رەداكتسياعا حات
اقىلبەك اۋىل كلۋبىن ساتپاق
ءبىزدىڭ تامابەك اۋىلىندا كەڭەس وكىمەتى كەزىندە سالىنعان ءجۇز ورىندىق كلۋب بار. شاعىن بولسا دا اتالمىش مادەنيەت وشاعى وسى كۇنگە دەيىن اۋىل جاستارىنىڭ مەرەكە سايىن باس قوساتىن شاڭىراعىنا اينالىپ كەلگەن. بىراق, وكىنىشكە قاراي, وسى اتالعان مادەنيەت وشاعان جەكەشەلەندىرۋ ساياساتىن جەلەۋ ەتكەن اقىلبەك داستانوۆ دەگەن ايتۋعا اۋىز جارىمايتىن تەڭگەگە ساتىپ الىپ قويىپتى. ول “ساۋدا-ساتتىق” تۋرالى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بىردە بىرەۋى ەستىمەگەن دە, كورمەگەن دە بولىپ شىقتى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ يگىلىگىنە اينالىپ وتىرعان وسى جالعىز مادەنيەت وشاعىن الگى ادام بۇزىپ, قۇرىلىس ماتەريالدارىن بازارعا شىعارىپ ساتۋ ءۇشىن الىپ كەتپەك بولىپ ارتىنىپ-تارتىنىپ كەلگەندە اۋىل اقساقالدارى مەن جاستارى جيىلىپ, رايىنان قايتارعان ەدى. ال ەندى ول كلۋبتى بۇزىپ, اكەتپەك بولعان ويى جۇزەگە اسپاعان سوڭ “ولاي بولسا ساتىپ الىڭدار” دەپ, شالقايىپ وتىر. ساتىپ الايىق دەسەك, كەزىندە ءوزى 5 مىڭ تەڭگەگە العان كىشكەنتاي كلۋبقا ميلليوننىڭ ۇستىندەگى قىرۋار قارجىنى سۇرايدى. ءبىز بۇل ادىلدىككە جاتپايدى دەپ سانايمىز. ويتكەنى ول كلۋبىمىزدى سىرتىمىزدان جەكەشەلەندىرىپ العانى بولماسا, وعان بىردە ءبىر رەت جوندەۋ جۇرگىزگەن ەمەس. ال اۋىل تۇرعىندارى مەن وسى كلۋبتىڭ قالقايىپ تۇرۋىنا كوپ ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرگەن ە.سارسەمبيەۆ دەگەن ازامات ءوز قاراجاتىمەن مادەنيەت ءۇيىنىڭ ءىشى-سىرتىن اقتاپ, سىرلاپ, اينالاسىن قورشاپ, تال ەگىپ, كۇتىپ ۇستاپ وتىر. ويتكەنى اۋىل جاستارىنىڭ ويىن-ساۋىقتارى, كونتسەرتتەرى كۇنى بۇگىنگە دەيىن وسى شاڭىراقتا ءوتىپ كەلەدى. ءبىز بۇل تۋرالى وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆقا حات جازدىق. اۋدان اكىمى وڭداسىن جيەنقۇلوۆ تا بىلەدى. ياعني, وبلىس, اۋدان تۇرعىندارىنىڭ رۋحاني بايلىعىنا, مادەني ومىرىنە جاۋاپتى شەنەۋنىكتەر تۇگەل حاباردار. ونىڭ ۇستىنە ەلباسىنىڭ بيىلعى اقپان ايىنداعى جولداۋىندا بۇرىنعى ساتىلىپ كەتكەن بالا باقشالار مەن مادەنيەت ۇيلەرى, كلۋبتار كەرى قايتارىلسىن دەگەن ءسوزى كوڭىلىمىزگە ۇلكەن دەمەۋ بولىپ, ءۇمىت وتىن جاعىپ وتىر. ەندەشە وسى حاتتان كەيىن اقىلبەك ءىنىمىز الدىنا بىرنەشە رەت بارعان اقساقالدار مەن اقجاۋلىقتى انالاردىڭ, ءجاسوسپىرىم باۋىرلارىنىڭ ءوتىنىشىن قابىل الىپ, كلۋب ءۇيىن تەگىن قايتارىپ بەرەدى دەپ سەنەمىز. شەكەر ايداراليەۆ, شايتۇماق كوپادىلوۆ, بالتاباي ابىتاەۆ, ەكاتەرينا ياروسلاۆا جانە حاتقا بۇلاردان باسقا دا 13 ادام قول قويعان. جامبىل وبلىسى, تالاس اۋدانى, تامابەك اۋىلى.* * *
اربيگەن اۋىلى “جول كارتاسىنان” كومەك كۇتۋدە
ءبىزدىڭ وبلىس ورتالىعىنداعى تىلشىلەر قوسىنىنا كۇندەلىكتى ادامدار كەلىپ جاتادى. ەل گازەتى دەپ ارقالانىپ, ارىز-شاعىمدارىن ايتا جەتەدى. كوپشىلىگى ەل ءىشىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن ويلايتىن اۋىل اقساقالدارى بولعاندىقتان, ول كىسىلەردىڭ ايتقاندارىن ءبىز دە اركەز قۇلاق قويىپ, تىڭدايمىز. وسىدان ەكى جىل بۇرىن شارباقتى اۋدانىنا قاراستى اربيگەن اۋىلىندا بولعانىمىز بار ەدى. شاعىن اۋىلدىڭ بار مۇڭى كەڭەس وكىمەتى كەزىنەن جارتىلاي قۇرىلىسى اياقتالماي قالعان مادەنيەت ءۇيى – اۋىل كلۋبىنىڭ جاعدايى ەدى. وبلىس ورتالىعىنا قورعان سمايىلحان اقساقال باستاپ كەلگەن اۋىل قارتتارى رەنىشتى, شالعايداعى اۋىل بولساق تا ەلدىڭ ءبىر بۇرىشىن ساقتاپ وتىرمىز قاراعىم, اۋىلدا جاس بالا-شاعا بار, ءوسىپ كەلە جاتقان نەمەرەلەر بار دەگەندەي, جاستار ءجۇر كەشكىلىك قايدا بارارلارىن بىلمەي, مىنا كلۋب ءۇيىن جوندەپ, اۋىلعا لايىقتاپ جاساپ بەرەتىن ادام تاپپاي وتىرمىز, – دەيدى. اقساقالداردىڭ ايتۋىنشا, “جول كارتاسى” باعدارلاماسى اۋىلعا كەلەدى دەپ سارعايا كۇتىپ ءجۇر ەكەن. ايتپەسە, ءوز تۇرمىس-تىرشىلىك جاعدايلارىمىز جاقسى, ەلباسىنا راحمەت زەينەتاقىنى ۋاقىتىلى الامىز, مال-جان امان, داستارقان توق, قورا-قوپسى جايلى, ىشەر شايلىق سۋىمىز تازا, كورشى-قولاڭ تاتۋ. اۋىلدىڭ ۇلكەن-كىشىسىنىڭ ارمانى – اۋىلدىڭ ورتاسىندا ۇڭىرەيىپ تۇرعان قۇرىلىستىڭ اياقتالۋى. بۇل ءۇيدىڭ ءبىر كىرپىشىن دە ۇرلاتپاي, ەشكىمگە بۇزدىرماي قورعان اتا باستاعان اقساقالدار كۇنى-ءتۇنى كۇزەتىپ, مىنە, 20 جىلعا تارتا ۋاقىت ساقتاپ كەلەدى ەكەن.ءۇمىتسىز شايتان دەگەن. بىردە بولماسا بىردە اۋىلعا كەلگەن ۇلكەندى-كىشىلى اكىمدەر نازار اۋدارىپ, جوندەپ, پايدالانۋعا بەرەر دەگەن ويدا. بۇل ماسەلە جايىندا اقساقالدار مادەنيەت مينيسترلىگىنە دەيىن جازىپتى, ول جاقتىڭ ايتۋىنشا بۇل ماسەلەنى جەرگىلىكتى اكىمدەر, قانات كارىموۆ باسقاراتىن وبلىستا وتىرعان مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىلارى قولعا الۋلارى كەرەك كورىنەدى. فاريدا بىقاي. پاۆلودار وبلىسى, شارباقتى اۋدانى.* * *
ەسەپتەن جاڭىلىسقان پوليتسەيلەر, كولىك جۇرگىزگەن ناشاقورلار
قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ كەي پوليتسەيلەرى شىندىقتىڭ ءوڭىن اينالدىرۋعا كەلگەندە وتىرىكتى شىنداي, اقساقتى تىڭداي قىلاتىن تازشا بالانىڭ ءوزىن جولدا قالدىرىپ كەتەرى انىق. بىراق قىلمىستاردى قالاي بۇركەمەلەپ جاسىرسا دا, قولمەن ىستەگەندى مويىنمەن كوتەرۋلەرىنە تۋرا كەلدى. جەلبۋاز مالىمەتتەردى شۇلەن تاراتقانداي ۇلەستىرگەن كوزبوياۋشىلاردى قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق باسقارماسى اشكەرەلەدى. “موسكوۆسكوە” جشس-ءنىڭ جەتەكشىسى شارۋاشىلىق قويماسىن سۋىق قولدى سۇعاناقتاردىڭ توناپ كەتكەنى جايلى دابىل قاعىپ, ەسىل اۋداندىق ىشكى ىستەر بولىمىنە قايرىلادى. ءىز كەسۋشىلەر ۇرىلاردى تىرپ ەتكىزبەي ۇستاۋدىڭ ورنىنا قىلمىستى جاسىرىپ قالعان. ءۋاليحانوۆ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ق.ايتمۇقانوۆ كولىگىن ۇرلاتىپ العاننان كەيىن سالىپ ۇرىپ ىشكى ىستەر بولىمىنە كەلەدى. مۇنداعىلار وزگەنىڭ مۇلكىن يەلەنىپ كەتكەن قىلمىسكەرلەردىڭ كوزىنە كوك شىبىن ۇيمەلەتپەك تۇگىل شاعىم حاتتى تىركەۋدى باسى ارتىق ءىس ساناعان. ازاماتتاردىڭ ارىز-شاعىمدارىن قاساقانا ەسەپكە الماۋدىڭ, زاڭدى تالاپتارىن اياقاستى ەتۋدىڭ مىسالدارى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. “ەت بۇزىلسا تۇز سەبەدى, تۇز بۇزىلسا نە سەبەدى؟” دەگەندەي, قوعامدىق تارتىپكە, زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىنا جاۋاپ بەرەدى دەگەن پوليتسەيلەردىڭ ءىس-ارەكەتى جوعارىداي بولسا, وزگەلەردەن نە ءۇمىت, نە قايىر؟!. ء“بىر قىزىم ءبىر قىزىمنان سوراقىنىڭ” كەرىن ناركولوگيالىق ورتالىق جانە پسيحونەۆرولوگيالىق ديسپانسەردىڭ باسشىلارى مەن دارىگەرلەرى كەلتىرىپ, ىم-جىمدارى بۇدان دا اسىپ تۇسكەن. ولار ەسىرتكىگە تاۋەلدى 93 ادامنىڭ جۇرگىزۋشىلىك كۋالىك الۋى ءۇشىن مەديتسينالىق انىقتامانى وڭدى-سولدى ۇلەستىرىپ كەلگەن. ونىڭ اقىرى 1 ادامنىڭ ەسىرتكى زاتىن تۇتىنۋىنا, 20 ادامنىڭ ەسىرتكىگە ەلىتىپ كولىك جۇرگىزۋىنە, 2 ادامنىڭ جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن بۇزۋىنا سوقتىرعان. ك. دەگەن ازامات “اپيىندى ناشاقورلىق” دياگنوزىمەن 2001 جىلدان بەرى ەسەپتە تۇرسا دا, جولاۋشىلار تاسىمالداۋمەن اينالىسقانى تاڭدانىس تۋدىرماي قويمايدى. كەزەكتى رەيس بارىسىندا ەسىرتكىدەن باسى اينالىپ, جول ءجۇرۋ ەرەجەسىن شاتاستىرىپ العانىن ماي قىزمەتكەرلەرى دەر كەزىندە قۇرىقتاماعاندا وقيعانىڭ نەمەن تىنارىن بولجاۋ قيىن ەدى. ايتا بەرسە, مۇنداي مىسالدار جىرتىلىپ ايرىلادى. وبلىستىق پروكۋراتۋرا جاريا ەتكەن دەرەكتەردەن كەيىن ناركولوگيالىق ديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى قىزمەتىنەن شەتتەتىلدى. باسقا كىنالىلەر دە جازالارىن الدى. تەك شەلەك جالاعان تۇتىلىپ, ايران ىشكەن قۇتىلىپ جۇرمەسە جارادى. ءومىر ەسقالي. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.