تالاپ پەن نيەت ۇيلەسىمى

«ارتەم – ىنتالى وقۋشى. ساباق ۇستىندە ويىن قازاق تىلىندە جەتكىزۋگە تىرىسادى. تۇسىنبەگەنىن ورىسشا سۇراي­دى. مەن ەكى تىلدە ءتۇسىندىرىپ, قايتالاتامىن. قازىر كوبىنە سوزدىك جۇمىسىنا ءمان بەرىپ جاتىرمىز. جاڭا سوزدەردى سىنىپتا ايتىپ, كورسەتىپ, ءتۇسىندىرىپ, ۇيگە جازىپ جىبەرەمىن, جاتتاپ كەلەدى. قازىر ساباقتان تىس, اناسىمەن بىرگە جەكە رەپەتيتور جالداپ ءتىل دامىتۋ كۋرسىنا بارىپ ءجۇر. جالپى, تىرىسادى, تۇسىنەدى, جازادى, قاتەسىز وقيدى, بىراق سوزدىك قورى ءالى ازداۋ. وسى باعىتتا جەكە جۇمىس ىستەپ جاتىر­مىز. ەكى توقسان ىشىندە اجەپتاۋىر ءتىل ۇيرەنىپ قالدى. بىراق ەر­كىن سويلەپ كەتۋ ءۇشىن ءالى ءبىراز ۋاقىت كەرەك», دەيدى 1 «ا» سى­نىبىنىڭ جەتەكشىسى ايگۇل اتىمتاەۆا.

ارتەمنىڭ اناسى ولگا: «مۇنداي باتىل قادامعا با­رۋىمىزعا كۇرشىمدە اسكە­ري بو­رىشىن وتەپ جاتقان ءىنىم تۇرتكى بولدى. قازاقتىلدى ور­تا­دا ءوزىنىڭ ءتىل بىلمەي قينا­­لىپ جۇرگەنىن ايتقان باۋى­رىم: «با­­لاڭدى ويلانباستان قازاق مەكتەبىنە بەر. بولاشاقتا وزىنە جاقسى بولادى», دەدى. سودان وتكەن جىلى ساۋىردە ليتسەيگە بارىپ, بالامدى قازاق سىنىبىنا قابىلداۋىڭىزدى سۇرايمىن دەپ ءوتىنىش جازدىم. سول جەردەگى قىزدار ءسىز قاتەلەسكەن جوقسىز با دەي­دى. جوق, بالام قازاق ءتىلىن ۇي­رەنسىن. وسى جەردە تۋدى, وسى جەردە وسەدى. سوندىقتان وسى ەلدىڭ ءتىلىن ءبىلۋى كەرەك دەپ جاۋاپ بەردىم. جاقىن تانىس­تارىمنىڭ «بالاڭدى دا, ءوزىڭدى دە قينايسىڭ عوي» دەگەنىنە دە قارامادىم. جالپى, بالا­نى اياماۋ كەرەك. وسى ەلدىڭ ازا­ماتى بولعان سوڭ, وقىسىن, ءبىلسىن. ءبىز, وكىنىشكە قاراي, ءتىل ۇيرەنە الماي قال­دىق, انە-مىنە دەپ ءجۇرىپ ۋاقىت وتكىزىپ الدىق. وتكەن ۋاقىت قايتا كەل­مەيدى, ەندى ەڭ بولماسا, بالا­مىزعا ءتىل ۇيرەتىپ, كەلەشەكتە ەلىمىزدىڭ دۇرىس ازاماتى بولىپ قالىپتاسۋىنا جاعداي جاساۋ كەرەك دەپ بىلەمىن», دەيدى ولگا.

فيزيكا-ماتەماتيكاعا قا­بى­لەتتى دارىندى بالالار وقي­تىن اتالعان ليتسەي بەرتىنگە دەيىن بىرىڭعاي ورىس تىلىندە ءبىلىم بەرىپ كەلگەن. مۇندا­عى العاشقى قازاق سىنىبى 2022 جىلى عانا اشىلدى. العاشقى جىلى ءبىلىم ورداسىنىڭ ۇجى­مى وسى سىنىپتى تولتىرا الماي جان-جاققا شاپقىلاپ, ءبىراز اۋرەگە تۇسكەنى ەسىمىزدە.

«العاشقى سىنىپقا 19 بالا قا­بىل­داندى. سونىمەن قاتار اتا-انالاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ۇزارتىلعان كۇن ەنگىزىلدى. بالالار ساباقتان كەيىن 15:30-عا دەيىن مەكتەپتە قالىپ, وتىلگەن تاقىرىپتار بويىنشا قوسىمشا ساباققا قاتىسادى, ءۇي جۇمىسىمەن اينالىسادى. 2023 جىلى تاعى ءبىر سىنىپ اشىلىپ, وعان 23 بالا قابىلداندى. 2024 جىلى ەكى سىنىپ اشىلدى. بۇل ەكى سىنىپتا 44 بالا وقيدى. ال وتكەن جىلى قازاق سىنىبى مەن ورىس سىنىبى تەڭەستى. بىلتىر ەكى ورىس, ەكى قازاق سىنىبىن قابىلدادىق. قازىر قازاق سىنىپتارىندا 50 وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتىر», دەيدى ليتسەي باسشىسى سۆەتلانا بەلوۋسوۆا.

قالاي دەسەك تە, قوستاناي­دا تۇراتىن وزگە ەتنوس وكىلدەرى­نىڭ قازاق تىلىنە ىقى­لاسى جوعا­رى. الايدا, وكىنىشكە قاراي, قازاقتاردىڭ دا ىقىلاسى ءدال وسىلاي جوعارى دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. ماسەلەن, بۇگىندە قالا مەكتەپتەرىندە ءبىلىم الىپ جاتقان 20 مىڭعا جۋىق قازاق بالاسىنىڭ 64 پايىزى ورىس سىنىپتارىندا وتىر.

قالالىق ءبىلىم بولىمىندەگى جالپى ورتا ءبىلىمدى دامىتۋ جانە ءبىلىم بەرۋ قىز­مەتىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋ سەكتورى­نىڭ مەڭگەرۋشىسى جۇپار بات­تالوۆانىڭ ايتۋىنشا, مەك­تەپتى بالا تاڭدامايدى, اكە-شەشەسى تاڭدايدى. ال اتا-اناعا بالانىڭ ءوز تىلىندە ءبىلىم العانى اسا ماڭىزدى ەكەنى ايتۋداي-اق ايتىلىپ جاتىر. وكىنىشكە قاراي, ونى ەلەپ-ەسكەرىپ جاتقان ادام از.

«سوعان قاراماستان, مەم­لەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا قا­زاق تىلىندە ءبىلىم الاتىن وقۋ­­شىلار سانىن ۇلعايتۋ بو­يىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇر­گىزىپ جا­تىرمىز. وسىعان وراي, 2025–2030 جىلدارعا ارنالعان ­قا­زاقتىلدى بالالار كونتينگەنتىن ­ارتتىرۋ جو­نىن­دەگى جول كارتاسى بەكى­تىلدى. جول كارتاسى اياسىندا ارالاس مەكتەپتەردەگى قازاق سى­نىپتارىنىڭ سانىن ارتتىرۋ كوز­دەل­گەن. مەكتەپ ۇجىمدارى بوبەكجاي-بالا­باقشالار­­مەن تىعىز بايلانىس ورنا­­تىپ, بال­دىرعانداردىڭ بولاشاقتا قازاق مەك­تەبىنە كەلۋىنە ىقپال ەتىپ جاتىر. قازاق سىنىپتا­رىنا قوسىمشا ۇزارتىلعان كۇن ساباقتارىن ەنگىزدىك. بالا­لار ساباقتان كەيىن مەكتەپ­تە قالىپ, مۇعالىمنىڭ كومەگى­مەن ءۇي جۇمىسىن ورىندايدى, تۇسىنبە­گەن تاقىرىپتار­دى پىسىقتايدى. بۇل اتا-انا مەن بالاعا دا, مۇعالىمگە دە ىڭعايلى», دەيدى ءبولىم مەڭ­گەرۋشىسى.

قوستاناي وبلىسى