قازىرگى تاڭدا قازاقستان ءۇشىن گەرمانيانى تاپ وسىلاي باعالاۋعا ابدەن بولادى
ساياسي ساراپتاما
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ شاقىرۋى بويىنشا بۇگىن, 18 شىلدە كۇنى گەرمانيانىڭ فەدەرالدى كانتسلەرى, دوكتور انگەلا مەركەل رەسمي ساپارمەن استانا توپىراعىنا تابان تىرەيدى. جوعارى ءمارتەبەلى مەيمانمەن بىرگە ەل بايتاعىنا گەرمانيانىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ فەدەرالدى ءمينيسترى, دوكتور نوربەرت رەتتگەن, بۋندەستاگتىڭ بارلىق فراكتسيالارىنىڭ دەپۋتاتتارى, بىرىككەن نەمىس كاسىپوداقتارىنىڭ توراعاسى ميحاەل زوممەر, سونىمەن قاتار ەكونوميكالىق دەلەگاتسيانىڭ باسقا دا مۇشەلەرى كەلمەكشى.
گەرمانيا دەلەگاتسياسى ءبىزدىڭ ەلىمىزگە وسىنىڭ الدىندا رەسەي فەدەراتسياسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا بولعان رەسمي ساپارىنىڭ سوڭىن الا كەلە جاتىر. الدىمەن ءبىزدىڭ تەرىستىكتەگى كورشىلەرىمىزگە ايالداپ, ورال تاۋلارىنىڭ بويىندا كەزدەسۋلەر وتكىزگەن ا.مەركەل حانىم سودان كەيىنگى ءتورت كۇنىن تۇستىك-شىعىسىمىزداعى اسپاناستى ەلىندە وتكىزدى. سوندىقتان كانتسلەردىڭ بۇل جولعى ساياحاتىن “شىعىس ەلدەرىنە جاسالعان تۋرنە” دەپ باعالاۋعا دا بولادى.
ءوزىنىڭ رەسمي ساپارىنىڭ شەڭبەرىندە گەرمانيا فەدەرالدى كانتسلەرى بۇل كۇنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىمەن جانە ۇكىمەت باسشىسىمەن كەزدەسەدى. ساپار بارىسىندا سونداي-اق ەكونوميكا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ سالالارىندا ەكى جاقتى كەلىسىم جاساسۋ, كوممەرتسيالىق كەلىسىم-شارتتارعا قول قويۋ راسىمدەرى قاراستىرىلادى. بۇل جولعى باعدارلامانىڭ مازمۇنىندا فەدەرالدى كانتسلەردىڭ قازاقستان-گەرمان بيزنەس-فورۋمىنا قاتىسۋى دا ەنگىزىلگەن. بۇدان بولەك فەدەرالدى كانتسلەر ەلىمىزدەگى نەمىس دياسپوراسىنىڭ وكىلدەرىمەن دە كەزدەسەتىن بولادى.
جوعارى مارتەبەلى انگەلا مەركەل حانىمنىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزگە بۇل ساپارى بيىلعى “گەرمانيانىڭ قازاقستانداعى جىلى” اياسىندا, سونداي-اق قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتكەن جىلىنا سايكەس ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. وسى جەردە بىلتىر وسىنداي تاقىرىپتىق جىلدىڭ قازاقستان ءۇشىن گەرمانيادا بولىپ وتكەنىن دە ايتا كەتەيىك. وسىعان قاراپ-اق قازىرگى تاڭدا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني بايلانىس دەڭگەيىنىڭ قانشالىقتى تۋرا جولعا قويىلىپ, قاندايلىق بەلەسكە كوتەرىلىپ وتىرعانىن بۇكپەسىز پايىمداۋعا بولادى. مۇنىڭ سىرتىندا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى “حالىقتىق ديپلوماتيا مەن مادەني الماسۋشىلىقتىڭ جاندى كوپىرى” ىسپەتتەس ءبىر قاۋىم ەلدىڭ تۇرعانىن دا استە ەستەن شىعارا الماس ەدىك. بۇلار, ءالبەتتە, قازاقستاننان ءوزىنىڭ تاريحي وتانىنا كوشىپ كەتكەن 600 مىڭعا جۋىق نەمىستەر مەن بۇگىنگى كۇنى دە قاسيەتتى قازاق جەرىندە تۇرىپ جاتقان 300 مىڭ شامالاس سول ۇلتتىڭ وكىلدەرى. مۇنىڭ ءوزى قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ اراسىن ساياسي جانە ەكونوميكالىق پراگماتيكا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ادامدار قاۋىمداستىعىنداعى باۋىرمالدىق-تۋىستىق قاتىناستىڭ جالعاپ جاتقانىن كورسەتەدى.
بىلتىرعى جىلعى 3 اقپان كۇنى بەرليندەگى جاندارمەنماركت سارايىندا ءوتكەن قازاقستاننىڭ گەرمانياداعى جىلىن اشۋعا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا ءبىزدىڭ ەلباسىمىز بۇل تۋرالى وتە ادەمى كەلتىردى. جيىندا ول ءسوزىن نەمىس مەملەكەتىنىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى حورست كەلەرگە قاراتىپ ايتتى. ء“بىزدىڭ ولارمەن بايلانىسىمىز ءالى ۇزىلگەن جوق, – دەگەن ەدى سول جولى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان ەتنوستىق نەمىستەر مەن ولاردىڭ پرۋس جەرىنىڭ ارعى بەلدەۋىنەن اسقان قانداستارى تۋرالى ايتا كەلىپ. – ولاردىڭ ەكى جاقتاعى تۋىستارى مەن دوستارىنىڭ سانى بارعان سايىن ارتا تۇسۋدە. قۇرمەتتى پرەزيدەنت مىرزا, ءسىز وتكەن جىلى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە رەسمي ساپارمەن بولعان كەزىڭىزدە ۇلتى نەمىس يۆان ساۋەر باسقاراتىن قوجالىققا ايالداپ, شارۋاشىلىعىنىڭ جاي-كۇيىمەن تانىسىپ ەدىڭىز. بۇل شارۋاشىلىق ەڭ الدىڭعى قاتارلى دا ۇلگىلى بولىپ سانالادى. ءسىزدىڭ, بالكىم, مەحانيزاتور ەدۋارد مۋندپەن كەزدەسكەنىڭىز دە ەسىڭىزدە شىعار. ءوز كەزىندە ول گەرمانياعا كەلىپ, بەس جىل تۇرىپ, قازاقستانعا قايتىپ ورالىپ ەدى, ويتكەنى, گەرمانيا ونىڭ تاريحي وتانى بولسا, قازاقستان ءبىزدىڭ ءبارىمىز تۋعان جەر بولىپ تابىلادى”. بۇدان كەيىن ەلباسى قازاق جەرىنىڭ مۇنداعى بۇرىنعى وتانداستارىن ەشقاشان ۇمىتپايتىنىن اۋىزعا الىپ, بۇل جەردەگىلەردىڭ دە بايىرعى تۋعان مەكەندەرىن ەستەرىنەن شىعارا الماسىنا سەنىم ءبىلدىردى. راسىندا دا سولاردىڭ ورتاسىنداعى جازۋشى ۆيلي مۋنتانيول ءوزىنىڭ قازاق اناسى تۋرالى “قايداسىڭ سەن, حاديشا؟” دەگەن كىتاپ جازىپ شىعارىپ جاتسا, قالعان اعايىن قازاق سازدارىن ەستىگەندە, كوزدەرىنە ەرىكسىز جاس الىپ جاتسا, ەكى ارالىقتاعى تۋىستىق سەزىمدەردى بۇدان ارتىق قالاي جەتكىزبەك ءلازىم؟!
بۇعان قوساتىنىمىز, بۇكىل الەمدەگى نەمىس ءناسىلى دياسپوراسىنىڭ سانى قازاقستاندا رەسەيدەن كەيىنگى ەكىنشى ورىندا تۇر ەكەن. سودان دا بولار, گفر ەكى ەل اراسىندا باستالعان تاقىرىپتىق جىلدى بيىل قازاقستاندا جالعاستىرۋعا قۋانا كەلىستى. ونىڭ باعدارلاماسى بويىنشا ۇلان-عايىر ىستەر اتقارىلعالى تۇرعانىن وتكەن جىلعى ماۋسىم ايىندا گفر-دىڭ الماتىداعى باس كونسۋلى حانس-يۋرگەن كايلحولتس ءبىرشاما تارقاتىپ ايتىپ بەرگەن. ونىڭ دەنى مادەنيەت, عىلىم, ءبىلىم جانە سپورت سالالارىن قامتىپ جاتىر. ال الماتىداعى گەتە اتىنداعى ينستيتۋت شىن مانىندە گفر-دىڭ قازاقستانداعى مادەني ورتالىعى ءمىندەتىن اتقارىپ, وسى سالادا اتقارىلاتىن جۇمىستاردىڭ بارلىعىنا دەرلىك مۇرىندىق بولىپ تۇرادى. سول سياقتى مادەنيەت پەن ءبىلىم سالاسىنداعى ءوزارا بايلانىستى گەرمان اكادەميالىق الماسۋلار قىزمەتى (دااد) ۇشتاستىرىپ وتىرادى. تەك وسى دااد-تىڭ شاكىرتاقىسى ارقىلى بىلتىر قازاقستاننىڭ 120 ستۋدەنتى گەرمانياداعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم العان ەكەن. مۇندا الماتىداعى قازاق-نەمىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دە كومەگى از بولىپ وتىرعان جوق.
ۇستىمىزدەگى جىلعى شىلدەنىڭ 8-ىندە “گەرمانيانىڭ قازاقستانداعى جىلى” شەڭبەرىندە قوستاناي قالاسىندا “قازىرگى زامانعى گەرمانيا” اتتى كوشپەلى كورمە ءوز جۇمىسىن باستاپ كەتتى. وسى ايدىڭ 22-ىنەن كەيىن ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنە دە ساپار شەگەتىن بۇل شارانىڭ اياسىندا كوپ قىرلى المان اۋماعىنىڭ ءداستۇرلى قۇندىلىقتارى مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارىن, كونە زامانعى شەبەرلەرى مەن بۇگىنگى ونەرىنىڭ كوكجيەگىن تانىتاتىن بۇيىمدار قازاق جەرىنىڭ جۇرتشىلىعى نازارىنا ۇسىنىلادى. بۇدان بولەك سان الۋان بوياۋلى مادەني شارالاردىڭ اياسىندا قازاقستاندىق كورەرمەندەرگە گەرمانيانىڭ قازىرگى زامانعى ونەرى مەن قوعامدىق ومىرىنەن حابار بەرەتىن كەشتەر مەن كونتسەرتتەر كورسەتىلەدى.
گەرمانيا – قازاقستاننىڭ ەگەمەندىكتىڭ ەڭسەسىن تۇزەپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋىن جەلبىرەتكەن كەزدەردە ەۋروپاداعى ەڭ العاشقى ساياسي جانە ەكونوميكالىق بايلانىس ورناتقان ءدۇمدى ەلدىڭ ءبىرى. راس, ەگەمەندىكتىڭ سول ەلەڭ-الاڭ كەزەڭدەرىندە گەرمانيا ورتالىق ازيا اۋماعىنداعى جاڭا بوي كوتەرگەن مەملەكەتتەردى ءبىر-بىرىنەن ءبولىپ قاراستىرماي, بارلىعىمەن بىردەي “ايماقتىق قاتىناس” كەيپىندە بايلانىس ورناتۋعا قۇمبىل بولدى. بىلايىنشا ايتقاندا, ەندى ەتەگىن جاپقان ەگەمەن ەلدەرگە دەگەن ساياسات اربىرىمەن جەكەلەي ەمەس, تۇتاستاي تۇرعىدا قاراستىرىلدى. بۇل كەزدىڭ وزىندە گەرمان ساياساتى بۇل مەملەكەتتەردەگى ساياسي تۇراقتىلىق, دەموكراتيالىق رەفورمالارعا بەيىمدىلىگى جانە ولاردىڭ ءىس جۇزىندە ورىندالۋى, نارىقتىق ەكونوميكالىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋلارى, اقىر سوڭىندا ولارداعى نەمىس ناسىلدەرىنىڭ بولۋ فاكتورلارى سەكىلدى ولشەمدەر بويىنشا قۇرىلدى. سودان بەرى دە ەكىنشى ون جىلدىق اياقتالىپ كەلە جاتىر. باستاپقى جىلدارى بارلىعى ءبىر دەڭگەيدە, ءبىر جاعدايدا تۇرعان جاڭا تاۋەلسىز مەملەكەتتەرگە قاتىستى الگىندەگىدەي ۇستانىم شىن مانىندە ءوزىن-ءوزى اقتايتىن ەدى. الايدا سودان بەرگى تاۋەلسىز دامۋعا ارنالعان ارالىقتى ورتالىق ازياداعى داۋلەتتەردىڭ ءاربىرى وزدىگىنشە پايدالانىپ باقتى. سونىڭ نەگىزىندە مۇنداعى مەملەكەتتىك قۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ, قوعامدى ليبەراليزاتسيالاۋ مەن دەموكراتيالاندىرۋ, نارىقتىق قاتىناسقا كوشۋ ۇدەرىستەرى ارقالاي جانە ءار ءتۇرلى قارقىنمەن دامىدى. قازىرگى كۇننىڭ وزىندە بۇل ايماقتاعى ەلدەردە ءار ءتۇرلى ساياسي جانە ەكونوميكالىق مودەلدەر قالىپتاسىپ قالدى دەگەندى باتىل ايتۋعا بولادى. بۇل ايىرىم ەڭ الدىمەن مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق ۇدەرىستەردەگى, سونىڭ ءىشىندە ولاردىڭ قارجى-كرەديتتىك جۇيەسىندەگى رولىنە كوزقاراسى سيپاتىنان ايقىن اڭعارىلار ەدى. بۇل جاعدايدا قانداي ءبىر سىرت مەملەكەتتىڭ دە مۇنداعى ەلدەرگە بۇرىنعىسىنشا ايماقتىق قاتىناس تۇرعىسىندا ەمەس, جەكە-مەملەكەتتىك, اسىرەسە ساۋدا-ەكونوميكالىق قىزمەتتەستىك احۋالىندا بايلانىس ورناتقانى ەكى جاققا دا ءتيىمدى بولىپ شىعادى. باتىستاعى جوعارى دامىعان وركەنيەتتى مەملەكەتتەر اراسىنان وسىنى العاشقىلاردىڭ قاتارىندا ۇققان دا گەرمانيا بولدى. ءبىزدىڭ بۇل مەملەكەتتى قازاقستان ءۇشىن ەۋروپاعا اشىلعان كوپىرى ىسپەتتەس كورىپ تۇرعانىمىزدىڭ ءبىر سەبەبى وسىندا. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, گەرمانيا – ەۋرووداق شەڭبەرىندەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ءۇردىستەر مەن باعىتتاردىڭ دامۋىن ايقىنداپ وتىراتىن, ەكونوميكالىق الەۋەتى جونىنەن الەمدە ءۇشىنشى ورىندا تۇرعان, بارىنشا زاماناۋي تەحنولوگيالارعا باي ءىرى دە ىرگەلى مەملەكەت. وسىنداي داۋلەتپەن ەكونوميكالىق سالادا ءوزارا قىزمەتتەستىك ورناتۋ بىزدەر ءۇشىن پايدالى ەكەنى ءوز-وزىنەن تۇسىنىكتى. مۇندا ينۆەستيتسياعا, تەحنولوگياعا, ءوزارا ءتيىمدى ساۋداعا ايرىقشا ءمان بەرىلەدى. دەگەنمەن, سىرتقى ساياسي ستراتەگيادا الاتىن ورنى جوعارى بولعانىنا قاراماستان, قازاقستاننىڭ گەرمانيامەن قاتىناسىنداعى بارلىق ءجايت تەك ەكونوميكالىق ماسەلەلەرمەن عانا شەكتەلمەيدى. ەگەر ءبىز ەۋرووداقپەن بايلانىسىمىزدى نىعايتا تۇسۋگە ىنتا بولساق, جوعارىداعىداي بەينەلەپ ايتقاندا, گەرمانيا سول ەۋروپاعا اپاراتىن التىن كوپىردىڭ مىندەتىن اتقارا الادى. بۇعان ءبىر جاعى ساياسات سالاسىندا قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ اراسىندا ءالدەقانداي ءبىر ايتارلىقتاي پىكىر قايشىلىعى جوق ەكەنى, دالىرەگى, حالىقارالىق ماسەلەلەر جونىندەگى كوزقاراستارىمىز ءبىر-بىرىمەن تولىق ۇيلەسەتىنى جاقسى ءدۇمپۋ بەرۋى ءتيىس.
بۇگىنگى تاڭدا گەرمانيا قازاقستاننىڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى ەڭ ءىرى 10 ارىپتەسىنىڭ قاتارىنا كىرەدى. قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, 2009 جىلى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ گەرمانياداعى ينۆەستيتسياسى 3,5 ملرد. دوللاردى قۇراعان. بۇل جىلى شەتەلدەردەگى جالپىقازاقستاندىق ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى 95 ملرد. دوللارعا جۋىق بولعانىن ەسكە الساق, بۇل مولشەردىڭ ايتارلىقتاي ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. جوعارىداعى سومانىڭ 1,7 ملرد. دوللارى نەمىس قۇندى قاعازدارىنا جاراتىلسا, تاعى 1,2 ميللياردى نەمىس زايمشىلارىنىڭ كرەديتىنە جۇمسالدى. وسى ەسەپتى كەزەڭدە گەرمانيا قازاقستانعا جالپىلاي العاندا 3 ملرد. دوللار دەرلىك ينۆەستيتسيا سالعان.
قازىر قازاقستان گەرمانيانىڭ ساۋداداعى الەمدىك ماڭىزدى ارىپتەستەرى اراسىندا 44-ءشى ورىن الادى. ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى بۇل بايلانىستىڭ قانشالىقتى كۇرت دامىپ كەلە جاتقانىن مىنا دەرەكتەر دە بايقاتا الادى. قازاقستان تمد ەلدەرى اراسىندا گەرمانيادان رەسەيدەن كەيىنگى ەكىنشى كوپ تاۋار الاتىن مەملەكەت بولىپ تابىلسا, ءوزى گەرمانياعا تاۋار شىعارۋدا رەسەي, ۋكراينا جانە بەلارۋستەن كەيىنگى ءتورتىنشى بولىپ تۇر. گەرمانيانىڭ قازاقستاننان العان مۇنايىنىڭ كولەمى 2005 جىلدىڭ تامىزىنان 2006 جىلدىڭ شىلدەسىنە دەيىن 7,458 ملن. توننانى قۇراپ, وسى ارالىقتاعى جالپىگەرماندىق مۇناي يمپورتىندا بەسىنشى ورىنعا تابان تىرەگەن ەكەن. 2007 جىلدان باستاپ گەرمان-قازاقستان ساۋدا اينالىمى قاۋىرت ءوسىپ كەلەدى. ايتالىق, وسى جىلى 2006 جىلعا قاراعاندا قازاقستان يمپورتى 3,3 ملرد. ەۋروعا ارتىپ, ول 2007 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا 1,85 ملرد. ەۋرونى قۇراعان. وسىمەن ءبىر مەزگىلدە 2006 جىلى گەرمانيانىڭ قازاقستانعا جىبەرەتىن ەكسپورتى 1,5 ملرد. ەۋروعا ءوسىپ, 2007 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا تاعى 1,04 ملرد. ەۋروعا كوتەرىلگەن. گەرمانيادان قازاقستانعا اكەلىنەتىن بۇيىمداردىڭ اراسىندا ءار ءتۇرلى ستانوكتار, ەلەكتر تاۋارلارى, مەتالدان ىستەلگەن زاتتار, ترانسپورت قۇرالدارى ءداستۇرلى تۇردە باسىم ورىن الادى. سونىڭ ىشىندە گەرمانيا ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز ونەركاسىبى ءۇشىن جابدىقتار ءجىبەرۋدە ءنومىرى ءبىرىنشى ەل بولىپ ەسەپتەلەدى.
تۇتاستاي العاندا, قازاقستاندا نەمىس كاسىپكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن 400-دەن استام كاسىپورىن تىركەلگەن. بۇگىنگى تاڭدا مۇندا نەمىستەردىڭ ارالاسۋىمەن 170 قارالى شاعىن جانە ورتا بيزنەس مەكەمەسى تىرشىلىك ەتۋدە. بۇدان بولەك بۇل ەلدە 160 گەرمان فيرماسىنىڭ تۇراقتى وكىلدىگى جۇمىس جاسايدى. قازاقستانعا ينۆەستيتسيا اكەلىپ جاتقان نەمىس كاسىپورىندارىنىڭ اراسىندا قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرەتىن Knauf فيرماسىنا قىسقاشا توقتالىپ وتۋگە بولادى. بۇل فيرمانىڭ الماتى وبلىسىنداعى قاپشاعاي قالاسى توڭىرەگىندە ۇلكەن زاۋىتى, سونداي-اق اتىراۋ وبلىسىندا ءوز ءوندىرىسى بار. سونىمەن قاتار قازاقستاندا گەرمانيا ەكونوميكاسى كلۋبىنىڭ جۇمىس جاساي باستاعانىنا دا ءبىراز بولدى. ول جۇزدەن اسا نەمىس فيرمالارىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىر. راس, ساراپشىلار گەرمانيانىڭ قازاقستانعا ينۆەستيتسياسىنىڭ اۋقىمى ءالى دە از ەكەنىن ايتادى. ولاردىڭ پايىمىنشا, مۇنىڭ وبەكتيۆتى دە, سۋبەكتيۆتى دە سەبەپتەرى بار. ءبارىمىزگە بەلگىلى, قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىلدارىندا شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ باستى تاسقىنى نەگىزىنەن مۇنداعى مۇناي-گاز سەكتورىنا باعىتتالدى. بۇل كاپيتال قايتارىمى تەز سالا بولۋمەن بىرگە, ينۆەستورلار ءۇشىن مەيلىنشە تارتىمدى ونەركاسىپ تە بولاتىن. ال تاريحي جاعدايلارى كومىرتەگى شيكىزاتىن وندىرۋمەن اينالىساتىن ءىرى مۇناي-گاز كومپانيالارى جوق بولىپ قالىپتاسقان گەرمانياعا سول كەزدە بۇل “قان بازاردان” لايىقتى ورىن تابىلا قويمادى. وسىلاردى ەسكەرە كەلگەندە, نەمىس فيرمالارىنىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا قارجى سالۋ كولەمى جونىنەن “شەۆرون”, “موبيل”, “تەكساكو”, “بريتيش پەترولەۋم”, “ادجيپ” سەكىلدى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى الىپتارمەن شەندەسە الماۋى تۇسىنىكتى بولا تۇسەدى. بۇعان قوسا نەمىس ەكونوميكاسىنىڭ 80 پايىزىن سىرتقى نارىقتا ابايلاپ باسۋعا ءماجبۇر بولاتىن, ءىرى حالىقارالىق كومپانيالار ءتارىزدى تاۋەكەلگە بارا بەرمەيتىن شاعىن جانە ورتا كاسىپورىنداردىڭ تابىسىنان قۇرالادى. بۇل جەردە بۇكىل الەمدى شارلاعان قارجى داعدارىسى ايتارلىقتاي زالال كەلتىرىپ وتىرعانىن دا ۇمىتپاعان ابزال.
سوعان قاراماستان, قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ساۋدا بايلانىسىنىڭ سوڭعى جىلداردا قالىپتاسقان نەگىزى ونى ىلگەرى دامىتۋعا ەداۋىر مۇمكىندىك بەرە الادى. راس, بۇل سالادا 2008 جىلدىڭ سوڭعى توقسانىندا بايقالعان تومەندەۋ ءۇردىسى 2009 جىلعى ءبىرىنشى توقساندا دا بايقالدى. بۇل احۋال قازىر دە بىردەن تۇزەلىپ كەتە قويعان جوق. دەگەنمەن,ساۋدا سالاسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ ءوسىپ بارا جاتقان شيكىزات نارىعى اۋقىمىندا قايتا جانداناتىن ءتۇرى بار. ساراپشىلار سونداي-اق گاز بەن مۇناي سەكتورىندا دا جاقسى ساۋدا قاتىناسىنىڭ قولداۋ تاۋىپ جاتقانىنا نازار اۋدارادى. بۇدان باسقا, ماشينە شىعارۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنىڭ دا قارجى داعدارىسىنان كەيىنگى قولعا الىناتىن نەگىزگى تىرەك تەگەندەرى بولاتىن سياقتى. سول سياقتى ءوزىنىڭ ىشكى جانە سىرتقى ونەركاسىبىن دامىتۋعا قاتتى مۇددەلى بولىپ وتىرعان قازاقستان ءۇشىن نەمىس تەحنولوگياسى اۋاداي قاجەت. ايتالىق, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سەكتورى بويىنشا ءجۇرىپ جاتقان “100 اۋرۋحانا” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا گەرمان مەديتسينالىق جابدىقتارىنا, مامانداردى دايارلاۋ مەن ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا, گەرمان كاسىپورىندارىمەن بىرگە عىلىمي كووپەراتسيا جاساۋعا دەگەن سۇرانىس ارتا تۇسۋدە. ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى اگرويندۋستريالىق كەشەندى وركەندەتۋدى ودان ءارى جالعاستىرىپ جاتىر. بۇل رەتتە قازاقستاندىق ەكسپورتتا ايتارلىقتاي اۋقىمدى ورىن الاتىن اگرارلى سفەرا مەن جەرگىلىكتى ازىق-ت ۇلىك ءوندىرۋ جۇيەسى تاعى دا گەرمان تەحنولوگياسىنا قاردارلىق تانىتۋدا. وسىلاردىڭ ءبارىن تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەكى ەلدىڭ اراسىندا 1995 جىلدان بەرى “ينۆەستيتسيانى قورعاۋ تۋرالى كەلىسىم” مەن “ەكىجاقتى سالىق الۋ تۋرالى كەلىسىم” جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
بيىك مارتەبەلى گەرمانيا دەلەگاتسياسىنىڭ بۇل جولعى ساپارىنان وسى باستالعان جۇمىستاردى ودان ءارى جانداندىرۋ جونىندە ۋاعدالاستىق جاسالادى دەپ كۇتىلۋدە. ساپار بارىسىندا جوعارى دەڭگەيدە كەلىسسوز جۇرگىزىلىپ, تاراپتار ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق قىزمەتتەستىك ماسەلەلەرىن تالقىلايدى.
سەرىك ءپىرنازار, استانا.