جۋىقتا بىرقاتار رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى “قازاگرويننوۆاتسيا” اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى ا.ي.باراەۆ اتىنداعى استىق شارۋاشىلىعى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنىڭ عالىمدارىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋگە “قازاگرويننوۆاتسيا” اق پرەزيدەنتى, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سەرىك كەنەنباەۆ, ۇعا اكادەميگى مەحليس سۇلەيمەنوۆ, استىق شارۋاشىلىعى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى جەكسەنباي قاسقارباەۆ باستاعان ءبىر توپ عالىمدار قاتىستى.
اقمولا وبلىسى شورتاندى ەلدى مەكەنىندە ورنالاسقان استىق شارۋاشىلىعى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنىڭ تاجىريبەلىك ەگىس القابىندا وتكىزىلگەن كەزدەسۋدىڭ ماقساتى فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردان باستاپ ءىرى كومپانيالارعا دەيىنگى بارلىق شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرى دەڭگەيىندە ءداندى داقىلداردىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەگىن شارۋاشىلىعى جۇيەسىنىڭ ءمادەنيەتىن جوعارىلاتۋ ماسەلەلەرىنە جانە بۇل شارانىڭ قۇرعاقشىلىق جاعدايدا ماڭىزى زور ەكەندىگىن ناسيحاتتاۋ ىسىنە ارنالدى.
كوپشىلىك الدىندا “قازاگرويننوۆاتسيا” اق پرەزيدەنتى سەرىك كەنەنباەۆ رەسپۋبليكامىزداعى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ عىلىمي ۇيىمدارى وندىرىسكە ەنگىزگەن ۇتىمدى جوبالاردىڭ ءبىرى تامشىلاتىپ سۋارۋ ءتاسىلىن ناسيحاتتاۋدىڭ ماڭىزىن ءتۇسىندىردى. اكتسيونەرلىك قوعام قۇرىلىمىندا الەمدەگى دامىعان ەلدەر تاجىريبەسىندە ءتيىمدىلىگىنىڭ جوعارى ەكەنى دالەلدەنگەن وزىق تەحنولوگيالاردى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ جاعدايىنا بەيىمدەۋمەن اينالىساتىن تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاۋ جانە ترانسفەرتتەۋ ورتالىعى قۇرىلعانىن مالىمدەي كەلە, وسى ورتالىقتىڭ قازىرگى ۋاقىتتاعى تىنىس-تىرشىلىگى جايلى اڭگىمەلەپ بەردى.
باسقوسۋعا قاتىسۋشى عالىمدار قازىرگى قالىپتاسقان جاعدايعا جانە كەلەشەككە ارنالعان بولجامدارعا توقتالىپ, تىڭداۋشىلارعا جان-جاقتى ماعلۇماتتار بەردى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا اۋا رايىنىڭ قالىپتى نورمادان اۋىتقىپ, قۇرعاقشىلىق ەنۋى, توپىراقتىڭ قۇرعاۋى ءداندى, مايلى جانە ءداندى-بۇرشاق داقىلدارىنان ءونىم الۋ ءۇشىن قولايسىز بولا تۇرسا دا, تۇراقتى ءونىم الۋدىڭ تاسىلدەرىن دۇرىس قولدانا بىلگەن ديقان كەلەشەككە زور سەنىممەن قاراۋىنا بولادى.
مىسالى, 1989 جىلدان بەرگى ۋاقىتتا پار تانابى ەنگىزىلمەگەن تاجىريبە القابىندا جايقالعان ارپا داقىلى جاقسى ءونىم بەرىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار 1979 جىلدان باستاپ وسى ءادىس ارقىلى ءوسىرىلەتىن بيداي دا تۇراقتى ءونىم بەرۋدە. سولتۇستىك قازاقستان وڭىرىندەگى ەگىستىك اۋماقتارىندا قازىرگى ۋاقىتتىڭ تالابىنان تۋىنداعان رەسۋرس ۇنەمدەۋشى نولدىك جانە مينيمالدىق تەحنولوگيالاردى ءوندىرىسكە باتىل ەنگىزۋ مول ءونىمنىڭ نەگىزىن قالاپ وتىر. وسى تەحنولوگيا بويىنشا جيناپ الىنعان بيدايدىڭ مايدالانعان ساباعى مەن تۇبىرتەگى ورگانيكالىق قالدىقتار ەسەبىندە توپىراقتا قالدىرىلادى. وسى جاعداي توپىراقتىڭ ميكروبيولوگيالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, ەگىستىكتى سۋ جانە جەل ەروزياسىنان بەرىك ساقتايدى.
“قازاگرويننوۆاتسيا” اكتسيونەرلىك قوعامىنا قاراستى عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا رەسۋرس ۇنەمدەۋشى تەحنولوگيالار اتموسفەرالىق ىلعالدى ءتيىمدى پايدالانىپ, جانار-جاعارمايدىڭ شىعىنىن 25-50 پايىزعا, ەڭبەك شىعىنىن 30-50 پايىزعا تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, ەگىستىك شارالاردى جۇرگىزۋ ۋاقىتىن قىسقارتادى. بۇعان قوسا رەسۋرس ۇنەمدەۋشى تەحنولوگيالار تولىق يگەرىلگەن كەزدە 1 گەكتارعا جۇمسالاتىن ينۆەستيتسيالىق قارجى شىعىنى جاي تەحنولوگيالارعا قاراعاندا 25-40 پايىزعا ازايادى.
ەڭ باستىسى, توپىراق قۇنارلىلىعى جىرتىلاتىن قاباتتاعى ورگانيكالىق قالدىقتاردىڭ جينالۋى مەن گۋمۋستىڭ مينەرالدانۋ قارقىنىنىڭ تومەندەۋى ەسەبىنەن قالپىنا كەلەدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا اكادەميك مەحليس سۇلەيمەنوۆ تىڭداۋشىلارعا “ديقان ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى ماسەلە نە؟” دەگەن سۇراق قويدى. “ارينە, مول ءونىم الۋ” دەگەن جاۋاپتى ەستىگەندە: “بۇل پىكىردى ماسەلەگە تولىق جاۋاپ بەرە المايتىن بىرجاقتى پىكىر دەپ ەسەپتەيمىن, سەبەبى, ءبىز بۇگىن ءوزىمىز مول ءونىم الۋدى عانا ويلاپ قويماي, جەردىڭ قۇنارلىلىعىنا نۇقسان كەلتىرمەستەن ونى كەلەشەك ۇرپاقتارىمىزعا امانات ەتىپ تاپسىرۋ جونىندە دە تولعانۋعا مىندەتتىمىز” دەدى.
اۋا رايى شىلدە ايىندا قولايسىز بولىپ, ياعني جاۋىن-شاشىن نورماداعى دەڭگەيدەن تومەن بولسا دا, ەگىن شارۋاشىلىعى مادەنيەتى ايتارلىقتاي جوعارى بولعان جاعدايدا بيداي مەن اسبۇرشاقتان گەكتارىنا 10 تسەنتنەرگە دەيىن, ال ارپا مەن س ۇلىدان 15 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم الۋعا بولادى دەپ بولجانۋدا.
قورىتا كەلگەندە ايتارىمىز, مول ءونىم الۋ ءۇشىن قولايسىز اسا قاتتى قۇرعاقشىلىق جاعدايىندا ەگىن شارۋاشىلىعىنىڭ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ, رەسۋرس ۇنەمدەۋشى, ياعني نولدىك جانە مينيمالدىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ تۇراقتى ءونىم الۋعا تولىق مۇمكىندىك بەرەتىندىگى وسى كەزدەسۋ بارىسىندا جينالعاندارعا جان-جاقتى ءتۇسىندىرىلدى جانە وسى ءتاسىلدى ەل كولەمىندە كەڭىنەن تاراتۋ قاجەتتىگى ايتىلدى.
سۇڭعات ءالىپباي.