ونىڭ تۇڭعىش قازاقستاندىق كادەتى
زەردەلى وقۋشى جەردە قالمايدى. مۇنى بىلگەندىكتەن اتالارىمىز بۇرىن دا كوپ ايتقان. ماسەلەن: «وقىساڭىز, بالالار, شامنان شىراق جاعىلار», دەپ كەزىندە ىبىراي اتامىز ايتىپ كەتكەندەي, ونەر دە, ەرلىك تە, بايلىق تا, ەلدىك تە وسى ءبىر شىنايى بىلىمدە عانا ەكەنىن قازىرگى جاستارىمىز بەس ساۋساقتاي ءتۇسىنىپ بولدى. بۇعان كوز جەتكىزەرلىكتەي ەلىمىزدە اسقان امالدار دا جاسالدى. اسىرەسە, تاۋەلسىزدىك العالى بەرى ەلىمىزدىڭ نەبىر قيىن دا, الىنباس بەلەستەردى ەڭسەرگەنى بەلگىلى. ال مۇنىڭ ءبارى ەلباسىمىزدىڭ سارا ساياساتىنىڭ جەتىستىگى ەكەنى داۋسىز. ونىڭ ىشىندە پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن قۇرىلعان نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتەرىنىڭ كومەگى, جاستارعا بەرەر ازىعى تەڭدەسىز ەكەنىن قازاقستان تۇگىل, الەم مويىنداپ ۇلگەردى. وعان دالەل كوپ. سونىڭ ءبىرى رەتىندە قازىرگى كۇنى اقش-تىڭ ۆەست-پوينت اسكەري اكادەمياسىندا وقىپ جاتقان باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋماسى ماقسات نۇعىمانوۆتىڭ بىرقاتار جەتىستىكتەرىن اتار ەدىك.
ءيا, ماقسات نۇعىمانوۆ استانا قالاسىنداعى نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدى مەكتەبىنىڭ تۇلەگى. ول ونى 2011 جىلى ويداعىداي ءبىتىرىپ شىققان. سودان ۇزدىك تە, تالانتتى جاستىڭ قادامى ودان ءارى اشىلىپ سالا بەردى. دارىندى بالا اقش كونگرەسىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا وسى ەلدىڭ ۇكىمەتى جىل سايىن تاعايىندايتىن 14 شەتەلدىك گرانتتىڭ بىرىنە يە بولدى. وندا دا اناۋ-مىناۋ ەمەس, اقش-تىڭ نيۋ-يورك شتاتىندا ورنالاسقان اتى جەر جاھانعا كەڭىنەن جايىلعان – ۆەست-پوينت اسكەري اكادەمياسىنىڭ كۋرسانتى اتاندى. ال مۇندا وقۋ ءۇشىن جوعارىدا ايتقانىمىزداي, وزىنە بەرىلگەن قۇقىق شەڭبەرىندە كونگرەسس عانا اقش-تىڭ مەملەكەتتىك قازىناسىنان ءبىر گرانتقا 450 مىڭ دوللار قارجى بولۋگە كەلىسىمىن بەرەدى ەكەن. بۇل كەز كەلگەن ادامعا وڭايشىلىقپەن قول جەتكىزە قويمايتىن بەلەس ەكەنى بەلگىلى. ويتكەنى, اقش بۇل گرانتتى «ءما الا قوي» دەپ كوكتەن تاستاي سالمايدى. ونى جەڭىپ الۋ قاجەت. ءسويتىپ, ول جولداما كوپتىڭ ورتاسىندا تالاسقا ءتۇستى.
اقش-تىڭ الەمگە ءماشھۇر ۆەست-پوينت اسكەري اكادەمياسىنىڭ كۋرسانتى اتانۋعا كىمنىڭ ىقىلاسى اۋمادى دەيسىز. ءبارى قىزىقتى, ارماندادى. الايدا, مىقتىلاردىڭ مىقتىسى عانا جارتى ميلليونعا جۋىق دوللار تۇراتىن گرانتقا قول جەتكىزە الادى. دەمەك, سولاردىڭ ىشىنەن ءبىرى دە, بىرەگەيى اتانۋى ءۇشىن «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىن ىلعي سايىپقىران وزىقتارمەن سىنعا ءتۇسۋى ءتيىس. ولاي دەيتىنىمىز, مۇندا تەك قازاقستاننان عانا ەمەس, الەمنىڭ 50 ەلىنەن بىلەك ءتۇرىپ كەلگەن نەبىر بىلىمدىلەر مەن سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلگەن جاس قىراندار بولدى. سوندىقتان جوعارى اسكەري وقۋ ورنىنا تاڭداۋ مەن قابىلداۋ وتە قاتاڭ حالىقارالىق باسەكەلەستىكتە ءوتتى. ىرىكتەۋ بارىسى ۇمىتكەردىڭ تەك ءبىلىم دەڭگەيىمەن عانا انىقتالماعانى بەلگىلى, مۇندا ەڭ باستىسى ادامنىڭ مىقتى دەنساۋلىعى مەن كۇش-قۋاتىنىڭ وراسان جانە سپورتتىڭ قانداي دا ءبىر تۇرىنەن دارەجەسى دە بولۋى كەرەك ەدى. وسى تالاپتاردىڭ بارلىق ۇردىسىنەن ماقسات باۋىرىمىز تابىلا بىلگەن ەكەن. ءسويتىپ, وزگەلەرگە الىنباس قامالداي بولىپ كورىنگەن اسۋعا ەركىن شىعىپتى.
ارينە, مۇنداي بيىك بەلەسكە قازاقستاندىق جاستىڭ باتىل دا, ءساتتى قادام جاساي الۋىنا, ەڭ الدىمەن جوعارىدا ايتقانىمىزداي, وعان نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدى مەكتەبىنىڭ كومەگى زور بولسا, ەكىنشىدەن, ءوزىنىڭ قايتپاس-قايسار, تاۋداي كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا سىننان سۇرىنبەي ءوتتى. ول ءوزى جاستايىنان سپورتپەن بارىن سالا اينالىسقان. سونىڭ ارقاسىندا كەكۋشەنكاي-كاراتە بويىنشا قارسىلاسقاننىڭ قارىمىن قاقىراتاتىن «قارا بەلبەۋ» دارەجەسىنە قول جەتكىزدى. ونىڭ ۇستىنە ول اتالعان مەكتەپتە ۇزدىك وقىپ قانا قويماي, بەلگىلى ءبىر پاندەر بويىنشا وزا شاۋىپ, وزىق اتاندى. وقۋشىلار اراسىندا فيزيكا, ماتەماتيكا بويىنشا كيپردە وتكەن حالىقارالىق وليمپيادانىڭ جۇلدەسىنە يە بولدى. زور دايىندىق ارقاسىندا ءوز كۇشىمەن وسىنداي ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتكەن ول الەم بويىنشا كوپتەگەن قاتارلاستارىنىڭ اراسىنان سۋىرىلىپ شىعىپ, نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدى مەكتەبىنىڭ تۇلەگى دەگەن اتتى اسپانداتا ءتۇستى.
ءيا, زەردەلى جاس جەردە قالمايدى دەپ جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, ەڭ الدىمەن نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدى مەكتەبىنە زەرەك جاستاردىڭ قابىلداناتىنىنا ايرىقشا نازار اۋدارۋ قاجەت. و باستاعى العىرلىعىمەن دارالانىپ وقىعان دارىندى جاس زىمىران قۋاتىنداي جارىلىس جاسار ءبىلىم جيىپ, ايعا اياق باسار دەڭگەيگە جەتەدى. سوندىقتان بۇل مەكتەپتى بىتىرگەن جاستىڭ قاي-قايسىسىنىڭ بولماسىن الەۋەتى زور بولىپ شىعادى. ەندەشە, تۋعان وتانى ەرتەڭگى كۇنى قيانعا قانات سەرمەر قىرانىنىڭ توپشىسىن قاتايتىپ, بار جاقسىسىن اۋزىنا توسقان ازاماتى ەل ءۇمىتىن ءسوزسىز اقتايتىنى دا انىق. جاقىندا ول از كۇندىك دەمالىسىندا ەلگە كەلىپ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆپەن كەزدەستى. وبلىس اكىمى نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدى مەكتەبىنىڭ زەردەلى تۇلەگىنە تىلەك ءبىلدىردى.
مىنە, بۇگىندە ماقسات نۇعىمانوۆ اتالعان اكادەميادا ويداعىداي ءبىلىم الىپ جاتىر. ونى ەندى اياقتايتىن ۋاقىتى دا جاقىنداپ قالدى. قۇداي قالاسا, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ مامىر ايىندا اكادەميانى بىتىرىسىمەن وعان اسكەري ماماندىقپەن قاتار, ينجەنەر-زەرتتەۋشى دەگەن ازاماتتىق ماماندىق تا قوسا بەرىلەدى. ءسويتىپ, ول ءوزى قالاعان باعىتتا العان ءبىلىمىن ءارى قاراي جۇزەگە اسىرا الادى. ال قازىرگى ۋاقىتتا مۇنداي مامانداردىڭ قازاقستاندا قات ەكەندىگى ايتپاسا دا بەلگىلى. سوندىقتان وزىق ەلدەردىڭ ۇلگىلى ءىلىمى مەن ايتۋلى تاجىريبەسىن الىپ, جاقسىسى مەن پايدالىسىن ەل ىسىنە جاراتا بىلسە, ارتىق ەتپەيدى.
بۇل ايتقاندارىمىزدىڭ ورىندالارىنا سەنىم زور. ويتكەنى, مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنان قانداسىمىز تۋرالى كەلىپ جاتقان جەتىستىكتەر كوڭىل قۋانتا تۇسەدى. تاياۋدا عانا ماقسات نۇعىمانوۆ ماتەماتيكا سالاسىندا كورسەتكەن كەرەمەت جەتىستىكتەرى ءۇشىن ونى Pi Vu Erpsilon ياعني اقش قۇرمەتتى ماتەماتيكتەر قوعامى ءوز قاتارىنا تاڭداپ العان كورىنەدى. بۇل تاعى ءبىر مارتە ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە اشىلعان ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ وتە جوعارى ەكەندىگىن ءسوزسىز دالەلدەي تۇسەدى. ەندەشە, ەل جاستارىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاسالعان يگى ىستەردىڭ مۇنداي ناقتى ناتيجەسىنە قالايشا قۋانباسقا دەيمىز.
ال ەندى ماقسات وقۋدى, ياعني ايتۋلى اسكەري اكادەميانى تامامداعان سوڭ ەلىمىزدىڭ ناعىز پاتريوتى سەكىلدى تۋعان وتانى – قازاقستانعا ورالماقشى. ءسويتىپ, انا جاقتا العان وراسان زور ءبىلىم-ىلىمدەرى مەن جيناعان تاجىريبەسىن ورتاعا سالىپ, ەلىمىزدىڭ بولاشاق جاس قورعاۋشىلارىمەن بولىسپەك. بۇعان ءبىز كامىل سەنەمىز. ويتكەنى, امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ نيۋ-يورك شتاتىندا ورنالاسقان ۆەست-پوينت اسكەري اكادەمياسىنىڭ تۇڭعىش قازاقستاندىق كادەتى ماقسات نۇعىمانوۆتىڭ ەل ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتەتىندىگى قازىرگى جەتىستىكتەرىنەن-اق ايقىن سەزىلىپ, سەنىمدىلىك ۇيالاتادى. ءسويتىپ, الەمنىڭ ەڭ مىقتى دەگەن ەلۋ ەلىنىڭ وكىلدەرى باق سىناسىپ, باس قوسىپ وقىپ جاتقان اقش-تاعى ايتۋلى اسكەري اكادەميانىڭ تۇڭعىش قازاق كۋرسانتى – قانداسىمىز ماقساتقا ءبىز دە اق تىلەكتى ارنايمىز.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».