قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعانىنا 20 جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. تاريح ءۇشىن قاس قاعىم ءسات. وسىناۋ ۋاقىت اياسىندا قازاق ەلى بۇرىن-سوڭدى كوز كورىپ, قۇلاق ەستىمەگەن تولاعاي تابىستارعا جەتكەنىن بۇگىندە الەم مويىندادى. ارينە, ىركىلىستەر دە بولماي قالعان جوق.
تاۋەلسىزدىك تاريحىن عىلىمي وي-سانامەن قورىتۋ قاجەتتىگىن قالىڭ جۇرتشىلىق كوپتەن بەرى ايتىپ جۇرگەن ەدى. قۇرىلعانىنا كوپ بولا قويماعان مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى ب.اياعان, ح.ءابجانوۆ, د.ماحات دايارلاعان “قازىرگى قازاقستان تاريحى” وقۋلىعى جاقىندا جارىق كورىپ, كوپتىڭ كۇتكەن ۇدەسىنەن شىقتى. وقۋلىقتى قولعا الا وتىرىپ, ونداعى بىرنەشە ۇتىمدى تۇستاردى بايقادىق.
بىرىنشىدەن, قازاقستان تاريحىنىڭ بارلىق داۋىرلەرىنىڭ قامتىلعانى. العاشقى ادام بالاسىنىڭ قازاق جەرىندە پايدا بولعانىنان تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ 2010 جىلى ەقىۇ توراعالىعىنا كىرىسكەنگە دەيىنگى ارالىعىنداعى ىرگەلى وقيعالار مەن ۇدەرىستەر, كۇرەس پەن جەڭىس, تاپقانىمىز بەن جوعالتقانىمىز مول دەرەكتىك نەگىزدە باياندالىپتى.
ەكىنشىدەن, وقۋلىق مازمۇنىنىڭ جانە كولەمىنىڭ نەگىزگى دەنىن ازاتتىق تاريحى الىپ جاتىر. ازاتتىقتىڭ باستاۋ بۇلاعى تەرەڭدە جاتقانىن جاقسى ۇعىنعان اۆتورلار گورباچەۆتىك “قايتا قۇرۋ” ناۋقانىنا ايرىقشا ءمان بەرىپتى. شىنتۋايتىنا كەلگەندە, حالىقتىڭ ازاتتىقتى اڭساعان الدەنەشە عاسىرلىق ارمانى مەن ارپالىسىنىڭ دىتتەگەن ماقساتقا جەتەر شاعى قايتا قۇرۋعا ءدوپ كەلگەنى راس. دەمەك, قايتا قۇرۋ جىلدارىن تاۋەلسىزدىكتىڭ قارساڭى رەتىندە ايشىقتاۋ قاي تۇرعىدان قاراساق تا كۇرمەۋى كۇردەلى ماسەلەنىڭ بولمىس-ءبىتىمىن ءدال كورسەتەدى.
ازاتتىق تۇسىنا ارنالعان ءار تاراۋدىڭ نەگىزگى وي-تۇيىندەرىنە توقتالساق, ولار مىناداي: ساياسي-مەملەكەتتىك دامۋدىڭ باستى قورىتىندىسى قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتىڭ قالىپتاسۋىمەن كومكەرىلۋىندە; نارىقتىق قاتىناستارعا كوشۋدىڭ باستى تاعىلىمى-ەكونوميكانىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىندە; الەۋمەتتىك-مادەني ۇدەرىستەردىڭ تۇپكى كوزدەگەنى – ادامداردىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ مەن جاسامپازدىق قابىلەتىن اشۋعا سەپتەسكەنىندە; سىرتقى ساياسات پەن ساياسي باستامالاردىڭ ماقسات-مۇددەسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن ەلدىڭ تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋگە قىزمەت ەتىپ تۇر.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ تاريحي ميسسياسىن دايەكتەۋگە ارنالعان تاراۋدىڭ ارقالاپ تۇرعان جۇگى ەرەكشە. تاۋەلسىز قازاق ەلىندەگى ىرگەلى وزگەرىستەردىڭ قايسىسىندا بولماسىن پرەزيدەنتتىڭ قايتالانباس قولتاڭباسى بار. وقۋلىق اۆتورلارى وسىلاردىڭ ىشىنەن جاڭا ەلوردا – استانانى قالىپتاستىرۋداعى, مەملەكەتتىك-ستراتەگيالىق باسىمدىقتاردى ايقىنداۋداعى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگىن, كەمەڭگەرلىگىن, ماقساتقا جەتۋ جولىنداعى تاباندىلىعىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن ءارى بىلىكتىلىكپەن اشقان ەكەن.
تاريح – تابيعي-ىرعاقتى ءجۇرىپ جاتقان ۇدەرىس عانا ەمەس. ول ناقتى ۋاقىت پەن كەڭىستىكتەگى ناقتى ادامدار مەن تۇلعالاردىڭ ءىس-ارەكەتى, ۇمتىلىسى, قۋانىشى مەن كۇيىنىشى. ءسوز قىلىپ وتىرعان وقۋلىقتا تاۋەلسىزدىك تاعدىرى مەن تاعىلىمىنداعى ادام فاكتورىنا مەتودولوگيالىق ءمان بەرىلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. كونستيتۋتسيا قابىلداۋ جانە كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار, جوسپارلى ەكونوميكادان نارىققا كوشۋ, مادەني-رۋحاني جاڭعىرۋ, حالىقارالىق قاتىناستار مەن سىرتقى ساياساتتا لايىقتى ورىن تابۋ – ءبارى ادام قىزمەتى ارقىلى باياندالعان. بۇل – جاڭا بۋىن وقۋلىقتىڭ, ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ەڭ ءبىر ۇتىمدى ەرەكشەلىگى.
وقۋلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تاريحشى ەمەس ماماندىقتارىندا (باكالاۆريات) وقيتىن ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان. قوسىمشاسى رەتىندە “حرەستوماتيا”, تيپتىك وقۋ باعدارلاماسى دايارلاندى. ەندەشە, تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا دەربەس ءپان رەتىندە وقىتۋعا نەگىز قالاندى دەگەن ءسوز. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وسى ماسەلەنى شەشە السا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
زيابەك قابىلدينوۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.