استانادا اۆتوبۋس اپاتى نەگە جيىلەدى؟

سوڭعى ءۇش جىلداعى ستاتيستيكا

«استانانىڭ جولدارىندا تاڭعى جانە كەشكى ۋاقىتتاردا كولىك تىعىزدىعى وتە جوعارى. قوعامدىق كولىكتەر كوبىنەسە مەيلىنشە كوپ ادام الۋعا اسىعادى, ال مۇنداي جاعدايدا جولاۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ەكىنشى ورىنعا شىعادى. توتەنشە جاعدايلار مەن اپاتتار ءدال وسىنداي قاربالاستا ءجيى كەزدەسەدى. ونىڭ ۇستىنە جۇرگىزۋشىلەر كولىك جۇرگىزىپ كەلە جاتىپ ۇيالى تەلەفونمەن سويلەسەدى. ءتىپتى كەيبىرەۋلەرى ۆيدەوقوڭىراۋمەن سويلەسىپ كەلە جاتادى. جىلدامدىقتى اسىرعان كەزدە, كولىك ىشىندە تۇرعان ادامدار ءبىر-بىرىنە سوقتىعىسىپ, قۇلاۋى مۇمكىن. وسىنداي كەزدە جولاۋشىلار ەسكەرتۋ جاساسا ودان سايىن ەرەگەسىپ, جۇلقىنىپ قاتتى جۇرەتىن جۇرگىزۋشىلەر دە بار», دەيدى قالا تۇرعىنى اسەماي بەكبەرگەنوۆا.

باق بەتىندە جاريالانعان اۆتوبۋس اپاتتارى تۋرالى اقپاراتتاردى تىزبەلەسەك, وتكەن جىلى 22 اقپاندا  جولاۋشىلار اۆتوبۋسى باراەۆا كوشەسىندە جارىق باعاناسىنا سوعىلدى. كۋاگەرلەر مەن ۆيدەوكادرلارعا قاراعاندا, اۆتوبۋستىڭ الدىڭعى بولىگى قاتتى زاقىمدانعان. سالوندا شامامەن 25 ادام بولعان. جۇرگىزۋشى مەن بىرنەشە جولاۋشى جەدەل جاردەممەن اۋرۋحاناعا جەتكىزىلدى, كەيبىرەۋلەرىنە حيرۋرگيالىق كومەك قاجەت بولدى. 2025 جىلى ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا استاناداعى مارشرۋتتىق اۆتوبۋستىڭ جۇرگىزۋشىسى مانەۆر جاساۋ كەزىندە كولىكتى باسقارا الماي, اقپاراتتىق تابلو تىرەۋىنە سوقتىعىستى. بۇل وقيعا سالدارىنان 10‑نان استام ادام جاراقات الىپ, ءجاسوسپىرىم قىزدىڭ اياعى امپۋتاتسيالاندى. 3 شىلدە كۇنى استانا ورتالىعىندا اۆتوبۋس پەن اۆتوكولىك سوقتىعىسىپ, جولاۋشىلاردىڭ بىرنەشەۋى جاراقات الدى.  25 تامىزدا جۇمىسشىلاردى تاسىمالدايتىن اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىسى قaبانباي باتىر داڭعىلىندا باقىلاۋدى جوعالتىپ, كولىك ارىققا ءتۇسىپ كەتتى. ناتيجەسىندە 14 ادام ءتۇرلى جاراقات العان. 

اباي وبلىسىندا 50 جۇمىسشى مىنگەن اۆتوبۋس اپاتقا ۇشىرادى

استانا قالاسى پد اكىمشىلىك پوليتسيا باسقارماسىنان بىلگەنىمىزدەي, استانا قالاسىندا اۆتوبۋستاردىڭ قاتىسۋىمەن 2024 جىلى – 56 جول-كولىك وقيعاسى, 2025 جىلى – 67 جول-كولىك وقيعاسى, 2026 جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا – 23 جول-كولىك وقيعاسى تىركەلگەن.

«اۆتوبۋستاردىڭ قاتىسۋىمەن بولعان جول-كولىك وقيعالارىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى جۇرگىزۋشىلەردىڭ جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن بۇزۋى, جىلدامدىق رەجيمىن ساقتاماۋى, مانەۆر جاساۋ قاعيدالارى, جول جانە اۋا رايى جاعدايلارىن ەسكەرمەۋى, جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىنە ءمان بەرمەۋى جانە باسقا دا فاكتورلار بولىپ وتىر. اۆتوبۋس اپاتتارىنىڭ 65%-ى كولىك قۇرالدارى جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ كىناسىنەن بولعان. ولارعا قاتىستى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ ءتيىستى باپتارىنا سايكەس اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك شارالارى (ايىپپۇل سالۋ, كولىك قۇرالىن باسقارۋ قۇقىعىنان ايىرۋ) قولدانىلدى. اۋىر زارداپتارعا اكەپ سوققان جول-كولىك وقيعالارى بويىنشا كىنالى تۇلعالارعا قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ 345-بابىنا سايكەس قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلگەن. جول-كولىك وقيعالارىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا اۆتوكاسىپورىنداردا جۇرگىزۋشىلەرمەن پروفيلاكتيكالىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى استانا قالالىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ اعا ينسپەكتورى ەلميرا شاۋلەنوۆا.

ەڭبەك رەجيمى قالاي باقىلانادى؟

№1 اۆتوپارك باسشىلىعىنان جۇرگىزۋشىلەردىڭ ەڭبەك جانە دەمالىس رەجيمى قالاي باقىلاناتىنىن, اۆتوبۋستاردىڭ تەحنيكالىق تەكسەرىسى قانداي تارتىپپەن جانە قانشالىقتى ءجيى جۇرگىزىلەتىنىن سۇراپ بىلدىك.

اقتوبە وبلىسىندا اۆتوبۋس اپاتىنان بەس شەتەلدىك قازا تاپتى

پاركتىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سۇلتان ابدىقادىردىڭ ايتۋىنشا قوعامنىڭ بالانسىندا 1283 اۆتوبۋس بار. جول-كولىك وقيعالارىنا نەگىزىنەن جىلدامدىق رەجيمىن, قاشىقتىق پەن بۇيىرلىك ارالىقتى ساقتاماۋ, قوزعالىس كەزىندە ۇيالى تەلەفوندى پايدالانۋ سەبەپ بولادى. كۇزگى-قىسقى كەزەڭدەگى كليماتتىق جاعدايلار دا كەي جاعدايدا اپاتتىق جاعدايعا الىپ كەلەتىن كورىنەدى.

«كۇن سايىن كەتۋدەن 30 مينۋت بۇرىن بارلىق جۇرگىزۋشىلەر رەيس الدىنداعى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتەدى. دەنساۋلىعىنىڭ اۋىتقۋى نەمەسە اۋىر سيمپتومدارى بولعان كەزدە مارشرۋتقا وتىرۋعا جول بەرىلمەيدى. ءار مارشرۋتتىڭ كەستەسىندە دەمالۋ جانە تاماقتانۋ ءۇشىن 2-3 تەحنولوگيالىق ءۇزىلىس قاراستىرىلعان. سول سياقتى اۆتوبۋستاردىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىن باقىلاۋ جۇزەگە اسىرىلادى, اتاپ ايتقاندا, قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىنە اسەر ەتەتىن پارامەترلەرگە نازار اۋدارىلادى. ءار 6 اي سايىن كولىك قۇرالدارى مامانداندىرىلعان ورتالىقتاردا تەحنيكالىق تەكسەرۋدەن وتەدى. تەحنيكالىق بايقاۋدان ءوتۋ كەزەڭىنىڭ مونيتورينگىن قوعام ماماندارى جۇرگىزەدى. جول-كولىك وقيعالارىن ازايتۋ ماقساتىندا جاساندى ينتەللەكت ەنگىزۋ ماسەلەسى قارالىپ جاتىر. سول ارقىلى جۇرگىزۋشىلەردىڭ قوزعالىسى جەلىدە باقىلانىپ وتىرادى», دەيدى سۇلتان ابدىقادىر.

سۋرەتتى تۇسىرگەن – دانيل كوپانەۆ

جۇرگىزۋشىلەردىڭ جۇكتەمەسى كوپ

دەگەنمەن بۇل پىكىرلەرگە كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ دە ايتار ءوز ۋاجدەرى بار. 

«ارينە, اۆتوبۋستا وتىرعان ءار ادامنىڭ تاعدىرى, دىتتەگەن جەرىنە امان-ەسەن جەتۋى, جۇرگىزۋشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندە بولادى. ونى قالاداعى ءار جۇرگىزۋشى جاقسى تۇسىنەدى. الايدا, كەيدە جۇمىس بارىسىندا جۇيكەنى توزدىرىپ جىبەرەتىن جاعدايلار كەزدەسىپ جاتادى. قالاداعى كەپتەلىستىڭ كەسىرىنەن, ءبىر نۇكتەدەن ەكىنشى نۇكتەگە جەتۋ ۋاقىتى سوزىلىپ كەتەدى. كوپ جاعدايدا جۇرگىزۋشىلەردىڭ ۇيقىسى دۇرىس قانبايدى. ويتكەنى, ولار 16-17 ساعات رۋلدە وتىرادى. بۇعان قوسا جۇرگىزۋشىگە ورىنسىز تالاپ قويىپ, مازاسىن الاتىن جولاۋشىلار دا كەزدەسەدى. وسىنىڭ بارلىعى جۇيكەگە اسەر ەتىپ, جول اپاتىنىڭ ورىن الۋىنا سەبەپ بولادى», دەيدى اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىسى ورىنبەك تىلەپوۆ. 

سۋرەتتى تۇسىرگەن – دانيل كوپانەۆ

اۆتوتاسىمالداۋشىلار وداعىنىڭ باس ديرەكتورى ءسابيت امانباەۆتىڭ ايتۋىنشا ەلىمىزدەگى اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرى ايىنا 300 ساعاتتان ارتىق جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر.

«نەگىزگى نورما بويىنشا ادامنىڭ رولدە 176 ساعاتتان ارتىق وتىرماعانى ءجون. بىراق جالاقى تومەن بولعان سوڭ جۇرگىزۋشىلەر 2 ەسە ارتىق جۇمىس ىستەۋگە دايىن. قوعامدىق كولىك ايدايتىنداردىڭ كۇنىنە 13-14 ساعاتىن جولدا وتكىزۋىنە تاعى ءبىر سەبەپ مامان تاپشىلىعى», دەيدى ول.

وسىنداي پىكىردى «Qazaqstan» ۇلتتىق ارناسىنىڭ «اشىق الاڭ» باعدارلاماسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى اسىلبەك نۇرالين دە اتاپ ءوتتى.

«ەڭبەك ادامى ءبىر اپتادا 40 ساعات جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىلەرى ايىنا 200 ساعات, اپتاسىنا 50 ساعاتتان ورىنداعان. جۇرگىزۋشىلەردىڭ جۇمىسىن وتە اۋىر دەپ ەسەپتەيمىن. كەپتەلىستە تۇرادى, تاڭنان بەرى جۇرگەن سوڭ جۇمىس اياعىندا شارشايدى. جولاۋشىلار تاراپىنان جۇرگىزۋشىلەرگە شابۋىل جاسايتىن ساتتەر دە بولىپ تۇرادى. مۇنىڭ بارلىعى قاۋىپسىزدىكتىڭ ءالى دە تولىققاندى شەشىلمەگەندىگىن كورسەتەدى», دەيدى دەپۋتات.  

جۇرگىزۋشى تاپشىلىعى قالاي شەشىلەدى؟

«City Transportation Systems» جشس مالىمەتى بويىنشا, قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ ورتاشا جاسى – 45 جاس. 50-65 جاس ارالىعىنداعى جۇرگىزۋشىلەردىڭ ۇلەسى 30%-دان اسادى, ال 25-29 جاس ارالىعىنداعى جاستار تەك شامامەن 2%-دى قۇرايدى. ەۋروپا جانە باسقا شەتەلدەردە دە جۇرگىزۋشى تاپشىلىعى بايقالادى. وندا شەتەلدىك ازاماتتاردى تارتۋ نەمەسە جۇرگىزۋشىلەردى جەدەل وقىتاتىن كۋرستار ارقىلى شەشۋ ادىستەرى قولدانىلادى. دەگەنمەن, بۇل تاسىلدەر ءاردايىم ءتيىمدى بولماي, كەيدە قوعامدىق كولىكتەر قاتىسقان جول-كولىك وقيعالارىنىڭ وسۋىنە اكەلەدى.

الماتىدا اۆتوبۋس اپاتقا ۇشىراپ, كىشكەنتاي بالا زارداپ شەكتى

كومپانيا ماسەلەنى شەشۋدىڭ جولدارى رەتىندە «D» ساناتىن 21 جاستان باستاپ جانە كەمىندە ءبىر جىل تاجىريبەسى بار ادامدارعا جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن بەرۋدى, جۇرگىزۋشىلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن ارتتىرۋدى, تەوريالىق جانە پراكتيكالىق دايىندىق جۇرگىزىلەتىن, ءوز پوليگونى بار مامانداندىرىلعان قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىلەرىن دايارلاۋ ورتالىعىن قۇرۋدى ۇسىنادى.

ماقالانى تۇيىندەي كەلە ۇققانىمىز اۆتوبۋس اپاتتارىنىڭ جيىلەۋى – تەك ءبىر عانا سەبەپتەن تۋىنداپ وتىرعان ماسەلە ەمەس. وعان جۇرگىزۋشىلەر تاپشىلىعى, ولاردىڭ شامادان تىس جۇمىس ىستەۋى, قوعامدىق كولىك پاركتەرىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايى, جول ينفراقۇرىلىمى مەن قوزعالىس مادەنيەتى سياقتى بىرنەشە فاكتور قاتار اسەر ەتەدى. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن تەك جازانى كۇشەيتۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ الدىمەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ ەڭبەك جاعدايىن جاقسارتۋ, كادر تارتۋ جۇيەسىن كۇشەيتۋ, كولىكتەردىڭ تەحنيكالىق باقىلاۋىن قاتاڭداتۋ جانە جول قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ باعىتىندا كەشەندى شارالار قاجەت. سوندا عانا قوعامدىق كولىكتەگى قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن كوتەرىپ, جول-كولىك وقيعالارىنىڭ سانىن ازايتۋعا مۇمكىندىك تۋادى.