا, سول كىسى. جازعىتۇرىمعى كەز ەدى. كۇن اجەپتاۋىر جىلى. بىراق باۋكەڭنىڭ ۇستىندە كۇزدىك پالتو, باسىندا دوڭگەلەك بورىك. قولىنا تاياق ۇستاعان. ءوزى لەنين ەسكەرتكىشىن اينالىپ ءجۇر. اندا-ساندا تۇرا قالىپ, ەسكەرتكىشكە ۇزاق-ۇزاق تەسىلىپ قارايدى. ءبىز سىرتتاي ءسال قاراپ تۇردىق تا, جونىمىزگە كەتتىك. نەگە سونشا ۇزاق قارادى ەكەن دەپ ويلاپ قويدىق. “جازۋشى” باسپاسىنىڭ اۋدارما رەداك­تسيا­سىندا ىستەپ جۇرگەن كەزىم. باسپامىز جازۋشىلار وداعى عيماراتىنىڭ ءبىرىنشى قاباتىنا ورنا­لاسقان. عيماراتتىڭ كىرە بەرىسىندە كىتاپ ساتاتىن دۇكەن بولۋشى ەدى. ساتۋشىسى ۆاليا دەيتىن ورىس ايەلى. ءبىر كۇنى رەداكتسيا بولمەسىنەن شىعىپ, سول دۇكەن ماڭىنا كەلسەم, سورەنىڭ الدىندا ءتورت-بەس كىسى تۇر ەكەن. بىرەۋى باۋىرجان مومىش ۇلى. قاسىنداعىلار ءابدىلدا تاجىباەۆ پەن جۇبان مول­داعاليەۆ. الدىندا عانا باسپادان باۋكەڭنىڭ ەكى تومدىق جيناعى جارىق كورگەن. بۇل كىسىلەر سونى قىزىقتاپ تۇر ەكەن. جالما-جان ۆاليادان سول ەكى تومدىقتى ساتىپ الا قويدىم. ويىم باۋكەڭە قولتاڭبا جازدىرىپ الۋ. قولىمدا الگى كىتاپتار, اعالاردىڭ قاسىنا جاقىنداپ: – اعا, مىنا كىتابىڭىزعا قولتاڭبا جازىپ بەرىڭىزشى؟ – دەدىم. – سەن توقتا, – دەدى باۋكەڭ ماعان قاراپ. – الدىمەن مىنا كوكەڭە جازىپ بەرەم. بۇل كىسى بارىمىزدەن ۇلكەن, – دەدى ءابدىلدا تاجىباەۆتى نۇسقاپ. – توقتاي تۇرىڭدار. كىتاپتى دا ءوزىم اپەرەم. مىنادان دا اقشا الما, – دەدى ۆالياعا مەنى كورسەتىپ. – بۇل اقشاسىن تولەپ تە قويعان, – دەدى ۆاليا. باۋكەڭ قالتاسىنا قولىن سالىپ, ءبىر ۋىس اقشا شىعاردى. ء“اي, سەندەرگە كىتاپ اپەرەم دەپ, ۇيدەگى سۇلۋىما بەرەتىن اقشام قالماي جۇرمەسىن”, – دەپ جۇرتتى ءبىر كۇلدىرىپ قويدى. ماعان جازعان قولتاڭباسىن باداناداي ءىرى ارىپتەرمەن “زامانبەككە” دەپ جازىپ, ءارى قاراي اراب ارىپتەرىمەن ورنەكتەپ, اياعىنا كيريلليتسامەن “باۋىرجان مومىش ۇلى” دەپ قولىن قويدى. ارابشاسى “زامانبەككە. ەستەلىك ءۇشىن” دەپ جازىلعانىن جۇباقاڭ ماعان دەرەۋ اۋدارىپ بەردى. باۋكەڭنىڭ سول قولتاڭباسى بار كىتابى ءوز كوزىندەي بوپ, كىتاپ شكافىمدا تۇر. *** جەكە پىكىر....................... جازۋشىلار وداعىندا جىل قورىتىندىسى ءجۇرىپ جاتقان. بۇل جيىنعا باۋكەڭ دە قاتىسىپ وتىر ەدى. ءبىر جىلدىق پوەزيا جيناقتارى جونىندەگى بايانداما جاساۋ تاكەن الىمقۇلوۆقا تاپسىرىلىپتى. تاكەڭ مارقۇمنىڭ بۇل ىسكە مۇقيات دايارلانباعانى كورىنىپ-اق تۇردى. ءتورت-بەس ولەڭدەر كىتابىن عانا ءۇستىرت اتاپ ءوتتى. ونشا تالداعان دا جوق. سول جىلى جارىق كورگەن جىر جيناقتارىنىڭ كوپشىلىگى اتالماي دا قالدى. قىسقاشا عانا سويلەپ, مىنبەردەن ءتۇسىپ كەتتى. جارىسسوزگە شىققان جاراسقان ابدىراشەۆ مۇنى دۇرىس كورسەتتى. “بيىلعى جىر جيناقتارى جونىندەگى بايانداما بولعان جوق دەپ ەسەپتەلىپ, باياندامانى باسقا بىرەۋگە بەرىپ, جيىن قايتا وتكىزىلسىن”, – دەگەن ۇسىنىس جاسادى ول. جىل قورىتىندىسىنىڭ سوڭىنا قاراي ءسوز العان سول كەزدەگى جازۋشىلار وداعىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ءانۋار ءالىمجانوۆ بيىلعى جىلعى ولەڭ جيناقتارىنا باياندامانىڭ شىنىندا دا دۇرىس جاسالماعانىن ايتىپ كەلە جاتىر ەدى, كەنەت زالدىڭ ورتا تۇسىندا وتىرعان باۋكەڭ: “ەتو ۆاشە ليچنوە منەنيە. ا منەنيە اۋديتوري ينوە!” – دەپ ءسوزىن ءبولدى. “و كوم گوۆوريتە؟” – دەدى انەكەڭ دە ورىسشالاپ. “و توم, و چەم تولكو چتو ۆى گوۆوريلي”, – دەدى باۋكەڭ وتىرعان ورنىنان. “توگدا ەتو توجە ۆاشە ليچنوە منەنيە”, – دەدى دە, ءانۋار ءسوزىن ءارى قاراي جالعاستىرىپ اكەتتى. * * * جەتىم قىزدىڭ تويىنداي....... اكەم مارقۇم باۋكەڭدى ءبىر كورۋدى ارمانداپ ءجۇرۋشى ەدى. بىردە لەرمونتوۆ اتىنداعى ورىس دراما تەاترىندا باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ جەتپىس جىلدىق مەرەيتويى اتالىپ وتەتىن بولدى. اكەمدى سول تەاترعا ەرتىپ كەلدىم. توي كەشى باستا­لار قارساڭىندا تەاتر الدىندا تۇرعانبىز. ءبىر كەزدە سول جەرگە ءبىر اق “ۆولگا” كەلىپ توقتادى. قاراساق, جۇرگىزۋشىنىڭ قاسىندا باۋكەڭ وتىر ەكەن. اينەكتىڭ سىرتىنان كورىپ تۇرمىز, ول كىسى قولىن شەكەسىنە قويىپ, جۇرگىزۋشىگە بىردەڭەلەر ايتىپ جاتتى. ءبىر كەزدە ماشينادان ءتۇستى. باسىندا قاراكول سەڭسەڭ بوركى بار. قارسى الىپ امانداسقاندار اراسىنان سول كەزدەگى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ميحايل ەسەناليەۆ پەن “جەتىسۋ” گازەتىنىڭ رەداكتورى پەرنەبەك بەيسەنوۆتى تانىدىم. بىراق, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ورتالىق پارتيا كوميتەتىنەن دە, ۇكىمەتتەن دە, قالا باسشىلارىنان دا لاۋازىمدى ەشكىم كورىنبەدى. جالپى, باۋكەڭنىڭ جەتپىس جىلدىعى جەتىم قىزدىڭ تويىنداي وتكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. بەس-التى ادام سويلەدى, ءۇش-ءتورت شاپان, قۇتتىقتاۋ جازىلعان پاپكەلەردەن باسقا كورنەكتى سىي-سياپات تا جاسالعان جوق. اقىرىندا توي يەسىنە ءسوز بەرىلدى. بۇل كەشكە باۋكەڭنىڭ شاشىن قىرىقتىرىپ, مۇرتىن باسىپ, ءتاۋىر كوستيۋم كيگىزىپ, موينىنا لەنتا-گالستۋك سالىپ اكەلگەن ەكەن.  سونداعى سويلەگەن سوزىندە دە, قيمىل-قوزعالىسىندا وسى كەشكە كوڭىلى تولماعانى, قوڭىلتاقسىعانى ءبىلىنىپ-اق تۇردى. * * * اسپان جىلاعان كۇن............ ...باۋكەڭ قايتىس بولعان كۇندەر “قازاق­ستاننىڭ رەسەيگە ءوز ەركىمەن قوسىلعانىنىڭ” ەكى ءجۇز ەلۋ جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. الدىمەن سول ۇلى تويدى وتكىزىپ الايىق دەگەن شىعار, ايتەۋىر, باۋكەڭنىڭ جەرلەۋى سودان كەيىن بولعانى, ءمايىتتى ءۇش كۇندەي ۇستاعانى, ەسىمدە. ول كەزدەگى قازاقتىڭ م. اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاترى (قازىرگى ع. مۇسىرەپوۆ اتىنداعى جاسوسپىرىمدەر مەن بالالار تەاترى) الدى قاراقۇرىم ادام. قوشتاسۋ ەكى-ءۇش ساعاتقا سوزىلسا دا, ادام اياعى تولاستار ەمەس. جانە سول كۇنى اسپان دا جىلاپ تۇرعانداي اعىل-تەگىل نوسەر توقتاماي جاۋدى. “باۋكەڭنىڭ قازاسىنا بۇگىن قۇدايدىڭ كۇنى دە اعىل-تەگىل جىلاپ تۇر عوي” دەدى بىرەۋ. ءبىر كەزدە كاتافالك ماشينا كەلىپ توقتادى. باۋكەڭنىڭ سۇيەگى سول ماشيناعا سالىندى. ءبىر قاراسام, ءبىزدىڭ ناعاشىمىز قادىلبەك ماشينا­نىڭ ۇستىنە شىعىپ, باۋكەڭنىڭ باسىن جوندەپ جاتقىزىپ جاتىر ەكەن. نوسەر ءالى قۇيىپ تۇر. قارالى كەرۋەن كەڭسايعا بەت الدى. سونداعى بيىك توبەنىڭ ءبىر شەتىندە قابىرى قازىلىپتى. وكىمەت باسشىلارىنان قازاقستان ورتالىق پارتيا كو­ميتەتىنىڭ حاتشىسى كاكىمجان قازىباەۆ, الما­تى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشى­سى كەڭەس اۋحاديەۆتەر ءجۇردى. نوسەر ءالى تولاستار ەمەس. كاكىمجان قازىباەۆ مارقۇم قولىندا شا­تىر, تاس ءمۇسىن سەكىلدى قاتىپ قالعان. سەلت ەتپەي­دى. قارالى جيىندا ءسوز العان جازۋشى تاحاۋي احتانوۆ كەيىن جۇرت اۋزىندا قالعان ءسوزىن سوندا ايتقان ەدى. “ون بىل نەستاندارتنىم چەلوۆەكوم سۆوەگو ستاندارتنوگو ۆرەمەني”, – دەپ ەدى. قازىر “نوقتاعا باسى سىيماعان” دەپ اۋدارىپ ءجۇر عوي. تابىتتى قابىرگە تۇسىرەردە ءبىر توپ سولداتتار اۆتوماتتان اسپانعا وق اتىپ, ساليۋت بەردى. جۇرت جاپا-تارماعاي توپىراق سالدى. قالاداعى قانشاما ۇيىم-مەكەمەلەردەن كەلگەن ازاگۇلدەر قويىلىپ جاتىر. زيراتتان ۇزاي بەرىپ قاراسام, باۋكەڭنىڭ جاس توپىراعى قىزىلدى-جاسىلدى گۇلدەرگە ورانىپ قالعان ەكەن. * * * قاسىم اعا....... قاسىم اعا قايسەنوۆ مەن “جازۋشى” باسپاسىندا رەداكتورلىق قىزمەتتە ءجۇر­گەندە, وداقتا كەڭەسشى بو­لىپ جۇمىس ىستەدى. “جازۋ­شى” باسپاسى گاگارين مەن اباي داڭعىلىنىڭ قيىلى­سىنداعى “باسپالار ۇيىنە” كوشكەنشە ءبىر جىلداي كۇندە دەرلىك كەزدەسىپ ءجۇر­دىك. كەيىن ول كىسى زەينەتكە شىقتى. سونسىن جازۋ­شىلار وداعىندا اراكىدىك جولىعاتىن بولدىق. ول كىسىنىڭ ءبىر ادەتى وزىنەن جاسى كىشىلەرگە “ەنەڭدى ۇرايىن” دەپ ازىلدەيتىن. ارينە, “ۇرايىن” دەگەن ءسوز ول كىسىنىڭ اۋزىنان باسقاشا, قىشقىلداۋ شىعاتىن ەدى. بىردە جازۋشىلار وداعىنىڭ ەكىنشى قابا­تىنداعى تەرەزە الدىنا قويىلعان وتىرعىشتاردا ءبىر توپ كىسى اڭگىمەلەسىپ وتىر ەكەن. ورتاسىندا قاسىم اعا. ءبىر كەزدە ءبىرىنشى قاباتتان كوتەرىلىپ كەلە جاتقان ءبىر جىگىت وتىرعاندارعا سالەم بەرىپ, ءۇشىنشى قاباتقا قاراي كەتتى. – ءاي, انا جىگىت الگى ن. عوي, – دەدى قاسەكەڭ. – وسى مەنى ءبىر قاتىردى. سەندەرگە سونى ايتىپ بە­رەيىن. بىردە ۇيرەنشىكتى ادەتىممەن مۇنى دا “ەنەڭدى ۇرايىن” دەپ جىبەرگەم. ول ءبىر جىميدى دا, كەتە باردى. ءوزىم باسپا ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارىمىن. بىردە كابينەتىمدە وتىرسام, ەسىك اشىلىپ, ءما­ريام حاكىمجانوۆا اپاي كىردى. سوڭىنان الگى ن. ىلە­سىپ كەلەدى. ويىمدا تۇك تە جوق, “وي, اپاي, كەلى­ڭىز, تورلەتىڭىز” – دەپ جىگىجاپپار بوپ جاتىرمىن. “اينالايىن, قاسىم, امانبىسىڭ؟ ءحالىڭ قالاي؟” – دەيدى اپاي. – سەندە تۇك جۇمىسىم جوق, وداقتىڭ ءبىر قىزمەتكەرىنە كەلىپ ەدىم, مىناۋ (ن-ءدى كورسەتىپ) وسى جەردە قاسىم ءىنىڭىز وتىرادى. اقىرى كەپ قالعان ەكەنبىز, كىرىپ, سالەمدەسىپ شىعايىق دەپ بولمادى. ايتپاقشى, سەن, بالكىم, بىلمەسسىڭ, بۇل مەنىڭ كۇيەۋ بالام عوي”, – دەيدى. ال انا پالە اپايدىڭ تۋ سىرتىنان سول كىسىنى نۇسقاپ, “ەنەم وسى” دەگەندەي جىمىڭ-جىمىڭ ەتەدى. ماڭدايىمنان سۋىق تەرىم شىعىپ كەتتى. ساسقانىمنان: “اپاي, كەلگەنىڭىز دۇرىس بوپتى. بۇل باسپادان الاتىن قالاماقىڭىز بار ما ەدى, دەرەۋ الدىرىپ بەرەيىن”, – دەي بەرىپپىن. ايتپەسە اقىن اپامىز “قاينار” باسپاسىنان, قالاماقى الۋشى ما ەدى؟ ن. مەنى وسىلاي ءبىر قاتىرعانى بار, – دەپ قارق-قارق ك ۇلىپ ەدى قاسىم اعا. *  *  * تاعى بىردە سول ەكىنشى قاباتتاعى وتىرعىشتارعا قاسىم مەن سىرباي (ماۋلەنوۆ) اعالار جايعاسىپتى. ەكەۋىنىڭ دە شاۋ تارتقان كەزى. سىراعاڭ الدىندا عانا قاتتى سىرقاتتانىپ, اۋرۋحانادا جاتىپ, ەندى ايىعىپ كەلگەن بەتى ەكەن. ەكەۋى ۇزىنسونار اڭگىمەگە كىرىستى. ونى-مۇنىنى ءىلىپ-قاعىپ, شالىپ ءبىراز وتىردى. – انادا وسىندا جىل قورىتىندىسى بولىپ­تى, – دەپ اڭگىمەسىن باستادى قاسەكەڭ. – ماعان قاتىسقان جىگىتتەر ايتىپ كەلدى. سوندا ساكەن ء(جۇنىسوۆ) مەنى جاقسى جازۋشى دەپ ايتىپتى. ساكەن دە وتتايدى ەكەن, دەدىم مەن. مەن قايداعى جازۋشىمىن... مەن تەك الگى قىرعىن سوعىستا كورگەن-بىلگەندەرىمدى قاعازعا تۇسىرگەنىم بولماسا... – دەپ ءبىر توقتادى قاسىم اعا. – قالاي بولعاندا دا ماقتاپتى عوي, ەندى جۋمايمىسىڭ؟ – دەدى سىراعاڭ. – جۋايىن, ءجۇر, ىشەمىسىڭ؟ – دەپ سىراعاڭنىڭ قولتىعىنا جابىسا كەتتى قاسەكەڭ. اقىن جاراسقان ايتقانداي, “اقىرعان اششى سۋ تۇگىلى, سىرادان دا تاتپاي” جۇرگەن سىراعاڭ كەڭكىلدەپ ك ۇلىپ, زورعا قۇتىلدى. * * * عالەكەڭ.......... بۇل اڭگىمەنى “جازۋشى” باسپاسىندا جۇرگەن كەزىمدە باستىعىم اقىن جاپپار ومىربەكوۆ ايتىپ ەدى. – مارقۇم عالي ورما­نوۆ بىزدە رەداكتسيا مەڭ­گە­رۋشىسى بولىپ جۇمىس ىستە­دى, – دەپ باستادى جاپەكەڭ. – مەن ول كەزدە جاپ-جاس رەداكتور جىگىتپىن. ءبىر كۇنى مەنى ورتالىق پارتيا كوميتەتىنە شاقىردى دەپ عالەكەڭ كەتىپ قالدى. ەت ءپىسىرىم ۋاقىتتان كەيىن تۇتىگىپ عالەكەڭ جەتتى جۇمىسقا. ءالىپتىڭ ارتىن باعىپ ءبىز وتىرمىز. – ءاي, بۇلار قانداي ادامدار ەي, قانداي ادامدار؟! – دەپ كەيدى عالەكەڭ الدەكىمگە. – جايشىلىق پا, ايتەۋىر؟ – دەيمىز. – قايدان جايشىلىق بولسىن. انا عابيدەن ءمۇستافيننىڭ “ميلليونەر” شىعارماسىن اڭگىمە عىپ جاتىر تسك-دا. – سەن نەگە انتيسوۆەتتىك پوۆەستى باسپادان شىعارعالى جاتىرسىڭ؟ – دەيدى حاتشى. – ويباي-اۋ, ونىڭ قاي جەرى انتيسوۆەتتىك ەكەنىن ايتىڭىزشى؟ – دەيمىن مەن. – انا ەگىس دالاسىندا اربانىڭ ۇستىندەگى ەكى-ۇشەۋ نەگە الىسىپ وينايدى؟ ەگىن جيناۋ ناۋقانىندا ول قانداي داراقىلىق؟ سوۆەتتىك سانا دەگەن قايدا؟ – دەپ بۇرقىلدايدى حاتشى. مەن ءوز دالەلدەرىمدى ايتىپ باعامىن. وعان كونە­تىن حاتشى جوق. شىعارمانىڭ قورعاسىنمەن تەرى­لىپ قويعان نابورىن تارقاتاسىڭ دەيدى. اقىرىندا مەن: – جولداس حاتشى, ولاي بولسا, مەنى پار­تيا­دان شىعارىڭىز, قىزمەتىمنەن الىڭىز, ورنىما باسقا بىرەۋدى وتىرعىزىڭىز, نابوردى سول تارقات­سىن, – دەپ, شىعىپ جۇرە بەردىم, – دەيدى عالە­كەڭ. – ءاي, دەگەنمەن ءوزىن دە ءبىر بوقتادىم-اۋ! – دەيدى عالەكەڭ الدەنەگە قاراداي ايىزى قانىپ. ءبىزدىڭ كوزىمىز شاراداي بوپ, باقىرايىپ كەتكەن. – ويباي, عالەكە, سوندا حاتشىنى سول جەردە بوقتادىڭىز با؟ – دەيمىز قاراداي شوشىنىپ. – ءاي, بالامىسىڭ دەگەن! تسك-دا كىسىنى كىسى بوقتاي ما ەكەن؟ بىلاي شىعا بەرە بوقتادىم عوي, – دەيدى عالەكەڭ جارىقتىق مىرس-مىرس ك ۇلىپ. * * * مۇقاعالي...... وسىنداي جىل قورى­تىندىسى ادەتتە ەكى-ءۇش كۇنگە سوزىلىپ, ادە­بيەت­تىڭ بارلىق جانر­لارى جونىندە اڭگىمە قوزعالىپ, وسى سىلتاۋ­مەن باستارى قوسىلعان اقىن-جازۋ­شىلار دا ءبىر جىرعاپ قالاتىن. ونىڭ ۇستىنە جازۋشىلار ودا­عىنداعى “قالامگەر” ءدام­حانا-باردىڭ دا جۇمىسى قىزىپ جاتاتىن كەز. بۇل جولعى جيىندى دا ءىلياس ەسەنبەرلين جۇرگىزىپ وتىرعان. ول جىلدارى مۇقاعالي مارقۇم جۇمسارتىپ ايت­قاندا ءبىرشاما جايسىزداۋ ءجۇردى. بىراق وسى جيىنعا ساپ-ساۋ كەلىپتى. ۇستىندە قا­راقوڭىر كوستيۋمى بار. اق كويلەگىنە گالستۋك سال­عان. ءسوزىن جايلاپ باستادى. بىركەلكى ۇنمەن اسىق­پاي جايلاپ سويلەدى. ولەڭ وقىعاندا ماڭ­دايى بۋسا­نىپ, ءۇنى شىعىڭقىراپ كەتەتىنى بولۋشى ەدى. بۇل جولى ويتكەن جوق. جانە قاعازعا قاراپ تۇ­رىپ ءسوي­لەدى. ايتارىن الدىن الا جازىپ اكەلگەن سياقتى. – بىزدە تالانتى تاۋداي بولعانمەن, باعى جانباي جۇرگەن اقىندار بار. سولاردىڭ ءبىرى – توقاش بەردياروۆ, – دەپ ءبىر توقتادى. – راس,– دەپ باسىن يزەپ قويدى توردەگى ۇستەل باسىندا وتىرعان قاليجان بەكحوجين. بۇدان كەيىن مۇقاڭ توقاش اقىننىڭ اقىندىق دارىنى جايىندا بىرەر پىكىرىن تۇيىندەپ تاستاپ, ونىڭ ءالى كۇنگە ءۇي-كۇيسىز جۇرگەنىنە قىنجىلىس ءبىلدىردى. – مۇقاعالي, – دەدى سول كەزدە ىلەكەڭ باسىن كوتەرىپ, – توقتاي تۇرشى. ايتقانىڭنىڭ ءبارى دۇرىس بولسىن-اق. بىراق وزدەرىڭنىڭ وسى ىستەپ جۇرگەن قىلىقتارىڭ ءجون بە؟ توقاش تا, سەن دە ءىشىپ الىپ, جۇرتقا تيىسەسىڭدەر. بوقتايسىڭدار. مىنا وتىرعان جۇرت تا ادەبيەتكە حال-قادەرىنشە ازدى-كوپتى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەندەر. مىسالى, مەن قازاق حالقىنىڭ ءۇش ءجۇز جىلدىق تاريحىن جازعان اداممىن. بىراق سونىمدى ەشكىمگە بۇلداپ جۇرگەن جوقپىن. ال سەندەر بىرەر جاقسى ولەڭ جازعان ەكەنبىز دەپ, اراققا سالىنىپ, جۇرتتى بالاعاتتاعاندارىڭدى قويمايسىڭدار. ءىلياس اعا وسى قارقىننان تانباي بايىپپەن ءبىراز نارسەنى ايتىپ تاستادى. مۇقاعاليدا ءۇن جوق. مۇنىڭىز تەرىس, نە دۇرىس دەمەدى. مىنبەردە سول كۇيى مەلشيىپ, ءبىر ساتكە ءۇنسىز تۇرىپ قالدى. سونسىن قاعازىن جيناستىرىپ, جايىمەن زالعا ءتۇسىپ كەتتى. سوزگە توقتايتىن, اعا سىيلايتىن مىنەزگە سوندا ءبىر سۇيسىنگەنىم ەستە. * * * قالەكەڭنىڭ اشۋى............. ءتورت-بەس جىگىت جازۋ­شىلار وداعىنىڭ ەكىنشى قاباتىندا ونى-مۇنىنى اڭگىمە عىپ تۇرعانبىز. قا­راساق, باسپالداقپەن قالي­جان بەكحوجين كوتەرىلىپ كەلەدى ەكەن. “اسسالاۋماعالەيكۋم!” دەپ قولىمىزدى الا جۇگىردىك. – الەيكۋمسالام! – دەپ قولىمىزدى العان سوڭ قارت اقىن: ء“اي, اناۋ كەتىپ بارا جاتقان ق. پا”؟ – دەدى باسپالداقتىڭ ارعى بەتىنەن ەكىنشى قاباتتان ءتۇسىپ بارا جاتقان بىرەۋلەردى نۇسقاپ. ايتەۋىر, بىرەر كىسىنىڭ ءتۇسىپ بارا جاتقانى راس ەدى, بىراق ولاردىڭ اراسىندا ايتقان ادامى بار ما, جوق پا, ونىسىن بىلە المادىق. – ءسوۆميننىڭ اۋرۋحاناسىنان كەشە شىقتىم. الدىڭعى كۇنى ق. بىرەۋدىڭ كوڭىلىن سۇراپ, سوندا بارىپتى. كورشى پالاتادا جاتقان مەنىڭ ءحالىمدى سۇراۋعا جارامادى. يتكە تالاي جاقسىلىق جاساپ ەدىم! – دەپ كەيىستىك ءبىلدىردى, مۇرتى جىبىرلاپ كەتكەن قالەكەڭ. – قالەكە-اۋ, انەۋگۇنى “قازاق ادەبيەتىنە” ق-نىڭ ولەڭدەرىن ماقتاپ كولدەي ماقالا جازعان ءوزىڭىز عوي, – دەدى بىرەۋ قاراپ تۇرماي. – ءيا, ونىڭ راس, – دەدى قالەكەڭ, – جازۋىن جازىپ جىبەرىپپىن, بىراق ق-نىڭ پوەمالارى ناشار, سولارىن سىناپ ماقالا جازامىن ءالى, – دەدى دە كەتە باردى. ءاي, اۋزىن اشسا جۇرەگى كورىنەتىن اقكويلەك اعالارىم-اي! * * * سارىاعاشتىڭ سۋى............. تەگىندە عافۋ قايىربەكوۆ جاي­ىندا جۇرت اۋزىندا اڭگىمە كوپ. ول كىسى تۋ­را­لى تالاي قى­زىق­تى حيكايا­لار­دى ءتىپتى بايا­عىدا اۋىلدا جۇرگەن كەزىمىزدە دە ەستيتىنبىز. ادەبيەتتىڭ ايتۋلى مايتالماندارى جونىندەگى ونداي اڭىزعا بەرگىسىز حيكايالاردى اۋزىمىزدىڭ سۋى قۇرىپ تىڭدايتىن ەدىك. كەيىننەن تاعدىردىڭ جازۋىمەن “جازۋشى” باسپاسىندا رەداكتور بولىپ ىستەگەن كەزدەرىمدە ول كىسىمەن ءبىر عيمارات ىشىندە جۇمىس ىستەۋ باقىتىنا دا يە بولدىق. ءسويتىپ, عافەكەڭنىڭ ءوز اۋزىنان دا سان الۋان اڭگىمەلەر ەستىگەنبىز. قازىر مەن “جازۋشى” باسپاسىنىڭ پوەزيا رەداكتسياسىندا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كەزىمدە تاماشا اقىن, مارقۇم توقاش بەردياروۆ بىزگە ءبىر كەلگەندە ايتقان عافەكەڭ جايىنداعى ءبىر حيكايانى قاعازعا ءتۇسىرىپ وتىرمىن. ايتپاقشى, بۇل مەنىڭ توقاڭدى ەڭ سوڭعى كورۋىم ەكەن. ارتىنشا ول كىسى اياق استىنان دۇنيە سالدى. – الپىس جىلدىق تويىما كەلەس اۋدانىنىڭ باس­شىلارى ەلگە شاقىردى, – دەدى توقاڭ. – جا­نىما جولداس رەتىندە عافۋدى بايبىشەسىمەن ەرت­تىم. وبالى نە كەرەك, اۋدان باسشىلارى جىگى-جاپار بولىپ قارسى الدى. اۋىلدىڭ ءبىر جاعىندا اۋدان­دىق پارتيا كوميتەتىنىڭ قوناق كۇتەتىن مە­كەن-جايى بار ەكەن. اينالاسىنىڭ ءبارى قالىڭ اعاش, قىزىلدى-جاسىلدى گۇلدەر, شالعىن كوك ءشوپ. سودان كەشكىسىن اۋدان باسشىلارىمەن, سو­لار­دىڭ ىرىكتەپ شاقىرعان ادامدارىمەن باسقوس­تىق. گورباچەۆتىڭ اراققا قارسى كۇرەسىنىڭ ناعىز قىزىپ تۇرعان كەزى. دۇكەن بىتكەننەن ىشىمدىكتى ەمگە تاپپايسىڭ. بىراق, ءبىزدىڭ وتتى سۋدى اسا جەك كورمەيتىنىمىزدى ەستىگەن نەمەسە بىلگەن باسشىلار ونى دا تاپقىزىپ قويىپتى. شاينەكتىڭ ىشىنە قۇيىپ بەرىپ وتىردى. قىسقاسى, ول جولى ەشتە­ڭە­دەن كەندە بولعان جوقپىز. سودان تاڭ اتا تار­قا­دىق. “ەرتەڭ اۋدان ورتالىعىنداعى مادەنيەت سا­رايىندا سىزدەرمەن اۋدان جۇرتشىلىعىنىڭ وكىلدەرى كەزدەسەدى, وعان دەيىن تىنىعىپ الى­ڭىز­دار” دەپ باسشىلار ۇيلەرىنە قايتىپ كەتتى. البەتتە, ەرتەسىن وياتقان كەزدە جايسىزداۋ ەدىك. كەشەگى تاۋ جىققانداي ەكپىننىڭ ءبىرى جوق. تۇلا بويىمىز اۋىرلاپ, ەشتەڭەگە زاۋقىمىز بولماي وتىر. باسشىلار تاراپىنان قاتاڭ تاپ­سىرما العان بولار كۇتۋشىلىك مىندەت اتقارىپ جۇرگەن جىگىتتەر شاي-سۋدان باسقا ءماندى ەشتەڭە ۇسىن­بادى. انە-مىنە دەگەنشە جەتىپ كەلگەن جە­ڭىل ماشينا ءبىزدى تيەپ الىپ, اۋدان ورتالىعىنا قاراي اعىزا جونەلدى. مادەنيەت سارايىنا زا­ماتتا كەلىپ جەتتىك. سودان ءاي-شايعا قاراتپاي, بىردەن ىشكە الىپ كىردى. حالىق زالعا جينالىپ قالىپتى. بايقايمىن, عافەكەڭنىڭ ەكى شەكەسى تىرىسىپ وتىر. ارينە, مەنىڭ دە جاعدايىم ءماز ەمەس. بىراق عافۋ مىنا جينالعانداردىڭ ال­دىن­دا مەنىڭ شىعارماشىلىعىم جايىندا ءسوز سويلەۋى كەرەك. شىن شابىتىنا مىنگەندە عافە­كەڭنىڭ ەشكىمنەن ءسوز سۇرامايتىنى وزىمە ءمالىم. ايتكەنمەن, كەشەگى وتىرىستان كەيىنگى قى­سىلىپ تۇرعان تامىرلارىن ءسال ءجىبىتىپ الما­سا, ءسوز شىركىن ويداعىداي اعىتىلمايىن دەپ تۇرعان سياقتى. قاراسام, ساحناداعى ۇستەلدە ەكى-ءۇش كارلەن قۇمىرا تۇر ەكەن. قاسىندا توس­تاعان. الەكەدەي جالانىپ جۇرگەن اۋداندىق پار­تيا كوميتەتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاستاۋ بىرىنەن: “مىناۋ نە؟” – دەپ سۇرادىم. “شۇبات قوي, اعا” دەدى ول. “ەندەشە, مىنا شۇباتىڭ­نىڭ  ورنىنا تولتىرىپ اراق قۇيىپ اكەل”, – دەدىم الگىگە ءتۇسىمدى سۋى­تىڭقىراپ. بەتىمە تاڭدانا ءبىر قاراعانمەن سوزگە كەلگەن جوق, الگى كارلەن قۇمىرانىڭ ءبىرىن الىپ شىعا جونەلدى. الدەن ۋاقىتتا الىپ كەلىپ, قاقپاعى جابىق قۇمىرانى مەنىڭ الدىما قاراي جىلجىتتى.  اشىپ قاراسام, شۇپىلدەپ تۇر ەكەن. قاسىمدا قاباعى كەلىسپەي عافۋ وتىر. جالما-جان توستاعاننىڭ بىرىنە الگىدەن لاقىلداتا قۇيدىم دا, عافۋدىڭ الدىنا جىلجىتتىم. “بۇل نە؟” – دەپ سۇرادى ول. “سارىاعاشتىڭ سۋى عوي, ءىشىپ جىبەر, تاماعىڭ ءجىبيدى” – دەدىم. ول سەنىمسىزدەۋ كەيىپپەن توستاعاندى وزىنە قاراي ۇمسىنا بەردى. سونسىن مۇنىڭ نە ەكەنىن ءىشى سەزدى-اۋ دەيمىن, دەم الماستان تارتىپ جىبەردى. بايقاپ وتىرمىن, ماڭدايىنان تەرى بۇرق ەتتى. قۇرىستانىپ وتىرعان بەت-ءجۇزى تەگىستەلىپ, جۇزىنە قان جۇگىردى. ء“تۇۋ, توقا, كوزىم شىراداي جاندى عوي”, – دەدى سونسىن. ءىستىڭ وڭعا باسقانىن ءىشىم سەزىپ وتىر. جينالىس تا باستالدى. باسقارۋشى جيىندى اشىپ, العاشقى ءسوزدى عافۋعا بەردى. سونسىن عافەكەڭ ءبىر سويلەپ بەرسىن. تاۋدان اققان بۇلاقتاي تاسقىنداتسىن ءسوز لەگىن. زال تولى حالىق سىلتىدەي تىنىپ, قوس قۇلاقتارىن تولىعىنان عافۋدىڭ بيلىگىنە بەرگەن. سويلەگەن سايىن ورلەگەن عافۋدىڭ تىپتەن ارقاسى قوزدى. ارقاسى قوزدى دەگەنشە ءسوزدىڭ نەبىر مايەگى اقتارىلدى دەي بەر. مەنى ابايدان كەيىن دە قويدى. ابايدىڭ تۋعان ءىنىسى دە ەتتى. ابايعا جەتەعابىل عىپ جىبەرگەن جەرى دە بولدى. پۋشكيندەر جەتكەن بيىكتى دە ءبىر جاعالاپ قايتتىق. راسىندا دا تاپ سونداي دارىن ەكەنىمە وزگە تۇگىل ءوزىمنىڭ كوزىمدى دە جەتكىزگەندەي كۇي كەشتىم. – مىنا سارىاعاش قاسيەتتى مەكەن, قازاقتىڭ اۋليە تۇتقان جەرى, بۇل جەردەن شىققان اقىن توقاشتاي بولماعاندا, قانداي بولۋشى ەدى؟ مىناداي شيپالى سۋلى جەردە كىندىگى كەسىلگەن توقاشتىڭ وسىنداي اقىن بولماۋعا قاقىسى دا جوق قوي. اينالايىن, قاسيەتىڭنەن اينالدىم, سارىاعاش! توقا, الگى سارىاعاشىڭنىڭ سۋىنان تاعى ءبىر قۇيىپ جىبەرشى! – دەدى سونسىن. جۇرت جاپاتارماعاي قول سوعىپ, ءولىپ-تالىپ جاتىر. بۇل كەزدە “سارىاعاشتىڭ” تاعى ءبىر توستاعانىن تارتىپ جىبەرگەن عافەكەڭنىڭ دە ۇپايى تۇگەل ەدى. *  *  * عافۋ قايىربەكوۆتى سوڭعى رەت كورگەنىمدە وداقتا ءبىر جيىن بولىپ جاتقان. ساحناعا عافەكەڭ كوتەرىلدى. الدىندا عانا مونشادا قۇلاپ مەرتىگىپ, ءبىراز ۋاقىت اۋرۋحانادا جاتىپ شىققان. قولىنا تاياق ۇستاپ ءجۇر ەكەن. “باياعىدا ءبىزدىڭ ەلدەگى بىرەۋ: “ەگەر مەن كۇلسەم, سەندەردىڭ جىندانعاندارىڭ دالادا قالادى”, – دەگەن ەكەن. سول ايتقاندايىن, مەن سويلەسەم, بىرازعا كەتىپ قالارمىن, ودان دا سەندەرگە ءبىر ولەڭ وقىپ بەرەيىن”, – دەپ ءجىپ­سىگەن ماڭدايىنىڭ تەرىن ءسۇرتتى. شى­نىندا قارا سوزگە كەلگەندە دە اسقان جۇيرىك ەدى عوي, جارىقتىق. سىرباي ماۋلەنوۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان ماقالاسىنىڭ ءبىر جەرىندە: “مەن ساعان ارقامدى تىرەپ قويىپ سويلەگەندە, اۋزىممەن قۇس تىستەۋشى ەدىم”, – دەپ جازىپتى. مۇنىسى تازا شىندىق.