وسىنداي ماقساتتى ساپارلارىنىڭ ساتىنە بالاعان نەمىس-بيزنەس دەلەگاتسياسى ءوندىرىستى وڭىرگە كەلىپ كەتتى. وسى ەلدىڭ تمد ەلدەرىمەن سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىس دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى, اتاپ ايتقاندا فرانك ۆايزينگ باستاپ كەلگەن بۇل دەلەگاتسيا ارنايى باسقوسۋدا قىرۋار ءوندىرىس ورىندارى شوعىرلانعان ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ وزدەرىن قىزىقتىرماي قويمايتىندىعىن جەتكىزدى. سوندىقتان الداعى جىلدارى ەكى جاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى بارىنشا دامىتىپ, ارىپتەستىك بايلانىستاردى نىعايتۋدى قولعا الماقشى. بۇل ەلمەن تەك قانا ەكونوميكالىق, ەسەپ-قيساپ باعىتىندا عانا ەمەس, رۋحاني-ادەبي-مادەني بايلانىستار دا ورىستەتىلەدى. وبلىس ورتالىعىندا اسسامبلەيانىڭ ءبىر بۇتاعى ءتارىزدى نەمىستەردىڭ “ۆوزروجدەنيە” قوعامى دەپ اتالاتىن نەمىس مادەني ورتالىعى جۇمىس جاساپ كەلەدى. بۇرىننان بەلگىلى اۋىل-اۋدان ورتالىقتارىندا, ۋسپەن, ەرتىس, مايقايىڭ, جەلەزينكا اۋداندارىندا, جالپى وبلىس ءوڭىرىندە نەمىس ۇلتىنىڭ وكىلدەرى كوپ تۇردى. ولاردىڭ دەنى كەزىندە ەتنو ەلدەرىنە قاراي كوشىپ كەتتى. بۇگىندە دە وبلىس ورتالىعىندا, قالالاردا, اۋدان-اۋىلداردا نەمىستەر باسقارىپ وتىرعان, ەلگە ۇلگى-ونەگە بولارلىق ءىرىلى-ۇساقتى ءوندىرىس ورىندارى, شارۋا قوجالىقتارى, وقۋ ورنى, باسقا دا ورىندار بارشىلىق. پاۆلودارلىقتار ءۇشىن وبلىس ورتالىعىنداعى “كۆازار”, “ارتۋر” دەپ اتالاتىن ساۋدا كەشەندەرىنىڭ يەسى, كاسىپكەر شپەيزەر ەسىمىنىڭ ءوزى-اق كوپ نارسەنى اڭعارتقانداي. ال, “ۆوزروجدەنيە” قوعامىنىڭ اياسىندا ەكى ەل كاسىپكەرلەرى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ ءۇشىن كاسىپكەرلەر بيرجاسى دا قۇرىلدى. ەۋرووداقتىڭ قۇرامىنداعى گەرمانيا جاي جاتقان ەل ەمەس, جاڭا زامانعا لايىق تەحنولوگيالىق باعىتى وركەندەگەن, اتى ەلگە تانىمال ەلدەردىڭ ساناتىندا. ءسويتىپ, نەمىستەر كەلگەن بەتتە-اق, وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان بىرقاتار كاسىپورىنداردا, اتاپ ايتقاندا, مۇناي-حيميا زاۋىتى اكتسيونەرلىك قوعامىندا, “كاستينگ”, “KSP ءSteeى” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرىندە بولىپ, ءوندىرىس ورىندارىنىڭ دامۋ قارقىنىمەن, ونداعى جۇمىس ۇردىستەرىمەن تانىستى. ال, تاراپتار باس قوسقان جيىن بارىسىندا نەمىستەر وزدەرى الىپ كەلگەن كاسىپورىندارىنىڭ جۇمىس جوبالارىمەن تانىستىردى. بۇل ەكى ەل كاسىپورىندارىنىڭ ەنەرگەتيكا, مەتاللۋرگيا, جانە ءماشينە جاساۋ سالالارى بويىنشا ورتاق وندىرىستىك باعىتتا جۇمىس جاساۋلارىنا جاقسى جول اشادى دەگەن ءسوز. وسىنداي بايلانىستاردىڭ جالپى ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزى بارىن, ونىڭ وزەكتىلىگىن, ەل ەكونوميكاسىن وركەندەتۋدە قوسار ۇلەسى بولاتىنىن وسى جيىنعا قاتىسقان وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ تا ايتىپ ءوتتى. ياعني, وتكەن جىلى ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ گەرمانيا ەلىمەن سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ جالپى كولەمى — 139 ميلليون اقش دوللارىن قۇراعان كورىنەدى.
وبلىستىق ونەركاسىپ جانە كاسىپكەرلىك باسقارماسىنىڭ باستىعى قانات شابەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلدىڭ التى ايىندا جۇرگىزىلگەن ەسەپ بويىنشا گەرمانيا ەلى مەن ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق اينالىمى 34 ميلليون اقش دوللارىن قۇراعان ەكەن. جالپى, العاندا, نەمىس كاسىپورىندارىمەن ءوندىرىستى ءوڭىر كاسىپورىندارىنىڭ بايلانىستارى جاقسى جولعا قويىلعانى بايقالادى. وعان ءدالەل, ءبىر عانا وتكەن جىلى “ەۋرازيا ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسى”, “قازاق اليۋمينيى”, “قازاقستان ەلەكتروليز” زاۋىتتارى اق, “ەكىباستۇزداعى “بوگاتىر كومىر” اق, اقسۋداعى “كازحروم” اق, ترانسۇلتتىق كومپانياسى, وبلىس ورتالىعىنداعى مۇناي-حيميا زاۋىتى, “رومات” فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالارى الىس-جاقىن دەمەي ەكىجاقتى ءارىپتەستىك ەكونوميكالىق بايلانىستى نىعايتقان. ساپار سوڭىندا نەمىس-بيزنەس دەلەگاتسياسىنىڭ وكىلدەرى ءوندىرىس ورىندارىن ارالاپ, جوعارى وقۋ ورىندارىندا كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
فاريدا بىقاي, پاۆلودار.