ۇرپاق تاربيەسىندە ۇلتتىق قاعيدالاردان الشاقتاپ بارا جاتقانىمىز قىنجىلتادى. بالكىم, بۇل ەسكى بولسا دا ەستى جولدىڭ ىشكى يىرىمدەرىنە تەرەڭ بويلاۋعا ورەمىزدىڭ جەتپەي جاتقانىنان بولار. ولاي بولسا بۇل جولعا قايتا ورالۋدىڭ قامىن نەگە جاساماسقا؟..
ۇلكەن دۇكەننىڭ ماڭى. كولىگىمنەن تۇسە بەرگەنىمدە وتە ءبىر ورەسكەل كورىنىسكە تاپ كەلدىم. ءبىر شىلتيگەن بوزبالا ۇزىن بويلى, كەڭ يىقتى, وڭدى كيىنگەن, جىگىت اعاسى جاسىنا كەلگەن كىسىگە تۇرا ۇمتىلدى. بالا قوراز سەكىلدى ودىراڭ-ودىراڭ ەتكەن بوزبالا ورشەلەنىپ قويار ەمەس. داۋىسى اششى, ادەپسىز سوزگە دە جۇيرىك كورىنەدى. قارسىلاسى ەكپىنسىز, قيمىلى جاسىق, ءجۇنى جاتىق. ءبىر نارسەنى ايتىپ كۇمىڭ-كۇمىڭ ەتەدى بايعۇس. ءبىر ايىبى بار ەكەنى انىق. ءوزىنىڭ ءبىر اعاتتىعى بار شىعار. بىراق پالەندەي بۇزاقىلىق, توسىن مىنەز كورسەتەتىندەي كىسى ەمەس ءتارىزدى...
ويلاماعان جەردەن كەزىككەن بۇل كورىنىس ماعان ەكەۋىنە اراشا بولۋ مىندەتىن جۇكتەدى. «قويىڭدار», دەپ, اراعا ءتۇستىم. سول ساتتە تۋ سىرتىمنان ءبىر ايەلدىڭ شاڭق ەتكەن بۇيرىقتى داۋىسى دەنەمدى ءدىر ەتكىزدى: «سەن ارالاسپا, دانىشپانسىماي اۋلاق كەت, بۇلار اكەلى-بالالىلار, وزدەرى شەشەدى ماسەلەلەرىن». داۋىس شىققان جاققا جالت قاراسام ەتجەڭدى, تاپال كەلگەن, باسى قاۋعاداي, شاشى قىزعىش, تار شالبارى مايميعان اياعىن «ايشىقتاپ» تۇرعان ايەلدى كوردىم. ول ماعان سۇق ساۋساعىمەن جول كورسەتە تۇرىپ ۇستەمەلەي: «كيلىكپەي كەتىڭىز, كوسەمسىگەندەردەن قالدىق قوي بۇل... كورسىن ۇرلانىپ-جىرلانىپ ءىشۋدى قويماعاننىڭ سوڭى قالاي بولاتىنىن, ءسويتىپ جەسىن تاياقتى ءوز بالاسىنان», دەدى. سىرعالىعى مەن ون ساۋساعىنا قاجەتىن ءىلىپ, تاعىپ العان ايەل ادۋىندى كورىندى. ونىڭ مىنا سوزىنەن ءبارى بەلگىلى بولدى: ايەل ىشىمدىك ىشكەن كۇيەۋىنە بالاسىن ايداپ سالعان. ۇرلانىپ-جىرلانىپ ءجۇرىپ ىشكەنىنە جازىقتى بولعان جىگىت اعاسىنىڭ ءجۇزى تومەن, شەشەسىنە ارقا سۇيەگەن ءوز ۇلىنا قىلار قايرانى جوق, تەك, ءوز بەلىنەن شىققاننىڭ ۇكىم وقىعىسى كەلگەنىنە قارسىلاسقان سىڭاي تانىتىپ مىڭگىرلەيدى. ودان اسا الماي, پۇشايمان كۇيدە تۇر. «اكە-شەشەڭ جىندى بولسا ۇرىپ ءولتىر» دەگەن زامان كەلگەنىن, «اكە-شەشەڭ جىندى بولسا بايلاپ باق» دەگەن زامان, بالكىم تۇسىنىك كەرى شەگىنگەنىن قايدان ءبىلسىن ول جازعان... بار بيلىك ادۋىندىنىڭ قولىندا... وسىلايشا, ارسىزدىقتى ايبار ەتەر كەيبىر ايەلدەردىڭ جيىنتىق وبرازىن كوردىم...
سودان كوپ وتپەي اۋەجايدا تانىس-بەيتانىس ەكى كىسىمەن ۇشىراسا كەتتىم. ەكەۋى اماندىق-ساۋلىق سۇراسقاننان كەيىن ءوزارا اڭگىمەلەرىن جالعادى.
– ايەل بيلەگەن, كوسەمسىگەن, وڭمەڭدەپ, اكىرەڭدەگەن زامان بولدى عوي بۇل... – دەدى ءبىرى.
– اقىلى اسسا, ءجونى كەلسە كوسەمسىسىن. نەسى بار؟ قازاقتىڭ باعىنا تۋعان انالارىمىزدىڭ بيلىك ايتقانىنان ازعان جۇرت كورگەنىم جوق, – دەدى ەكىنشىسى.
– مەن قوعامدا ايەلدىك ءجونىن بىلمەي وزەۋرەگەن, تاسىراڭداعان ايەلدەردىڭ ءۇنى, ءىس-ارەكەتى باسىم بولىپ بارا جاتقانى تۋرالى ايتىپ تۇرمىن...
– ءبارى ءوز جولىمەن بولسا دەيسىز عوي... اكە بەدەلى, اكە قادىرى دەگەن ءادىرام قالىپ بارا جاتقان قازىرگى كەزدە ايەلدەردىڭ وڭمەڭدەگەنى وڭمەڭدەگەن, وعان داۋا جوق. اكەلەردىڭ بەدەلى جالقاۋلىق, جاۋاپسىزدىق, ىشكىلىك سىندى باسقا دا جامان ادەتتەر كەسىرىنەن باياعىدا جەرگە قۇلاعان.
– ويىڭ دۇرىس, بىراق سولعىنداۋ ەكەن. اكە اتاۋلى قاشان وزدەرى جەكە-دارا بەدەل, ابىروي جيناپ ەدى؟.. الىسقا بارماي-اق ءوزىمىزدى الايىق. باسىندا مىجىرايعان شاپكىسى تۇسپەيتىن, ەرنىنەن شىلىمى ۇزىلمەيتىن, شەشەلەرىمىزدىڭ تىلىمەن ايتقاندا «ەشتەڭەمەن ءىسى جوق» ميلليونداعان اكەلەرىمىزدىڭ بەدەلى سۇمدىق بيىك بولاتىن ەدى عوي. بۇل نەعىلعان, قايدان كەلگەن بەدەل, ونىڭ سىرى نەدە؟ جاۋاپ بىرەۋ: بار گاپ اكەلەرىمىزدىڭ تۇلعاسىن الاتاۋداي اسقاق ەتىپ سانامىزعا سىڭىرگەن انالارىمىزدا. «وسىدان اكەڭ كەلسىن, اۋسەلەڭدى سوندا كورەمىن», «سازايىڭدى اكەڭ بەرسىن...», «جازاڭدى اكەڭ بەرسىن...» دەگەن ەكى-ءۇش اۋىز سوزبەن-اق بالا تاربيەسىن جولعا قويعان كەشەگى جارىقتىق شەشەلەرىمىزدىڭ ورنى ويسىراپ تۇرعانىن سەزىنەسىڭ, سودان كەلىپ بۇگىنگىلەردى الگىندەي سىناۋعا ءماجبۇرسىڭ.
– ءيا, بۇگىندە كوپ اتا-انادا ءوزارا بىرلىك جوق. ەكى تاراپ بارريكادانىڭ ەكى جاعىنا شىعىپ الادى, اكە ءبىر جاقتا, شەشە مەن ۇل-قىز ءبىر جاقتا دەگەندەي. سودان بالالارىن تىرەك ەتە ۇپايىن تۇگەلدەگەن ايەل, شەشەسىن ارقا تۇتىپ اكەسىنە قارسى شىعاتىن ۇل مەن قىز كوبەيدى دەيسىز عوي. وتباسىندا ەرى مەن ايەلى ءبىراۋىزدى بولماي, ءبىرىن-ءبىرى كوتەرمەلەمەي بالا تاربيەسى وڭبايدى. اكە بەدەلى قۇلاعان قوعامدا ىلگەرىلەۋ بولمايدى.
– ءيا, اكەدەن باتا الماي ءىس باستالمايتىن, اس ىشىلمەيتىن زامان جىلىستاپ بارا جاتقانداي. بەرەكەسىزدىك وسىندايدان تۋىندايدى...
ولاردىڭ ايتقاندارىمەن كەلىسپەسكە شاراڭ جوق.