• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ساياسات بۇگىن, 08:07

جاڭا اتا زاڭ – سىن-قاتەرلەرگە بەرىلگەن جاۋاپ

20 رەت
كورسەتىلدى

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن بارعان سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ءوڭىر جۇرت­شىلىعىمەن جانە كاسىپ­ورىن جۇمىس­شىلارى­مەن كەزدەسىپ, جاڭا كونس­تي­­تۋتسيا جوباسىنىڭ نە­گىز­گى ەرەجەلەرىن تال­قىلادى.

كەزدەسۋلەردە كونستيتۋتسيا­لىق نورمالاردى ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرى, مەملەكەت باسشىسى­نىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ما­سەلەلەرى جانە ايماقتىڭ الەۋ­­مەتتىك-ەكونوميكالىق دا­مۋ باعدارى ءسوز بولدى. «جاڭا كونس­تيتۋتسيا – ۇزاقمەرزىمدى دامۋدىڭ بەرىك نەگىزى» تاقىرىبىنا ارنالعان ديالوگكە ءماسليحات دەپۋتاتتارى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىل­دەرى, بەلسەندى جاستار جانە جەر­گىلىكتى كاسىپورىنداردىڭ ەڭ­بەك ۇجىمدارى قاتىستى. سەنات تور­اعاسى ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان ستراتەگيالىق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى ايرىقشا ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

ماۋلەن اشىمباەۆ قازىر قازاق­ستان اۋقىمدى ساياسي جاڭ­عىرۋ كەزەڭىن باستان وت­كەرىپ جاتقانىن ايتتى. پالاتا سپي­كەرى وسىعان باي­لانىستى ءوڭىر تۇرعىندارىمەن قوعام­داعى وزەكتى ماسەلەلەر بويىن­شا تىكەلەي كەرى بايلانىس ورناتۋ ءۇشىن اشىق ديالوگ جۇر­گىزۋ­دىڭ جانە مەملەكەت باسشىسى ۇسىن­عان رەفورمالاردى ءتيىمدى جۇ­زەگە اسىرۋ جولىندا بىرلەسىپ جۇم­ىس ىستەۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن جەتكىزدى.

«قازىر ەلىمىز, ەشبىر اسىرەلەۋ­سىز, ءوزىنىڭ دامۋ جولىنداعى ناعىز تاريحي كەزەڭدى باستان وتكەرىپ جاتىر. كەيىنگى جىلدارى ءبىز تاۋەلسىز مەملەكەت قالىپتاستىرىپ, تۇراقتى دامۋدىڭ بەرىك نەگىزىن قالادىق. بۇگىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستامالارىنىڭ ارقا­سىندا ەكونوميكامىزدى, ءون­دىرىس پەن كاسىپكەرلىكتى جۇيەلى تۇر­دە دامىتىپ كەلەمىز. ادام كا­پي­تالىن دامىتۋعا دا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ, عىلىم مەن بىلىمگە اۋقىم­دى ينۆەستيتسيا سالىنىپ جاتىر. وسى تۇرعىدا قۇقىقتىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق جۇيە­مىز­دى جاڭارتۋ قاجەتتىگى ايرىق­شا مانگە يە بولىپ وتىر. ءبىز ونى جاڭا مىندەتتەرگە, ال­داعى ون­جىل­دىقتاردا الەمدىك دامۋدى ايقىندايتىن ۇدەرىستەرگە بەيىمدەۋىمىز كەرەك. سوندىقتان جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى – ەڭ الدىمەن, جاڭا سىن-قاتەرلەرگە بەرىلگەن جاۋاپ. بۇل – جاھاندىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا ەلىمىز­دىڭ ءارى قاراي سەرپىندى, تۇراقتى دا­مۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان جانە الدىن الا جاسالعان ماڭىزدى قادام», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.

سونداي-اق سەنات توراعاسى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ نە­گىزگى باعىتتارىنا توقتالىپ, بۇل قۇ­جاتتى مەملەكەتتى دامىتۋدىڭ ۇزاقمەرزىمدى باعدارى جانە ساياسي جۇيەنى كەشەندى جاڭعىرتۋدى كوزدەيتىن ماڭىزدى تەتىك دەپ اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر مەملەكەتتىك ينس­تيتۋتتاردى جان-جاقتى جاڭ­عىرتىپ, زامان تالاپتارىنا جەدەل بەيىمدەلەتىن يكەمدى مەملەكەتتىك جۇيە قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«جاڭا اتا زاڭ جوباسى كۇشتى ءارى قۇزىرەتتى پارلامەنت, ءتيىمدى ءارى ناتيجەلى ۇكىمەت جانە تاۋەلسىز ءارى اشىق سوت جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا جول اشادى. ساياسي پارتيالاردىڭ ءرولى كۇشەيىپ, كونسۋلتاتيۆتىك ينس­تي­تۋتتار داميدى. سونداي-اق ءماس­لي­حاتتاردىڭ ىقپالى ارتىپ, ورتا­لىق پەن وڭىرلەر اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ءتيىمدى جۇيەسى قۇرىلادى. مۇنىڭ ءبارى ءارتۇرلى الەۋمەتتىك جانە ەتنوستىق توپتار­دىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتكە ۋاقتىلى ءارى سالماقتى شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەي كەلە سەنات توراعاسى ءوڭىر تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋدە الداعى كەزەڭدە بىرلەسىپ اتقاراتىن جۇمىستىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا نازار اۋداردى.

وبلىستىڭ بەلسەندى جاستارىمەن كەزدەسۋدە ماۋلەن اشىمباەۆ كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر جاس بۋىنعا ءوز الەۋەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا مول مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار ول مەم­لەكەتتىك باستامالاردىڭ تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋى, ەڭ الدىمەن, ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىككە جانە جاستاردىڭ ەلدىڭ قوعامدىق ومىرىنە بەلسەندى قاتىسۋىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«جاڭا كونستيتۋتسيا جاستارعا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر كەڭىستىگىن ۇسىنادى. ونىڭ نەگىزىندە ادىلەتتىلىك, زاڭ ۇستەمدىگى جانە تەڭ مۇمكىندىكتەر قاعيداتتارى جاتىر. بۇل – ءاربىر جاس ازامات ءوزىنىڭ ءبىلىمىنىڭ, ەڭبەگىنىڭ جانە باستاماشىلدىعىنىڭ ارقاسىندا الەۋەتىن تولىق جۇزەگە اسىرا الاتىن جاعداي دەگەن ءسوز. اتا زاڭ جوباسىندا ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت جانە يننوۆاتسيانى دامىتۋعا ارنالعان باسىمدىقتار بەكىتىلىپ, شىعارماشىلىق ەركىندىك پەن زياتكەرلىك مەنشىكتى قورعاۋ كەپىلدىكتەرى قاراستىرىلعان. ياعني دارىندى, ءبىلىمدى ءارى باستاماشىل جاستاردى قولداۋ ەل دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىعىنا اينالادى. بۇل رەتتە جاستاردىڭ ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن تەرەڭ سەزىنىپ, قازىرگى تاريحي وزگەرىستەردىڭ اۋقىمىن ءتۇسىنىپ, ەلدىڭ قوعامدىق ومىرىنە بەلسەندى ارالاسۋى اسا ماڭىزدى», دەدى سەنات توراعاسى.

سونىمەن قاتار ساپار بارىسىندا ماۋلەن اشىمباەۆ «زيكستو» جشس ۆاگون جاساۋ زاۋىتىنىڭ جانە قاعاز ونىمدەرىن شىعاراتىن «ريم-قازاگرو» فابريكاسىنىڭ ەڭبەك ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. بۇدان بولەك پارلامەنت دەپۋتاتتارى «ماعجان ورتالىعىنىڭ» جانە پەتروپاۆل قالاسىنداعى ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارعا ارنالعان №2 كوررەكتسيالىق مەكتەبىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. سونداي-اق اتالعان وقۋ ورنى­نىڭ ۇستازدارىمەن, «Sensitive» ەستۋ قابىلەتى تومەن بيشىلەر انسامبلىمەن جانە ءوڭىردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستى.

سوڭعى جاڭالىقتار