استانا قالاسىنداعى “قارتتار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك” مەكەمەسىندەگى ەكى جارتى – ءبىر ءبۇتىن بولعان جاندار تۋرالى ۇزىك سىر
ءاليا تاعى ءوز الەمىنە كىرىپ, ۇلكەن تەرەزەدەن كوشەگە قاراپ, تاپجىلماي وتىر. كەڭ كوشەمەن ەرسىلى-قارسىلى اعىلعان ماشينەلەر مەن ترو-تۋارلاردى بويلاي تىنىمسىز قوزعالعان ادامدار ءومىرى وعان وتە تاڭسىق. قۇمىرسقانىڭ يلەۋىندەي ءبىر ءسات دامىل تاپپايتىن بۇل تىنىمسىز تىرلىك الياعا ءتىپتەن تۇسىنىكسىز. تىرشىلىك ءۇشىن توقتاۋسىز تىربانعان بۇل ادامدارعا ول قىزىعارىن دا, قىزعانارىن دا بىلمەيدى. سىرتقى ءومىر وعان بەيمالىم. ويتكەنى, وتىز ءتورت جىلدان بەرى ءتورت قابىرعاعا قامالىپ, تار توسەككە تاڭىلعان ءاليانىڭ ءوز الەمى بار. ول- تاعدىر تالايىمەن عۇمىر بويى سىرتقى ءومىر تىلسىمىن تەرەزەگە تەلمىرىپ قانا تانيت-ىن جارىمجان جاننىڭ ءوز پايىمى, ءوز تۇسىنىگى...
1976 جىلى ت ۇلىمى جەلبىرەپ, ويناق سالىپ جۇرگەن التى جاسار ءاليا مۇرتتاي ۇشتى. قىزۋى كوتەرىلىپ, كۇيىپ-جانىپ جاتقان بالانى دارىگەرلەر تىماۋراتىپ قالعان دەپ, ءدارى-دارمەك بەردى. بالانىڭ بەتى بەرى قارار بولماعان سوڭ دەنە قىزۋىن ءتۇسىرۋ ءۇشىن نەشەتۇرلى دارىلەرمەن ەگە باستادى. ايعا جۋىق ۋاقىت وتكەندە, كىشكەنتاي قىز ءولىم اۋزىنان قايتىپ, اۋپىرىمدەپ ەس جيدى. بىراق ءتىلى كۇرمەلىپ, اياق-قولى تارتىلىپ, مۇگەدەك بولىپ قالدى. ول كەزدە ءاليانىڭ اتا-اناسى قازىرگى اتىراۋ وبلىسىنىڭ يندەر كەنتىندە تۇراتىن. اكەسى جيەنعالي ءبىلىمدى دە بىلىكتى جان ەدى. ءاليانى الماتىعا اپاردى, ماسكەۋدىڭ اتاقتى كلينيكالارىندا ەمدەتتى. امال قانشا, باسىندا دارىگەرلەر دۇرىس دياگنوز قويماي ەمدەگەن اۋرۋدىڭ بەتى قايتپادى. 1986 جىلى سۇيىكتى قىزى ءۇشىن تاعدىرمەن تايتالاسقان اكەسى قايتىس بولدى. 1992 جىلى اناسى توسەك تارتىپ قالدى. سول جىلى ءاليا اقتوبە قالاسىنداعى مۇگەدەكتەر ۇيىنە كەلۋگە ءماجبۇر بولدى...
ون جاسقا تولعانشا ورىنتاي ات قۇلاعىندا وينايتىن ناعىز شاباندوز بالا بولدى. اكەسى مۇحتار قارقارالى ورمان شارۋاشىلىعىندا ورمانشى بولىپ ەڭبەك ەتەتىن. ات باپتاۋدى ۇناتاتىن ادام ەدى. وسى قاسيەتى ورىنتايعا دارىپ, بۇل دا جىلقى مالى دەسە, ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن. تاي-قۇنانداردى ۇيرەتۋ ونىڭ سۇيىكتى ماشىعىنا اينالا باستادى. جازمىشقا قارسى تۇرار شارا بار ما؟ ءبىر جولى ول اساۋ اتتان قۇلاپ, بەلىن مەرتىكتىردى. اۋدان ورتالىعىندا وپەراتسيا جاسالدى. بىراق ج ۇلىنىنا زاقىم كەلگەن بالانىڭ ەكى اياعى سەمىپ, ورىنتاي ون جاسىندا مەشەل بولىپ وتىرىپ قالدى. سودان بەرى ونىڭ جارتى عاسىردان استام ۋاقىتقا سوزىلعان مۇگەدەكتەر ۇيىندەگى ءومىرى جالعاسىپ كەلەدى. وسى ۋاقىت ىشىندە ول قاراعاندى, قىزىلوردا, اقتوبە وبلىستارىنداعى مۇگەدەكتەر ۇيلەرىنىڭ ءدام-تۇزىن تاتتى...
ەكى جارتى ‑ ءبىر ءبۇتىن
ورىنتاي مەن ءاليا 1997 جىلى اقتوبە قالاسىنداعى مۇگەدەكتەر ۇيىندە تانىستى... دەمەۋشىلەر تارتۋ ەتكەن شەت ەلدىك مۇگەدەكتەر ارباسىنا مىنگەن ورىنتاي العاش رەت اۋلاداعى باق ءىشىن ارالاۋعا شىققان بولاتىن. كەنەت ءدال وزىنىكىندەي اربامەن قارسى كەلىپ قالعان ايەل ادامعا كوزى ءتۇستى. ءبىر ءسات ەكەۋلەرىنىڭ جانارلارى ءتۇيىسىپ قالعانداي بولدى. ورىنتايدىڭ جۇرەگى شىم ەتىپ, دەنەسىن الدە ءبىر وت شارپىپ وتكەندەي بولدى. ويىن جيىپ, ارتىنا بۇرىلىپ قاراسا, ارباداعى ارۋ دا بۇعان مويىن بۇرىپ, كوز قيىعىن تاستاپ بارادى ەكەن. سودان باستاپ بارلىق ومىرلەرىن ءتورت قابىرعاعا قامالىپ, وكسۋمەن وتكىزگەن قوس مۇڭلىق تىرشىلىك تىلسىمىنىڭ وزدەرىنە بەيمالىم ءالسىز جارىعىنا جارماسىپ, تاعاتتارىنان ايرىلدى. ولاردىڭ ەندىگى ماقساتى – الدەقاشان ۇزىلگەن ءۇمىت ءجىبىن قالاي دا جالعاۋ ەدى.
كەلەسى كۇنى ولار تاعى دا كەزدەستى. بۇل جولى دا ءبىر- بىرىنە ءتىل قاتا الماي, تەك كوزدەرىمەن ۇعىسىپ, ءۇنسىز تاراستى. تەك ءۇشىنشى كۇنى عانا ولار تۇڭعىش رەت تىلگە كەلىپ, تانىستىق سۇراستى. تالاي كۇندەردى اقتارىلا سىرلاسۋمەن وتكىزىپ, اۋىر تاعدىرلارىنىڭ تارقاماس مۇڭدارىن شاقتى. ارينە, مۇگەدەك جانداردىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. كەيدە ۇزاق ۋاقىت جۇزدەسە الماي, شەر تارقاتىپ, سىرلاسۋدى بىلاي قويعاندا, ءبىر كورۋگە زار بولعان كەزدەرى دە از ەمەس ەدى.
ايلار الىستاپ, جىلدار جىلجىپ, ۋاقىت وتە بەردى. ءۇش جىل بويى ءبىرىن-ءبىرى جەتە ءتۇسىنىپ, ابدەن ۇعىسقان قوس مۇڭلىق اقىرى قاسىرەتى قالىڭ قاتال تاعدىرلارىن توعىستىرىپ, ەندىگى قالعان عۇمىرلارىن “ەكى جارتى, ءبىر ءبۇتىن” بولىپ وتكىزۋگە تاۋەكەل ەتتى. 2000 جىلدىڭ 22 ماۋسىمىندا اقتوبە قالاسىنداعى مۇگەدەكتەر ءۇيىنىڭ قوس تۇرعىنى ورىنتاي مۇحتاروۆ پەن ءاليا جۇباتقانوۆانىڭ ۇيلەنۋ تويلارى ءوتتى. مۇگەدەكتەر ءۇيىنىڭ قامكوڭىل جاندارى تويعا تۇگەل جينالىپ, ارباعا تاڭىلعان اۋىر قاسىرەتتەرىنە قاراماستان, ومىرگە دەگەن قۇشتارلىقتارىن جوعالتپاعان جاس جۇبايلارعا اق تىلەكتەرىن اقتاردى.
مىنە, سودان بەرى دە زىمىراپ, ون جىل وتە شىعىپتى. ۇزاق جىلدار بويى جالعىزدىق ازابىن تارتقان ەكەۋى ەندى ءوزارا شۇيىركەلەسىپ, ماڭدايلارىنا جازعان جازمىش تاۋقىمەتىن جەڭىلدەتىپ كەلەدى. 2005 جىلى ولار استانا قالاسىنداعى قارتتار مەن مۇگەدەكتەر ۇيىنە اۋىستى. 2007 جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا سالىنعان “قارتتار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەسىنە” قونىس اۋداردى. قازىر ولار وسى عيماراتتاعى بارلىق تۇرمىستىق جاعدايلار ويلاستىرىلعان قولايلى دا كەڭ ءبىر بولمەسىندە وزدەرى جەكە تۇرادى.
“تۇرمىس قۇرعان ون جىل ىشىندە ءبىز ەشقاشان ءبىر-ءبىرىمىزدى رەنجىتىپ كورمەپپىز. تاۋقىمەتىمىز قانداي اۋىر بولسا دا, ءوزارا ىشتەي ۇعىسىپ, قيىندىقتى قوسىلا جەڭىلدەتۋگە تىرىسامىز. بۇعان دا شۇكىر”,- دەيدى ءاليا جۇباتقانوۆا ويلى جانارلارىمەن ورىنتايعا مەيىرلەنە قاراپ. مىنە, قيلى-قيلى تاعدىرلار توعىسقان قارتتار ءۇيىنىڭ قوس تۇرعىنىنىڭ ءسوز ءتۇيىنى وسىنداي...
جىلقىباي جاعىپار ۇلى.