ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيەتى تەوريالىق جانە قولدانبالى ءتىل ءبىلىمى كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور بالگەنجە قاراعۇلوۆا جاستاردىڭ سويلەۋ مادەنيەتىنىڭ جىلما-جىل تومەندەپ بارا جاتقانىنا الاڭدايدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ءسوزدىڭ اياعىن جۇتىپ قويۋ, ويدى دۇرىس جەتكىزبەۋ, قاتە جازۋ, لاس سويلەۋدى قالىپتى قۇبىلىس دەپ قابىلدايتىن جاستار قاتارى كوبەيگەن. دۇرىس سويلەمەۋ دۇرىس ويلاماۋدان باستاۋ الاتىنىن ەسكەرسەك, ويىن تۇزەي الماعان, ءسوزىن دۇرىس سويلەي الماعان ادامعا كەدەرگى كوپ. ويتكەنى كوپ جاعدايدا سويلەۋ مادەنيەتى قالىپتاسپاعان ادام سىني ويلاۋعا قاۋقارسىز. وكىنىشكە قاراي تىلدىك قولدانىستاردىڭ بۇزىلۋىنا الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ادەپسىزدىك تە تىكەلەي اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. جاستاردىڭ ساناسى كوپ جاعدايدا نەنىڭ دۇرىس ەكەنىن باعامداي المايدى. وسى كەزدە اقىلدى, مەيىربان اتا-انا, باعىت سىلتەي الاتىن جاقسى ۇستاز, جاناشىر دوس ءۇش جاقتان كەڭەس بەرىپ, باعدارىن تۇزەگەنى ءجون دەيدى ول.
ء«سابي كەزىنەن باستاپ جاقسى مەن جاماندى, دۇرىس پەن بۇرىستى ايىرا ءبىلۋدى ۇيرەتۋ كەرەك. شەكتەن تىس مەيىرىم مەن قاتتىلىق تا قاجەت ەمەس. ەڭ باستىسى – اتا-اناسى بالاسىن ەڭبەككە باۋلىپ, قابىلەتىن ەرتە تانىپ, ومىرلىك ماقساتىن ايقىنداۋعا كومەكتەسكەنى ءجون. باعدارى ايقىن, سىني ويلاۋ قابىلەتى بار جاس ەشقاشان دا تۋرا جولدان تايمايدى. بىرىنە-ءبىرى قۇرمەتپەن قارايتىن, ەڭبەكقور, مەيىرىمدى اتا-انا, اتا مەن اجە, جاناشىر تۋىستاردىڭ اراسىندا وسكەن بالا تولىققاندى ازامات بولىپ قالىپتاسادى», دەيدى ۇستاز.
سونداي-اق ول جاستاردى قارابايىرلىقتان ساقتاندىرادى.
«جاستاردىڭ سويلەۋ مادەنيەتىنىڭ جىل سايىن جۇتاڭداپ بارا جاتقانى ەرەكشە الاڭداتادى. الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىنا, مەسسەندجەرگە حابارلاما الماسقاندا سلەنگ, جارگونداردى ءجيى پايدالانىپ, كوپ جاعدايدا نە جازىپ جاتقانى تۇسىنىكسىز, قاتە ءورىپ جۇرەدى. مادەنيەتتى سويلەۋ ادامنىڭ پاراساتتىلىعىن, ىشكى مادەنيەتىنىڭ كورىنىسى. مۇنىڭ نەگىزى – قازاقى تاربيەدەن باستاۋ الادى. ءبىز جاسىمىزدان بويعا سىڭىرگەن قازاقى تىيىمدار قانداي ەدى؟ ۇلكەننىڭ الدىن كەسپەۋ, ءسوزىن بولمەۋ, ويدى قىسقا دا نۇسقا جەتكىزۋ, ەرەسەك ادامدارعا قۇرمەت ءبىلدىرۋ, وزىڭنەن جاستى قۇرمەتتەۋ, عايبات سوزدەر ايتپاۋ, داۋىسىڭدى قاتتى شىعارىپ كۇلمەۋ سياقتى تىيىم-ەرەجەلەرمەن وستىك. بىلايشا ايتقاندا, بۇل تۇتاس ادەپ جۇيەسى ەدى. وسى جۇيەنىڭ بۇزىلىپ جاتقانىنا ءبارىمىز دە كىنالىمىز. ويتكەنى ۇيدە اتا-انا بالاسىمەن سويلەسپەيدى, تۋىس-تۋعانمەن ارالاسۋ سيرەدى, ادامدار اراسىندا تۇيىقتىق باسىم. سانانى تۇرمىس بيلەپ كەتتى. مۇنداي جەردە ادام وزگەلەردەن وقشاۋلانادى. بۇل دا تىلدىك ورتانىڭ وزگەرىسىنە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە اسەرىن تيگىزەدى. اسىرەسە بۇل قۇبىلىس جاستار اراسىندا انىق بايقالادى», دەيدى بالگەنجە قاراعۇلوۆا.
وسى سەبەپتى ول قولى بوس كەزىندە ستۋدەنتتەرمەن پىكىرلەسكەندى ۇناتادى, ولاردى تولعاندىرعان ماسەلەلەرمەن بارىنشا اشىق سويلەسۋگە تىرىسادى. وسىنداي ەركىن اڭگىمەلەسۋلەر كەزىندە قوعامعا تونگەن قاتەردى دە ءجيى بايقايدى. بالگەنجە ساعيدوللاقىزى ءدىني تانىمدى ءۇستىرت باعالاۋ, جالعان سوقىر سەنىمدەرگە ەلىكتەگەندەردىڭ ارتۋى قازاقى تانىمعا بەرىلگەن سوققى دەگەن پىكىردە. «جاسىراتىنى جوق, قازىرگى كەزدە ءدىني اتاۋلار قازاقى تانىم-تۇسىنىكپەن بىتە قايناسقان ۇعىمداردى ىعىستىرىپ شىعارىپ جاتىر. بۇل الاڭداتارلىق ماسەلە. ءداستۇرلى تىلدىك قولدانىس تەك قۇر ءسوز ەمەس, ول سانا-تۇسىنىك, قوعامنىڭ دامۋ كورسەتكىشى. وسى جاعىنان كۇندەلىكتى قارىم-قاتىناستا قازاقى تىلدىك نورمالاردى دۇرىس قولدانۋدى ءبارىمىز تالاپ ەتۋىمىز كەرەك», دەيدى لينگۆيست ۇستاز.
ءومىردىڭ كەي ساتتەرىندە بالگەنجە اباي اتىنداعى الماتى ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ۇستازدارى مەن اتا-اناسىنىڭ اقىل-كەڭەسىن ءجيى ەسكە الادى. شالقار اۋدانىندا 25 جىل بويى مەكتەپ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارىپ, سانالى عۇمىرىن ءبىلىم سالاسىنا ارناعان اكەسى قاراعۇلوۆ ساعيدۇللا دانالىق پەن ۇلاعاتتىڭ ءدانىن سەپكەن ناعىز پەداگوگ, ال اناسى رۋزيا ءۇي شارۋاسىندا وتىرىپ-اق, ون بالانىڭ تاربيەسىن موينىنا العان مەيىرىمدى انا بولا ءبىلدى. اكە-شەشەنىڭ تاربيەسى وسى ءۇيدىڭ سەگىز بالاسىنا ۇستازدىق جولدى تاڭداۋعا ىقپالىن تيگىزدى. وعان سەگىزى دە وكىنبەدى. بۇگىندە قاراعۇلوۆتار اۋلەتىندە 4 عىلىم كانديداتى بار. ولاردىڭ جاقسى ءداستۇرىن نەمەرەلەرى دە جالعاستىرا باستادى. اتا-اجەسىنىڭ تاربيەسىندە وسكەن ساندۋعاش جاقىندا PhD ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعاپ شىقتى. بالگەنجە مەن كۇيەۋى ەرجان دا ۇلى مەن قىزىنىڭ تاربيەسىندە اتا-انا ونەگەسىن ۇنەمى نازاردا ۇستايدى.
ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە 1994 جىلى جاس مامان رەتىندە قابىلدانىپ, سودان بەرى تابان اۋدارماستان وسى وقۋ ورنىندا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان بالگەنجە قاراعۇلوۆا – 130-عا جۋىق عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى. وعان قوسا 3 مونوگرافيا, 5 وقۋ قۇرالىن جاريالادى. ول تالانتتى شاكىرتتەرىنىڭ عىلىم جولىنا تۇسۋىنە دە ىقپال ەتىپ كەلەدى وسى وقۋ ورنىندا ءجۇرىپ, ءسوز تاريحى مەن قولدانىس اياسى, سالالىق تەرمينولوگيا, اۋدارمانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تاقىرىبىندا 30-عا جۋىق ماگيسترلىك جۇمىستارعا جەتەكشىلىك ەتتى. بالگەنجە جاھاندانۋدىڭ ءتىلدىڭ لەكسيكالىق قاباتى مەن الەۋمەتتىك-مادەني وزگەرىستەرگە اسەرىن زەرتتەۋدى جالعاستىرا بەرمەكشى. ونىڭ باستى ماقساتى – جاقسى شاكىرتكە لايىقتى ۇستاز بولا ءبىلۋ.
اقتوبە وبلىسى