ءيا, ورال وڭىرىندە مي قايناتار اپتاپ ىستىقتىڭ تابانداپ تۇرىپ العانىنا ءۇشىنشى ايعا كەتىپ بارادى. مۇندا كۇندىز كۇننىڭ ىستىعى 40-42 گرادۋستى كورسەتسە, سوڭعى اپتالاردا قاپىرىق ءتۇننىڭ وزىندە دە تومەندەمەي, 30 گرادۋستىڭ توڭىرەگىندە بولىپ وتىر. بۇل ىستىق قاشان قايتار ەكەن دەگەن الاڭ كوڭىلمەن باتىسقازاقستاندىقتار عالامتور بولجامدارىنا دا كوبىرەك دەن قويۋدا.
الايدا ىزدەگەندەرىن تابا الماي مازاسىز كۇي كەشۋدە. اۋا رايى جونىندە تامىزدىڭ ورتاسىنا دەيىن جاسالعان عالامتور مالىمەتتەرى مەن دەرەكتەرى ولاردىڭ كوڭىلدەرىن كونشىتەر ەمەس. ويتكەنى وندا تامىز ايىنىڭ ورتا شەنىنە دەيىن وڭىردەگى اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى 40 گرادۋستان ءتومەندەمەيتىنى كورسەتىلگەن. مۇنىڭ ءوزى تاپ وسىنداي قاپىرىق ىستىق ءارى قاراي دا جالعاسا بەرەدى دەگەن ءسوز.
ارينە, تابيعاتتىڭ وسىنداي توسىن قۇبىلىسىنا بايلانىستى ەل اراسىندا ءارتۇرلى جورامالدار دا ايتىلۋدا. ونى اتىراۋ مەن اقجايىقتاعى مۇناي-گاز شيكىزاتىن وندىرۋدەن تۋىندايتىن ەكولوگيالىق فاكتورلارمەن بايلانىستىرىپ وتىرعاندار دا جوق ەمەس. مۇمكىن ءبىر ەسەپتەن بۇل جاعدايدى مۇلدەم جوققا شىعارۋعا دا بولماس. الايدا بۇلاي دەيىن دەسەڭ رەسەيدىڭ مۇنداي كاسىپپەن مۇلدەم اينالىسپايتىن ايماقتارى دا بۇعان دەيىن بولىپ كورمەگەن جويقىن ىستىقتى باستارىنان كەشۋدە.
ءبىز بيىلعى الابوتەن اپتاپ ىستىق سىرى نەدە دەگەن ساۋالدى باتىس قازاقستان گيدرومەتەورولوگيا ورتالىعى اۋا رايىن بولجاۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى تاتيانا شيلينگكە قويعان ەدىك.
– رەسپۋبليكانىڭ باتىس وبلىستارىنداعى بيىلعى ىستىقتى وسى ءوڭىردىڭ اۋماقتارىنا ەنىپ ۇزاق ۋاقىت تۇرىپ قالعان ءىرى تسيكلونمەن بايلانىستىرا قاراۋعا بولادى. بۇل جويقىن تسيكلون وڭتۇستىك ازيادان, ءىشىنارا قاراقۇم شولىنەن سوققانىن دا ايتا الامىز. مۇنداي اپتاپ ورال وڭىرىندە 1971, 1972 جانە 1984 جىلدارى ورىن العان. الايدا بيىلعى ىستىقتىڭ ايىرماشىلىعى وتە ۇزاق تۇرىپ, 2-3 ايعا دەيىن سوزىلۋىندا. سونداي-اق بيىلعى تەمپەراتۋرا ورتاشا دەڭگەيدەن 6-7 گرادۋسقا جوعارىلاپ رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتسە, جوعارىدا اتالعان جىلدارى ول 4 گرادۋستان اسقان جوق.
بۇگىندە توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە قاراستى وبلىستاعى باسقارمالار مەن دەپارتامەنتتەر جەرگىلىكتى باق ارقىلى تۇرعىنداردى ءورت قاۋپىنەن ساقتاندىرۋدا. اتالعان ۆەدومستۆو ماماندارى مەن كەزەكشىلەرى شىلدەنىڭ 29-نان باستاپ وبلىستىڭ ءبورلى, زەلەنوۆ جانە تەرەكتى اۋداندارىندا ءتورتىنشى دارەجەلى, ال قالعان اۋدانداردا بەسىنشى دارەجەلى ءورت قاۋپى قالىپتاسىپ وتىرعانىن ءمالىمدەدى. ءىV-V دارەجەلى ءورت قاۋپى دەگەنىمىز – كەز كەلگەن ەلەۋسىز ۇشقىن, ءتىپتى قىزعان اينەكتىڭ ءوزى جەر-كوكتى وت-جالىنعا وراعان ءورتتىڭ شىعۋىنا سەبەپشى بولادى, – دەيدى مەتەورولوگ مامان.
مىنە, سوندىقتان دا بۇگىندە باتىسقازاقستاندىقتار “ساقتانساڭ ساقتارمىن” دەگەن حالىقتىق قاعيدانى بەرىك ۇستانۋعا ءماجبۇر. سونىڭ وزىندە دە وبلىستىڭ ءوڭتۇستىگىندە ورنالاسقان قازتالوۆ, ءجانىبەك اۋداندارىنا قاراستى مىڭداعان گەكتاردى قۇرايتىن دالالىق القاپتار ورتكە وراندى. ءناتيجەسىندە بىرقاتار شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جاز بويى تىرنەكتەپ جيناعان ءشوبى جانىپ كەتتى.
سونداي-اق ۇزاققا سوزىلعان ىستىق وبلىس اۋماعىنداعى وزەن-كولدەر سۋىنىڭ تارتىلىپ كەتۋىنە اكەلىپ سوقتىردى. الاۋلاعان كۇننىڭ قىزۋى مەن وتتى لەپ ايدىن سۋدى دا قىزدىرىپ, ونداعى بالىقتاردىڭ تىنىسى تارىلىپ كەتۋىنە اسەر ەتۋدە. ايتالىق, قازتالوۆ اۋدانىنا قاراستى سارشىعاناق كولىنىڭ سولتۇستىك-شىعىس بولىگىندە بالىقتاردىڭ قىرىلۋ وقيعاسى تىركەلگەن. وسىعان بايلانىستى شۇعىل وبلىستىق كوميسسيا قۇرىلدى. ولار كولدە ءتيىستى تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ قايتتى. لابوراتوريالىق قورىتىندىلار ءالى تولىق شىعىپ ءۇلگەرگەن جوق. سوعان قاراماستان كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ العاشقى بولجامدارى مەن جورامالدارى اتالعان تابيعي فاكتوردى جوققا شىعارمايدى. ويتكەنى سارشىعاناق كولىندە سۋدىڭ تەمپەراتۋراسى شەكتەن تىس كوتەرىلىپ 35 گرادۋسقا دەيىن جەتكەن.
وتكەن شىلدە ايىنىڭ ءۇشىنشى ونكۇندىگىندە وبلىسقا ىسساپارمەن كەلگەن رەسپۋبليكا پرەمەر-ءمينيسترى ك.ءماسىموۆ مۇندا قالىپتاسىپ وتىرعان كۇردەلى جاعدايعا كۋا بولدى. زەلەنوۆ اۋدانىندا استىق وسىرۋشىلەرمەن كەزدەسۋ كەزىندە كارىم قاجىمقان ۇلىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حابارلاسقانىن گازەت وقىرماندارىنا جەتكىزگەن ەدىك. سوندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: باتىسقازاقستاندىقتارعا مەنىڭ ىستىق ءسالەمىمدى جەتكىزىڭىز. ەگىن كۇيىپ كەتتى دەپ ەڭسەلەرى تۇسپەسىن. ولارعا قاجەتتى دەڭگەيدە قولداۋ جاسالادى دەگەن بولاتىن.
مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان جاسالعان وسىناۋ شەكسىز قولداۋ بيىلعى جازدا تابيعاتتىڭ توسىن دا كۇردەلى سىنىنا كەزىككەن باتىسقازاقستاندىقتار ءۇشىن ۇلكەن دەمەۋ بولعانىن قالايشا ايتپاي قالا الامىز.
تەمىر قۇسايىن, باتىس قازاقستان وبلىسى.